Uithuisplaatsing: hoe zit het?

Wat is een uithuisplaatsing? 

Een uithuisplaatsing houdt in dat een kind, al dan niet tijdelijk, ergens anders verblijft dan in zijn eigen gezin, bijvoorbeeld in een pleeggezin, gezinshuis of residentiële instelling. Een uithuisplaatsing kan zowel vrijwillig als gedwongen plaatsvinden.

Wat is het verschil tussen vrijwillig en gedwongen?

Bij een vrijwillige plaatsing ben je het als ouder eens met de oplossing dat je kind tijdelijk even niet thuis woont. Voor een vrijwillige uithuisplaatsing moet de gemeente een zogeheten verleningsbeschikking afgeven.

Bij een gedwongen uithuisplaatsing beslist de kinderrechter dat het beter is dat het kind, tijdelijk, ergens anders woont. Het kind wordt onder toezicht gesteld en de rechter spreekt een machtiging uithuisplaatsing uit.

Wanneer er al een ondertoezichtstelling is kan het zijn dat een uithuisplaatsing met instemming van het kind en zijn ouders plaatsvindt. Dan is er toch een machtiging uithuisplaatsing noodzakelijk.

Lees meer:

Richtlijn Uithuisplaatsing voor jeugdhulp en jeugdbescherming

Wat is het verschil tussen open en gesloten plaatsing (JeugdzorgPlus)?

Als een kind ernstige problemen heeft, kan opname in een instelling voor gesloten jeugdzorg ('JeugdzorgPlus') nodig zijn. Het gaat hier bijna altijd om een gedwongen plaatsing, via de kinderrechter. De kinderen die hier geplaatst worden, hebben bescherming nodig tegen zichzelf of tegen anderen. Het gaat bijvoorbeeld om jongeren met ernstig agressief gedrag of meisjes die slachtoffer zijn van seksuele uitbuiting. JeugdzorgPlus is niet bedoeld als straf.

De bedoeling is dat het kind leert later goed te functioneren in de samenleving. Hij of zij krijgt daarvoor – met familieleden – behandeling en scholing op het terrein van de instelling. Soms kunnen de jongeren naar een school in de buurt. In het belang van de behandeling kunnen er beperkende maatregelen zijn, zoals afzondering of grenzen aan telefoongebruik of internet. Het idee is dat bij voldoende vorderingen jongeren weer terug gaan naar hun ouders of pleeggezin, of naar vervolgzorg, begeleid wonen of zelfstandig wonen.

Hoe lang duurt een uithuisplaatsing?

De duur van een uithuisplaatsing kan verschillen, van enkele maanden tot jaren. Bij pleegzorg is de duur meestal lang; volgens onderzoek gemiddeld ruim vierenhalf jaar. Opvang in residentiële zorg is korter, van enkele maanden tot een paar jaren; gemiddeld is de duur ongeveer anderhalf jaar. Bij vrijwillige uithuisplaatsingen beslist de ouder en de jongere tot beëindiging, tenzij een gemeente op voorspraak van deskundigen een verzoek tot verlenging niet honoreert.  

Een machtiging uithuisplaatsing in een gedwongen kader duurt maximaal één jaar. Soms is er meer tijd nodig om de situatie thuis te verbeteren. Bij een gedwongen uithuisplaatsing kan de rechter de machtiging uithuisplaatsing verlengen.

Wat zijn redenen voor een uithuisplaatsing?

Het kan zijn dat het kind gedrags- of ontwikkelingsproblemen heeft en de situatie thuis voor de ouders onhoudbaar is. De ouders en het kind stemmen dan regelmatig zelf in met de uithuisplaatsing.

Daarnaast komt het voor dat een kind uit huis geplaatst wordt om de veiligheid van het kind te waarborgen en eventuele kindermishandeling te stoppen.

Soms wordt een uithuisplaatsing ingezet als ouders zulke zware problemen hebben, dat zij niet aan hun opvoedtaken toekomen en kinderen onveilig opgroeien. Denk aan psychiatrische problemen, schulden en verslaving.  

Waar worden kinderen geplaatst?

Kinderen hebben baat bij een stabiele opvoedsituatie met toekomstperspectief, een plek waar zij 'zo thuis mogelijk' kunnen opgroeien zo lang als nodig.

Sommige kinderen wonen, tijdelijk, in een pleeggezin binnen de familie, bijvoorbeeld bij een tante of bij opa en oma, ook wel netwerkpleegzorg genoemd.

Andere kinderen wonen in een pleeggezin buiten de familie. Kinderen kunnen ook geplaatst worden in een gezinshuis of een residentiele instelling.

Hoeveel kinderen worden jaarlijks uit huis geplaatst?

Hoeveel kinderen jaarlijks uit huis geplaatst worden, is niet bekend omdat dit niet exact wordt bijgehouden. Wel is bekend dat in 2020 op enig moment 42.470 kinderen zich in jeugdhulp met verblijf bevonden. Dat kan pleegzorg zijn, een gezinshuis, een residentiele instelling, maar ook overnachting in een logeerhuis in het weekend. Bij deze kinderen gaat het echter niet altijd om een uithuisplaatsing, en ook niet om al die kinderen hebben een ondertoezichtstelling.

Het CBS werkt momenteel aan accuratere cijfers over uithuisplaatsingen.

Uithuisplaatsingen van kinderen roepen veel vragen op

Alle pagina's over uithuisplaatsing

Naar het overzicht

Els Mourits

Els Mourits

senior medewerker