Welke rol spelen professionals in het onderwijs?

Professionals in het onderwijs worden vaak aangesproken op de pedagogische taak om met kinderen en jongeren te spreken over belangrijke onderwerpen die spelen in de samenleving. Dat geldt ook over het onderwerp ‘klimaat’. Welke informatie is erover voor het onderwijs? En wat betekent het voor leerlingen als zij op school van de zorgen over klimaatontwikkeling horen, maar thuis veel scepsis over het thema ontmoeten? En wat kun je daarin als onderwijsprofessional in betekenen?

Lesmateriaal met kennis en handelingsperspectief

Onderzoek laat zien dat veel kinderen en jongeren van de klimaatverandering weten door wat erover wordt verteld in het onderwijs. Dat is logisch. Een van de kerndoelen van het basisonderwijs is bijvoorbeeld dat leerlingen leren over het klimaat en de energiebronnen in ons land en inde wereld.

Veelal gaat daarbij de aandacht uit naar het aanreiken van kennis en handelingsperspectief: lesmateriaal biedt vaak informatie over de aard en omvang van het klimaatprobleem, en laat zien wat kinderen en jongeren kunnen doen om duurzamer te leven. Hieronder zetten we een aantal bronnen op een rij.

Algemeen

Basisonderwijs

Voortgezet onderwijs:

  • De Wageningen Universiteit geeft ideeën voor het maken van een profielwerkstuk in het voortgezet onderwijs.

Hoger onderwijs:

Lesmateriaal over het omgaan met zorgen, angst en conflict

Onderzoek laat zien dat de klimaatkwestie bij veel kinderen en jongeren zorgen, angst en somberheid oproepen. Ook kan het een bron zijn van spanning tussen leeftijdsgenoten of met ouders vanwege meningsverschillen over oorzaken en oplossingen. Kinderen en jongeren kunnen met loyaliteitsconflicten te maken krijgen als zij de zorgen delen over de klimaatontwikkelingen en tegelijkertijd thuis veel scepsis over het thema tegenkomen. Er is voor zover wij weten weinig lesmateriaal beschikbaar dat meer vanuit pedagogisch perspectief ingaat op hoe kinderen en jongeren kunnen leren omgaan met de zorgen, gevoelens en spanningen specifiek rondom de klimaatkwestie.

Aan de ene kant is dat logisch, want er zijn meer kwesties die soortgelijke aandacht behoeven, zoals de coronapandemie, het diversiteitsvraagstuk en echtscheidingsproblematiek. Dan is het nuttiger om meer algemeen aandacht te besteden aan de vraag: hoe ga je algemeen om met zorgen, gevoelens en spanningen rondom dit soort zaken? Daar zijn programma’s voor, die kinderen en jongeren leren mentaal gezond op te groeien en hun democratisch burgerschap te ontwikkelen, zoals: 

  • De Vreedzame school: programma voor burgerschap, sociale competentie, acceptatie.
  • Vrienden: groepspreventie in het onderwijs bij gevoelens van angst en somberheid.
  • Happyles: e-hulp in de school bij gevoelens van somberheid.

Aan de andere kant zou het goed zijn om een concreet vraagstuk als aanknopingspunt te nemen om te leren hoe je op een gezonde en constructieve manier een thema tegemoet treedt. Het klimaatthema leent zich daar goed voor. In dat licht zijn de tips die bij de informatie voor ouders staan wellicht informatief.

Heb jij goede voorbeelden of ideeën voor geschikt lesmateriaal? Laat het ons dan weten via onderstaand e-mailadres.

Lees ook

Tom van Yperen

Dr. Tom van Yperen

expert kwaliteit jeugdstelsel