Voorkomen van uithuisplaatsing in breder perspectief

Bij het voorkomen van uithuisplaatsing denken we vaak alleen aan het inzetten van een laatste redmiddel in gezinnen met ernstige problematiek, zodat het kind toch thuis kan opgroeien. Maar dat denkbeeld is feitelijk onjuist. Uithuisplaatsingen zijn vaak het gevolg van een lange weg waarin problemen in het begin niet goed zijn onderkend en aangepakt, verder zijn geëscaleerd en uiteindelijk tot een onhoudbare situatie hebben geleid.

Negatieve spiraal

Bekende voorbeelden van deze situaties zijn kinderen die in hun jonge jaren dwars gedrag vertonen, terwijl hun ouders en leerkrachten op school niet weten hoe ze daarmee om moeten gaan. Dat kan leiden tot een negatieve spiraal van conflicten en soms van geweld, die uiteindelijk uitmondt in een opbreken van het gezin of een ontsporing van de jeugdige.

Vroeg de juiste steun bieden

Uithuisplaatsing voorkomen start dan ook aan het begin met het maken van een goede analyse. Wat is er aan de hand, welke hulp is al geweest, wat heeft geholpen en wat niet? Op basis daarvan te bezien wat een passende ondersteuning en hulp is voor gezinnen die het moeilijk hebben: een goed preventief advies, een goede opvoedingsondersteuning, een professionele ambulante jeugdhulp.

Voor de goede orde: escalatie van problematiek in gezinnen is niet voor honderd procent te voorkomen. Niet alle situaties waarin kinderen verkeren, zijn maakbaar en voorspelbaar, hoe deskundig de hulpverlening ook is. Maar werk maken van goede hulp betekent het voorkomen en doorbreken van negatieve spiralen in de ontwikkeling van een belangrijk deel van de kinderen en gezinnen. 

Problemen op meerdere terreinen

Gezinnen waar uithuisplaatsingen van kinderen niettemin in beeld komen, hebben vaak op meerdere terreinen tegelijk problemen, zoals het huishouden, de financiën, de relatie tussen de ouders, het psychisch functioneren van een ouder. Voor aanpak van die problemen is jeugdzorg vaak ontoereikend.

Soms is die jeugdzorg ook niet nodig als door tijdige en adequate hulp op andere terreinen het opvoedklimaat in het gezin voldoende kwaliteit krijgt. Dat geldt ook voor uithuisplaatsingen: voor een deel zijn die te voorkomen als de ouders hun rol als opvoeder beter kunnen uitvoeren omdat zij op tijd adequate hulp krijgen. Bijvoorbeeld hulp bij hun huishouden, de financiën, de relatie en het psychisch functioneren. De laatste jaren is daar meer aandacht voor gekomen.

Voorbeelden

Drie voorbeelden van een aanpak die er uiteindelijk toe leidt dat er minder uithuisplaatsingen nodig zijn.

Doorbraakmethode

De Doorbraakmethode van het Instituut voor Publieke Waarden (IPW) kijkt waar gezinnen vanwege huisvestings- of financiële problemen door bestaande regelgeving in de knel komen. Soms kan die knel zo ernstig zijn, dat kinderen uit huis worden geplaatst. Door maatwerk te zoeken in het toepassen van de regels zijn die uithuisplaatsingen te voorkomen. En daarmee ook de negatieve effecten van uithuisplaatsing op de gezinnen en het jeugdzorgbudget. Lees meer:

Huisvestingsproblematiek ligt vaak ten grondslag aan uithuisplaatsingen

JIM

Een volwassene uit het informele circuit als steunfiguur voor de jongere en het gezin kan een groot verschil maken. Een zogeheten JIM (Jouw Ingebrachte Mentor) is zo'n steunfiguur. De jongere, 12 tot 23 jaar, kiest zelf in wie hij of zij vertrouwen heeft. Lees meer: 

JIM-aanpak – voorkoming uithuisplaatsingInformele mentor goed alternatief voor uithuisplaatsing

Pleger uit huis plaatsen

Bij huiselijk geweld kan de veiligheid van een kind zo ernstig zijn bedreigd, dat ingrijpen noodzakelijk is. Nieuwe initiatieven benutten de mogelijkheden om dan niet het kind uit huis te halen, maar de pleger van het geweld. Zo is in regio Noord-Veluwe een aantal keren de pleger tijdelijk elders gaan wonen om van daaruit hulp te krijgen. Lees meer:

Uithuisplaatsing voorkomen

Gebeurt dat niet vrijwillig, dan bestaat er ook de mogelijkheid om de pleger een tijdelijk huisverbod op te leggen. Dat biedt een afkoelingsperiode en de mogelijkheid om hulp voor de betrokkenen, waaronder ook de kinderen, op gang te brengen. Lees meer:

Huisverbod en straf huiselijk geweld

Alle pagina's over uithuisplaatsing

Naar het overzicht

Els Mourits

Els Mourits

senior medewerker