Zicht op welbevinden van jongeren

Voordat je je als beleidsmaker op het gebied van jeugdbeleid, jeugdgezondheidszorg of onderwijs richt op het welbevinden van jongeren, is het belangrijk om te weten hoe het nu met jongeren in jouw gemeente gaat. Welke onderzoeksgegevens zijn hierover beschikbaar? En wat zeggen jongeren zelf? Die informatie is de basis om samen met uitvoeringspartners tot een gezamenlijke ambitie en aanpak te komen. 

Waar begin je?

Succesvolle samenwerking start met een sterk en gedeeld besef dat je de ander nodig hebt om het welbevinden van kinderen en jongeren te versterken. Als dat besef bij alle partners leeft, is het een logische vervolgstap om vanuit verschillende perspectieven data bij elkaar te brengen die zicht geven op het welbevinden van kinderen en jongeren. Daarmee ontstaat een completer beeld en kan het gesprek de gegevens helpen duiden. De tool Samen in gesprek over cijfers kan helpen bij zo'n gesprek.

Functies van monitoring

Monitoring is een essentieel onderdeel van de beleidscyclus dat helpt om scherper te krijgen waar het verschil gemaakt moet worden. Een monitor laat zien of je je doelen realiseert en versterkt de samenwerking daarop. Zo is de monitor onderdeel van een leer- en ontwikkelbeweging. Ook kunnen monitoringresultaten aanleiding zijn voor het agenderen van nieuwe beleidsthema's. Idealiter geven de uitkomsten van een monitor concrete handvatten voor beleid, krijgen ze adequate duiding en komen ze snel na afname ter beschikking van de stakeholders. Bekijk ook de NJi-pagina's over monitoring.

De hedendaagse monitorpraktijk op het domein van welbevinden staat nog ver af van dit ideaalbeeld. De resultaten van de GGD-jeugdmonitor zijn vaak pas een jaar na afname beschikbaar en spelen dan nog slechts beperkt een rol in het gezondheidsbeleid op scholen en in gemeenten. Scholen zelf monitoren wel kort-cyclisch hoe het met kinderen gaat, zowel op cognitief als sociaal-emotioneel vlak, maar die gegevens worden nog niet benut door degenen buiten scholen die ook bij moeten dragen aan verbetering.

Monitoring van welbevinden op lokaal niveau geeft handvatten voor effectief lokaal beleid als de inzichten ook teruggekoppeld worden aan jongeren, ouders, instellingen en beleidsmakers die de gezamenlijke aanpak vormgeven. Mooie voorbeelden van een dergelijke aanpak zijn De Staat van de Utrechtse jeugd en het gebruik van data binnen Opgroeien in een kansrijke omgeving.

Tot slot is het goed om je te realiseren dat nog lang niet elke monitor informatie geeft op momenten of in frequenties die bijdragen aan het leren en ontwikkelen. Ook daarom is het belangrijk lokale data te combineren met landelijke monitoring.

Bronnen die je kunt gebruiken

Verschillende monitors en onderzoeken kunnen helpen bij het verzamelen van data over welbevinden:

  • Bij Cijfers over welbevinden staan cijfers uit onderzoeken zoals van het CBS en het HBSC-onderzoek.
  • De Jeugdmonitor biedt cijfers over de thema’s gezin, onderwijs, gezondheid en welzijn per gemeente en van heel Nederland.
  • Op Waarstaatjegemeente.nl vind je informatie over hoe een gemeente scoort op terreinen als gezondheid, jeugd en jeugdhulp ten opzichte van andere gemeenten en het landelijk gemiddelde.
  • De Monitor Aansluiting Onderwijs Jeugdhulp bevat statistieken over onderwijs en jeugdhulp. De data zijn samengevoegd op het niveau van gemeenten en samenwerkingsverbanden
  • Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) biedt verschillende platformen:
    • StatLine: bevat alle landelijke statistieken over bevolking, economie en samenleving.
    • StatLine Jeugdmonitor: bevat jeugdgerelateerde statistieken zoals over tienermoeders, jeugdcriminaliteit en zorggebruik.
    • Benchmark Jeugdzorg: toont het gebruik van jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering voor elke gemeente in Nederland. Het maakt vergelijkingen mogelijk met de eigen jeugdregio en met het hele land.
  • Open data van DUO bevat gegevens over het onderwijs in Nederland.
  • Staat van de Jeugd.
  • Kansenkaart.

Alle pagina's over welbevinden

Naar het overzicht

Martijn van Wietmarschen

Martijn van Wietmarschen

adviseur transformatie jeugdstelsel