Wat zijn alternatieven voor plaatsing in JeugzorgPlus?

De huidige JeugdzorgPlus in Nederland wordt af- en omgebouwd. Daarom worden plaatsingen in de JeugdzorgPlus zo veel mogelijk voorkomen. Instellingen bieden alternatieven: intensieve ambulante hulp als het haalbaar is dat jongeren thuis blijven wonen. En als verblijf nodig is, dan in een kleinschalige woonvoorziening die open en 'zo thuis mogelijk' is.

Eerst een gedeelde verklarende analyse

Er zijn meerdere alternatieven voor JeugdzorgPlus waar jongeren wellicht terecht kunnen als die hulpvorm bij ze past. Om dat te bepalen, wordt eerst een gedeelde verklarende analyse gemaakt. Professionals, ouders en jongeren beschrijven samen wat er aan de hand is, hoe de problemen ontstonden, welke hulp ze kregen en wat wel en niet werkte. Dat geeft een duidelijk beeld en is de basis om te beslissen welke hulp past bij de jongere of het gezin.

Kleinschalig verblijf

In een kleinschalig verblijf krijgen vier tot zes kinderen en jongeren begeleiding van een klein team van pedagogisch medewerkers. Ze kunnen hier onvoorwaardelijk wonen en krijgen wanneer nodig hier hulp en behandelingen. Dit werkt volgens het principe 'niet het kind eruit, maar de hulp erin'. Daardoor leiden kinderen en jongeren hier een leven dat zoveel mogelijk lijkt op dat van leeftijdgenoten. Zo hebben ze contact met vrienden en familie, zitten ze op een sport, gaan ze in de buurt naar school en hebben ze hobby's of bijbaantjes.

Door de kleinschaligheid is er meer persoonlijk contact met de begeleiders. Dat zorgt voor een veilige en positieve sfeer op de groep. Ook krijgen jongeren hierdoor meer rust en continuïteit. Dit vergroot hun kans op een doorlopende schoolloopbaan en biedt meer mogelijkheden om de relatie met hun ouders, vrienden en bekenden te herstellen.

Gezinshuis-Plus

Een gezinshuis is een vorm van kleinschalig verblijf. Er werken één of twee gezinshuisouders die veel ervaring hebben met opvoeden. In een Gezinshuis-Plus wonen kinderen en jongeren met complexe hulpvragen die meer specialistische zorg nodig hebben. Bijvoorbeeld hulp bij een eetstoornis, traumaverwerking of om agressie te verminderen. De gezinshuisouders krijgen ondersteuning van een team van ambulante hulpverleners, een gedragswetenschapper en andere professionals. Ook kan een kind of jongere vanuit het gezinshuis ambulante behandeling of therapie volgen.

Specialistische ambulante hulp op maat

Jongeren die wonen in een kleinschalig verblijf of Gezinshuis-Plus kunnen specialistische ambulante behandeling op maat krijgen. Deze hulp behandelt hun onderliggende problemen. Denk aan traumabehandeling, behandeling voor jongeren met een lichte verstandelijke beperking, gedragsproblemen of psychiatrische problemen. Een regionaal expertcentrum voor complexe jeugdhulp kan helpen bij het organiseren van hulp die past bij de jongere.

Gezinsgericht werken

Het doel van intensieve ambulante gezinsinterventies is dat kinderen en jongeren thuis blijven wonen of weer naar huis kunnen gaan als ze ergens anders wonen. De hulpverlening is gericht op het hele gezin en op meerdere leefdomeinen, zoals wonen, financiën, onderwijs en gezondheid. Ook ouders kunnen begeleiding of behandeling krijgen voor hun problemen. Denk aan psychische problemen, schulden of een verslaving. Jeugdzorg en volwassenenzorg moeten dan goed afstemmen. Bijvoorbeeld voor de financiering, wachttijden, planning en inhoudelijke samenwerking.

Bij een gezinsgerichte aanpak wordt dus naar de problemen van zowel de jongere als de ouder gekeken. Voorbeelden zijn Intensieve Ambulante Gezinsinterventie, Multisysteem Therapie, Families First en Multidimensionele Familietherapie.

School2Care

School2Care is bedoeld voor jongeren tussen 12 en 18 jaar met ingewikkelde problemen die niet of nauwelijks meer naar school gaan. De jongeren blijven thuis wonen en volgen overdag een programma bij School2Care van 8.00 tot 20.00 uur. Dit is een combinatie van onderwijs, jeugdzorg en vrijetijdsbesteding. Ze krijgen veel hulp op alle leefgebieden, zoals onderwijs en gezondheid. Daardoor kunnen ze op een positieve manier meedoen aan de samenleving met bijvoorbeeld een opleiding, stage of baan. School2Care wordt vaak ingezet om een uithuisplaatsing in JeugdzorgPlus te voorkomen.

Kijk niet alleen naar beschikbaar aanbod

Het is belangrijk dat professionals bij het zoeken naar een plek voor een jongere niet alleen kijken naar het beschikbare aanbod. Met een gedeelde verklarende analyse wordt duidelijk wat de jongere nodig heeft; daarna moet daar passende hulp bij gezocht worden. Andere initiatieven die hierbij helpen:

  • In Coalitie naar Thuis zoeken professionals met jongeren, hun ouders en de betrokken hulpverlener naar een plek waar de jongere langdurig en zo thuis mogelijk kan opgroeien.
  • ThuisBest biedt een kortdurend zorgtraject voor jongeren van 12 tot 18 jaar met flinke gedragsproblemen op meerdere gebieden, bijvoorbeeld thuis, op straat en op school. Een kortdurend verblijf in een residentiële setting wordt dan gecombineerd met Multisysteem Therapie voor de ouders. De therapie loopt door als de jongere weer naar huis gaat.

Het helpt als gemeenten betrokken zijn bij manieren om plaatsingen in de JeugdzorgPlus te voorkomen. Bijvoorbeeld met advies over de inkoop van geschikte ambulante programma's.

Acht expertisecentra voor jongeren met complexe problematiek (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport)Coalitie Naar Thuis (Jij voor de Jeugd)Een goed aanbod verbeteren en verfijnen (ZonMw)Families FirstGezinsgericht werken (Branches Gespecialiseerde Zorg voor Jeugd)Hoop een huis geven (Hogeschool Leiden)Intensieve Ambulante GezinsbehandelingKijk op JeugdzorgPlusKleinschalig verblijfMultidimensionele FamilietherapieSchool2CareThuisBest

Anne Addink