Leven en werken met het coronavirus

Professionals in het onderwijs

Laatste actualisatie: 3 maart 2021

Het kabinet heeft op maandag 8 maart aangekondigd dat de huidige coronamaatregelen voorlopig gehandhaafd blijven, met een paar correcties en kleine aanpassingen. We passen de informatie op onze website hier zo spoedig mogelijk op aan. Kijk voor meer informatie over de aankondiging op de website van de Rijksoverheid.

De scholen zijn weer open. In het voortgezet (beroeps)onderwijs mogen alle leerlingen minimaal 1 dag in de week naar school. Kinderen kunnen op school komen om te leren, spelen en elkaar te ontmoeten. Als onderwijsprofessional is het van belang dat je weet hoe het met je leerlingen gaat. Op deze pagina staan handige tips, tools en links voor onderwijsprofessionals.

Weer naar school

Leerlingen komen in de klas, hierdoor kun je momenten creëren voor interactie. Zoek momenten voor zowel individuele gesprekken als groepsgesprekken als leerlingen op school aankomen, naar huis gaan, tijdens pauzemomenten en bij leswisselingen. In kringgesprekken kun je de dialoog tussen leerlingen stimuleren door actieve werkvormen in te zetten. Zo kunnen leerlingen ook naar elkaar luisteren.

Primair onderwijs

Bied volop kansen voor interactie. Zet muziek aan waarop kinderen kunnen bewegen, stop de muziek en laat kinderen tweetallen maken. Samen bespreken zij een vraag of stelling. Doe zelf ook mee, dan hoor je wat er speelt. Herhaal dit een aantal keer de komende weken, zodat leerlingen meerdere ervaringen en gevoelens kunnen delen. Stimuleer het gesprek over de afgelopen periode, maar ook over de toekomst. Waar kijken leerlingen naar uit? Wat is hun wens?

Voortgezet onderwijs

Leerlingen hebben interactiemomenten nodig voor hun identiteitsontwikkeling om zo ervaringen en kennis met elkaar uit te wisselen. Dit vraagt om afstemming binnen het team. Zo voorkom je dat leerlingen elke les dezelfde vragen krijgen. Bespreek welke vragen er worden gesteld binnen het mentoruur en welke activiteiten in andere lessen aan bod komen. Houd met het hele team de sociale- en emotionele ontwikkeling van leerlingen in het oog, het is nu tijd om daar weer alle ruimte voor te geven.

Maak ook keuzes in welke lessen online te volgen zijn en welke niet. Laat leerlingen voor het mentoruur op school komen en stimuleer contact met leeftijdsgenoten, laat hen gedachten en vragen uitspreken en zorg dat het contact met opvoeders blijft. Heb hier in andere raakvakken ook extra aandacht voor, door groepsopdrachten te geven en uitwisseling te stimuleren.

In het voortgezet onderwijs moeten leerlingen wel anderhalve meter afstand houden tot elkaar en de docent. Houd hier rekening mee tijdens de werkvormen. Op de pagina Contact en Omgang vind je alle regels en protocollen.

Nationaal Programma Onderwijs

Leerlingen krijgen weer fysiek onderwijs en de kans om op school te leren, spelen en elkaar te ontmoeten. Dit geeft jou als leerkracht de mogelijkheid om door middel van vragen de ontwikkeling scherp in beeld te krijgen en hierin te investeren. Het kabinet komt met het Nationaal Programma Onderwijs, waarin 8,5 miljard euro wordt geïnvesteerd om leerlingen die geraakt zijn door de coronamaatregelen gelijke kansen te bieden.

Elke school in het primair, voortgezet en speciaal onderwijs krijgt middelen om leerlingen gericht te helpen. Scholen die veel leerlingen hebben in kwetsbare omstandigheden, krijgen verhoudingsgewijs meer middelen. Onderwijsprofessionals krijgen een stem in waar zij het geld voor willen gebruiken.

Het NJi onderschrijft dit programma door samen met partners uit het veld kennis te delen bijvoorbeeld over het welbevinden van de leerlingen en de overgang naar vervolgonderwijs.

Oproep

We zijn op zoek naar vragen die leven op de scholen. Heb jij ook een vraag omtrent het Nationaal Programma Onderwijs? Mail dan deze naar coronavirus@nji.nl.

Aandacht voor welbevinden van leerlingen

Heb de komende tijd oprechte aandacht voor het welbevinden van kinderen en jongeren. Vraag hoe kinderen de afgelopen tijd hebben beleefd. Hoe gaat het nu met ze? Wat houdt hen bezig? Maak hierbij ruimte voor de mooie en nuttige levenslessen die kinderen hebben opgedaan. Zo kan het zijn dat de band tussen ouders en kinderen is versterkt, de zelfstandigheid vergroot of dat de leerling nieuwe talenten heeft ontdekt.

