Wat kan ik doen om uithuisplaatsing te voorkomen?

Het is voor een kind het beste om thuis in een veilige situatie op te groeien. Een uithuisplaatsing heeft veel impact op het leven van kinderen en ouders. Bovendien is de uitkomst onzeker. Wat kun je doen om uithuisplaatsing te voorkomen?

Een goede analyse maken

Om te begrijpen welke problemen er in het gezin zijn en hoe deze met elkaar samenhangen, is het belangrijk om een goede analyse te maken. Dat biedt zicht op het grotere geheel. Een goede analyse is meer dan een opsomming van problemen en krachten. Samen met de ouders en kinderen zoek je antwoorden op de vragen als:

  • Waardoor begonnen de problemen?
  • Waardoor blijven ze bestaan?
  • Welke invloed heeft de omgeving?
  • Hoe beïnvloeden gezinsleden elkaar?

Een analyse helpt om samen de doelen voor de behandeling vast te stellen en daarbij passende hulp in te zetten. Zo voorkom je dat je symptomen gaat bestrijden in plaats van oorzaken. In de dossiers van kinderen die uit huis geplaatst zijn, blijkt een goede analyse vaak te ontbreken.

Meer informatie over het maken van een analyse:

Belang van verklarende analyseRichtlijn amen met ouders en jeugdigen beslissen over passende hulpRichtlijn Uithuisplaatsing: besluitvorming

Eerder ontvangen hulp evalueren

Een evaluatie van de hulp die het gezin eerder ontving, helpt om zicht te krijgen op wat wel of niet werkt bij hulp aan het kind of het gezin. Door standaard overleg te voeren met eerdere behandelaren of hulpverleners, ook van langer geleden, kun je zien welke hulp ontbrak, of dat je meer van hetzelfde doet zonder resultaat.

Evalueer ook met het gezin de eerdere hulp: wat heeft hen geholpen en wat hebben ze gemist? Deze kennis draagt bij aan de inzet van passende hulp.

Interventies inzetten

Onderzoek laat zien dat bepaalde interventies kunnen helpen bij het voorkomen van uithuisplaatsing. We geven hier een kort overzicht.

Intensieve thuishulp kan, als het goed wordt uitgevoerd, positieve effecten hebben, bijvoorbeeld op emotionele problemen en gedragsproblemen bij stressvolle gebeurtenissen. Er zijn verschillende vormen.

Ambulante Spoedhulp en Families First zijn intensieve crisisinterventies die kunnen helpen bij het voorkomen van een uithuisplaatsing.

Intensieve Ambulante Gezinsbehandeling (IAG) is intensieve thuishulp met positieve effecten op probleemgedrag van jeugdigen en opvoedingsbelasting van ouders. Onderzoek laat zien dat IAG empowerment van ouders verbetert, wat bij residentiële zorg en pleegzorg nauwelijks het geval is.

Multidimensionele Familietherapie (MDFT) is therapie voor het hele gezin en richt zich ook op het netwerk. Het heeft op probleemgedrag van jongeren, zoals criminaliteit en problematisch middelengebruik, een duurzamer effect dan residentiële hulp.

Multi Systeem Therapie (MST) is ook een intensieve thuisbehandeling. Het heeft gunstige effecten bij moeilijk te behandelen jongeren, zoals jongeren die extreem gewelddadig zijn.

Jouw Ingebrachte Mentor (JIM) werkt met een vertrouwenspersoon uit het informele netwerk die door het kind wordt gekozen. Dit kan helpen bij het voorkomen van uithuisplaatsing van jongeren met complexe ondersteuningsbehoeften.

Gezin Centraal is een intensieve ambulante interventie gericht op het functioneren van het gezin. Het lijkt bij te dragen aan het verminderen van opvoedbelasting en gedragsproblemen. 

School2Care is een dagprogramma met een gecombineerd aanbod van onderwijs, (jeugd)zorg en begeleide vrije tijdsbesteding. Onderzoek laat positieve resultaten zien bij jongeren met meervoudige problematiek waaronder schooluitval.

Bij de uitvoering van een ondertoezichtstelling kunnen de Deltamethode, Verve en Generiek Gezinsgericht werken bijdragen aan het voorkomen en verkorten van uithuisplaatsingen. 

Van de inzet van familienetwerkberaden is in onderzoek geen effect gemeten op het voorkomen van uithuisplaatsingen.

Reflecteren en leren

Wat kunnen hulpverleningstrajecten met uithuisplaatsingen ons leren? Het is nuttig om als betrokken professional of beleidsmaker samen met ouders, jongeren, en andere betrokken professionals goed naar aangeboden hulpverleningstrajecten te kijken. Denk aan vragen als:

  • Wat had er anders of beter gekund?
  • Welke factoren werkten belemmerend en welke bevorderend om de hulp goed te laten verlopen?
  • Hoe is de besluitvorming verlopen?
  • Waren de juiste mensen betrokken?  
  • Wat kon ik zelf beter doen?
  • Wat kan er in de organisatie of in de regio beter?

Door de tijd te nemen voor reflectie, leer je steeds beter hoe uithuisplaatsingen voorkomen kunnen worden.

Meer informatie:

Een lerende aanpakLandelijk onderzoek Ketenbreed Leren

Alle pagina's over uithuisplaatsing

Naar het overzicht

Els Mourits

Els Mourits

senior medewerker