Niet iedereen denkt er hetzelfde over

Dát het klimaat verandert, daarover bestaat weinig discussie:  die veranderingen  hebben plaatsgevonden zolang de aarde bestaat. Wel is er discussie over andere kwesties, zoals de mate waarin CO2 voor de verandering zorgt en of de mens de veroorzaker is van deze CO2-uitstoot. Het rapport van het IPCC, dat in augustus 2021 verscheen, stelt dat er overduidelijk bewijs is dat de aarde door de CO2-uitstoot van de mens in rap tempo opwarmt, met een enorme klimaatverandering tot gevolg.

Een aantal Nederlandse organisaties vraagt veel aandacht voor de mens als veroorzaker van de crisis en voor acties die nodig zijn, bijvoorbeeld:

Ook zijn er organisaties en platforms in ons land kritisch over de gepresenteerde cijfers, de manier waarop die cijfers worden uitgelegd en allerlei maatregelen die worden genomen. Voorbeelden zijn:

Ook een deel van de kinderen is kritisch. Een onderzoek van Save the Children en KidsWeek in 2019 liet bijvoorbeeld zien dat 20 procent van de ondervraagde kinderen het overdreven vindt hoe er over klimaatverandering wordt bericht. 

Wat betekent dit debat voor het opgroeien en opvoeden van kinderen en jongeren?

Ten eerste: je zult als jeugdige en opvoeder dit debat tegenkomen in de media, op school en in ontmoetingen met andere kinderen en volwassenen. Het hoort bij ons land dat verschillende meningen en ideeën de ruimte krijgen en gerespecteerd worden. Het is belangrijk dat je als opvoeder dit respect voor elkaar toont en zo het voorbeeld geeft aan jongeren en kinderen.

Ook nodigt het debat uit om jezelf vragen te stellen, zoals: wat vind ik ervan? Wie kan ik nu geloven? Is het  plaatsen van windmolen- en zonne-energieparken in de polder verstandig? Hoezeer moet ik mijn eigen levensstijl aanpassen? Is het overdreven om te stoppen met vliegvakanties of helemaal geen vlees meer te eten?

Het is een ingewikkeld onderwerp. Nieuwe informatie kan betekenen dat je van mening verandert, of dat je meer gaat twijfelen. Daarom is het goed om er met elkaar over te praten en om te bespreken wat nodig en mogelijk is. Als ouders, docenten op school en kinderen onderling zal je het niet altijd met elkaar eens zijn.

De politiek komt in actie

Ondanks de meningsverschillen die bestaan, maakt de politiek plannen voor grote veranderingen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Een deel van die plannen wordt al uitgevoerd. Omdat veel wetenschappers en de meerderheid van de bevolking het eens zijn dat er actie nodig is, hakt de politiek knopen door over wat er gaat gebeuren. Zij gaat daarbij uit van wetenschappelijke feiten en cijfers die als betrouwbaar en gedegen worden gezien (zie ook de pagina Feiten en cijfers). Verder heeft Nederland met andere landen afgesproken actie te ondernemen. En daarnaast is er nog een impuls: rechters dwingen de Nederlandse staat en bedrijven flink aan de slag te gaan: zij menen  dat er anders een gevaarlijke situatie ontstaat die de fundamentele rechten van volwassenen en kinderen aantast.

Kinderen en jongeren denken mee

Zo gaat het in een democratie en een rechtstaat: verschillende meningen en ideeën zullen altijd bestaan, maar als actie geboden is, dan komt die er. Betekent dit dat je als jeugdige buitenspel staat? Nee, het klimaat is een onderwerp dat erg belangrijk is voor de toekomst. In het beleid is er daarom steeds meer ruimte voor kinderen en jongeren om mee te praten. En een aantal jongeren aarzelt niet om daar heel actief in deel te nemen en stevig stelling in te nemen. Sommige jongeren slepen landen zelfs voor de rechter als ze vinden dat de regering te weinig actie onderneemt: ze stellen dat het gaat om hún veiligheid, hún fundamentele rechten, hún toekomst.

Hoe dan ook, veel kinderen en jongeren krijgen de berichten en het debat over klimaatverandering mee. Het nodigt hen uit mee te denken en te doen. Het gaat tenslotte om hun toekomst. Door het er met elkaar over te hebben, kunnen kinderen en jongeren hun standpunten verder vormen en kijken wat ze eventueel willen doen. Dat ‘doen’ zou in ieder geval kunnen inhouden: meedoen aan het debat en meedenken en meebeslissen over wat er moet gebeuren.

Lees ook

Feiten en cijfers vanuit onderzoek

Kinderen en jongeren laten van zich horen

De betekenis van het klimaatthema voor opgroeien en opvoeden

Jongeren doen mee op lokaal en internationaal niveau

Kinderrechten en een veilige toekomst

Alle pagina's over klimaatverandering

Naar het overzicht

Tom van Yperen

Dr. Tom van Yperen

expert kwaliteit jeugdstelsel