Mentale gezondheid kinderen

Een onderdeel van het welbevinden van kinderen is hun mentale gezondheid. De crisis brengt voor kinderen en jongeren onzekerheid, stress en spanningen met zich mee. Heb je een vermoeden dat een leerling eenzaam is, geïsoleerd raakt of vaak somber is? Maak het bespreekbaar in de klas, met de leerling en ouders en deel jouw zorgen en denk mee over passende oplossingen. Spreek wat vaker af met een leerling om zicht te houden op hoe het gaat.  

Pubers bevinden zich nu in twee crisissen en hebben de interactie met hun medeleerlingen hard nodig voor hun identiteitsontwikkeling. Bekijk meer hierover in het webinar met Steven Pont. De school kan hulp bieden bij leerlingen met mentale problemen door contact te houden, leerlingen zelf in te schakelen en gebruik te maken van de bestaande ondersteuningsstructuur. Meer tips over het ondersteunen van het mentaal welbevinden vind je op deze pagina

Drie concrete tips om hiermee aan de slag te gaan:

  • Besteed aandacht aan mentale gezondheid in de lessen door actief te vragen naar gevoelens en belevenissen, doe ontspanningsoefeningen en bewegingsactiviteiten.
  • Wijs jongeren op informatiebronnen zoals apps en websites waar zij meer kunnen lezen over mentale gezondheid.
  • Zoek naar laagdrempelige mogelijkheden die passen bij de leerling: organiseer steun vanuit het sociale netwerk van de leerling, zoek in de klas of school een buddy die leerlingen kan ondersteunen of maak subgroepen in de klas, zodat leerlingen in contact met elkaar blijven en elkaar kunnen steunen.

Tips voor jongeren lees je ook op de Je gezond en goed voelen.

Sociale veiligheid

Het afstandsonderwijs en de overgang naar fysiek lesgeven vragen om aandacht voor de sociale veiligheid in de groep. Een veilige omgeving is een voorwaarde voor een goede ontwikkeling.

  • Groepsactiviteiten of samenwerkingsspelletjes die je in de klas inzet tijdens de eerste weken van het schooljaar of de eerste weken na een vakantie komen nu goed van pas. Zet deze in als de leerlingen weer in de klas zijn of doe zo nu en dan een digitale activiteit met de groep bij (deels) afstandsonderwijs.
  • Stichting School & Veiligheid heeft vragenlijsten om de sociale veiligheid te monitoren. Hierdoor krijg je overzicht van de sociale veiligheid in de groep en grip op de aandachtspunten. Denk aan: het wel of niet durven uitspreken in de (online) lessen, hoe leerlingen het contact met elkaar en de leraren ervaren, hoe het staat met de veiligheid in de groep en (online) pesten. Je kunt de lijsten gebruiken voor afstandsonderwijs en de overgang naar fysiek onderwijs.

Partnerschap met ouders

Duurzaam in gesprek met ouders

Goed contact met de ouders van je leerlingen is belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Door de maatregelen in en rond school vindt het contact met ouders minder vanzelfsprekend plaats. Juist nu is het van belang om dat contact actief te onderhouden. Zoek digitale alternatieven voor de reguliere contactmomenten, zoals op het schoolplein, 10-minuten gesprekken en ouderavonden. Of bel wat vaker met ouders.

De huidige situatie kan nieuwe vragen en onzekerheden opleveren, bijvoorbeeld over de gezondheid of veiligheid van het kind. Ga daarom met ouders in gesprek en erken hun zorgen. Bespreek wat een passende oplossing voor het gezin is en sluit aan bij de mogelijkheden van het gezin. Voor kinderen is het belangrijk dat jij met ouders in gesprek blijft over de angsten, twijfels en vragen die spelen én dat je successen samen deelt.

De coronahulplijn in Noord-Kennemerland biedt antwoorden op veelgestelde vragen van ouders.

Mediagebruik

Ouders kunnen vragen hebben over het mediagebruik van hun kinderen en de toegenomen schermtijd. Meer informatie om hen te adviseren vind je op de pagina Mediagebruik bij kinderen en jongeren.

Anderstalige en alternatieve communicatie

Veel informatie over corona is in tekst. Voor veel anderstalige en laaggeletterde ouders is het lastig die te begrijpen. Zij zijn vaak wel bekend met WhatsApp en videobellen. Het is dan ook effectiever om deze ouders te bellen in plaats van te mailen. Beeld werkt beter dan tekst. Het NJi geeft tips voor informatievoorziening voor mensen die moeilijkheden hebben met taal of geen Nederlands spreken. Ook geeft het NJi tips voor informatievoorziening voor ouders met een verstandelijke beperking.

Flexibel inspelen op de nieuwe situatie

De ontwikkelvragen van leerlingen lopen uiteen. De ene leerling laat vertraging zien, de andere loopt gelijk op of sneller. Dit kan op didactisch vlak zijn, maar geldt ook voor de sociale- en emotionele ontwikkeling. Neem de komende periode de tijd om alle ontwikkelvragen en doelen in kaart te brengen. Doe dit altijd samen met ouders en kinderen. Creëer online een moment om met elkaar in gesprek te gaan. Wat zegt de leerling zelf? En wat zie jij? Wat valt ouders op? Samen kom je tot een goede inschatting van wat nodig is de komende tijd. Realiseer je, dat jouw houding en woordgebruik de toon zetten. Ga positief om met de ontwikkelvragen en doelen. Formuleer deze zo oplossingsgericht mogelijk.

Stap niet in de valkuil van 'selffulfilling prophecy', als een leerling vaak hoort dat kinderen nu een onderwijsachterstand hebben, gaan zij zich daarnaar gedragen en zie je de positieve levenslessen niet meer. Stimuleer in je taalgebruik en houding daarom de motivatie en het zelfvertrouwen van kinderen. Blijf oog houden voor de veerkracht van leerlingen, in welke situatie zij ook zitten.

Toetsing en examens

Primair onderwijs

Wat als je de eindtoets dit jaar door coronaomstandigheden niet kunt afnemen zoals gepland? Op deze website vind je veelgestelde vragen en een stappenplan.

Denk ook aan het stimuleren van voldoende rust, gezond eten, drinken en bewegen om leerlingen zo te helpen bij het maken van de toetsen en examens.

Voortgezet onderwijs

Het maken van examens vraag dit jaar extra tijd en aandacht, zodat leerlingen hun ontwikkeling kunnen laten zien. Zo kunnen zij de examentijd spreiden en is extra herkansen mogelijk. Deze nieuwe handreiking helpt bij het doorvoeren van deze aanpassingen. Denk ook aan het stimuleren van voldoende rust, gezond eten, drinken en bewegen om leerlingen zo te helpen bij het maken van de toetsen en examens.

Ben je examens aan het voorbereiden? Lesopafstand.nl biedt handige informatie voor het vormgeven van toetsinstrumenten, ook voor situaties waarin de leerling thuis zit. 

Kansrijk adviseren en plaatsen

De komende periode is het van belang om kinderen kansrijk te adviseren en te plaatsen. Gaat het om een schooladvies? Geef het kind het voordeel van de twijfel. Kijk naar de mogelijkheden en ontwikkelkansen. De ontwikkeling van kinderen is een gezamenlijke verantwoordelijkheid en zal vragen om innovatieve ideeën voor extra ontwikkeltijd. Doe dit niet alleen, zoek andere scholen op, bevraag collega’s en zorg er samen voor dat kinderen zich gezien voelen en blijvend kunnen ontwikkelen, nu en in de toekomst.

Scenario's ontwikkelen

De komende periode vraagt van je school veel flexibiliteit. Om enigszins voorbereid te zijn, kun je samen met collega’s nu alvast antwoorden bedenken op de volgende vragen:

  • Wat doen we als veel leraren ziek zijn?
  • Hoe kunnen we leraren die thuis op hun testuitslag wachten goed inzetten?
  • Zijn er creatieve manieren voor groepsvorming in de klas én online?
  • Welke partners moeten we weer actief aan de school verbinden om zo nodig snel de juiste hulp te activeren voor kinderen in kwetsbare posities? 
  • Hoe gaan we op school om met de naderende feesten, schooluitjes en vakanties?

Zicht op jezelf

Hoe gaat het eigenlijk met jou? Hoe zit jij in je vel? Sta hier eens bij stil en praat erover met collega’s, vrienden of familie. Voor onderwijsprofessionals kan het een intense tijd zijn. Daarom is het goed om jezelf goed in de gaten te houden en jezelf gezond te houden. Lees meer op de pagina's Hoe houd je jezelf gezond en Samen volhouden.

Regels en protocollen

Ga je weer naar school? Wees alert op algemene coronamaatregelen, was regelmatig je handen, houd anderhalve meter afstand, blijf thuis bij klachten en laat je testen. Lees meer op de pagina Vragen over het testbeleid.

Op de website lesopafstand.nl vind je de meest recente protocollen en checklists voor het heropenen van scholen en het geven van hybride onderwijs. 

Om te weten of leerlingen naar school of het werk mogen, maak je gebruik van de beslisbomen van BOinK. Deze zijn ontwikkeld met het RIVM en AJN Jeugdartsen Nederland.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies