Voortijdig schoolverlaten en verzuim

Aanpak en preventie

Het is belangrijk om schooluitval vroegtijdig aan te pakken. Jongeren zonder startkwalificatie hebben meer moeite om aansluiting te vinden op de arbeidsmarkt en lopen een groter risico om bij criminele activiteiten betrokken te raken. Mensen zonder een startkwalificatie hebben ook hogere zorgkosten. Schooluitval en voortijdig schoolverlaten (vsv) zijn niet alleen nadelig voor de jeugdige zelf, maar ook voor de samenleving. Hoe voorkomen we dat leerlingen zonder onderwijs thuis komen te zitten?

Landelijke aanpak: Passend Onderwijs en Thuiszitterspact

Het thuiszitten van leerlingen willen we landelijk terugdringen met Passend Onderwijs. Ieder opgroeiend kind krijgt met Passend Onderwijs een schoolloopbaan met de juiste hulp op het juiste moment. Ook geldt het landelijke Thuiszitterspact uit 2016, waarbij ministeries en andere landelijke partijen afspreken dat in 2020 geen enkel kind langer dan drie maanden thuiszit zonder passend aanbod van onderwijs of zorg. Onderdeel van het Thuiszitterspact is de ‘doorzettingsmacht’, waarmee gemeenten en samenwerkingsverbanden afspreken welke partij bepaalt welk onderwijs of welke zorgplek voor een kind passend is. Deze handreiking Doorzettingsmacht laat zien hoe gemeenten en samenwerkingsverbanden die doorzettingsmacht kunnen organiseren.

Aandachtspunten op school

  • De docent hoort een goede werkrelatie op te bouwen met de leerling, sluit aan bij de leerstijl van de leerling en hanteert een goed klassenmanagement met duidelijke regels, normen en verwachtingen voor gewenst gedrag van leerlingen. 
  • De school hanteert een helder spijbelbeleid: de verzuimregistratie is op orde, spijbelaars worden direct aangesproken, er gelden duidelijke sancties en de school neemt tijdig contact op met de leerplichtambtenaar of RMC-functionaris (Regionaal Meld- en Coördinatiepunt).

Aanpakken van schoolverzuim

Het aanpakken van schoolverzuim vraagt een gelaagde aanpak. Allereerst is het belangrijk om als school te investeren in goed pedagogisch schoolklimaat. Een school die aansluit bij de behoeften van de leerlingen en oog heeft voor potentiële problemen kan het schoolverzuim beperken. Vervolgens zijn er meer gerichte interventies nodig voor leerlingen die dreigen te verzuimen of waarbij al sprake is van licht verzuim. Ten slotte zijn meer intensieve interventies noodzakelijk voor leerlingen die langdurig verzuimen. Door een gelaagde aanpak te hanteren wordt zowel geïnvesteerd in preventie en wordt snel een passende aanpak geboden voor leerlingen die dreigen uit te vallen.

In de aanpak van schoolverzuim zijn de volgende aandachtspunten van belang

  • Investeer als school in het pedagogisch klimaat in de school en in de klassen. Leerlingen die zich gezien, ondersteund, veilig en uitgedaagd voelen, zijn eerder geneigd naar school te blijven gaan. Wanneer voldaan wordt aan hun ondersteuningsbehoeften kunnen allerlei problemen voorkomen worden, waaronder ook schoolverzuim.
  • Investeer in het verzuimbeleid van de school. Het verzuimbeleid moet in elk geval de volgende elementen omvatten:
    • Monitor periodiek het verzuim voor alle leerlingen. Hierdoor worden bijvoorbeeld ook frequent geoorloofd verzuim en veranderingen in patronen sneller opgemerkt.
    • Analyseer met ouders en leerlingen het verzuim. Ga na van welk type verzuim sprake is en hoe het gezin het beste kan worden ondersteund.
    • Signaleer beginnende problemen en risico-elementen. Denk bijvoorbeeld aan overgangs-momenten, terugval in cijfers, veranderingen in de thuissituatie of pesten.
    • Zet gerichte interventies in bij jeugdigen die verzuimen. Welke interventies het meest werkzaam zijn voor welk type verzuim leest u in ‘Wat werkt bij schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten’.
    • Blijf het verzuim en de gekozen aanpak voor leerlingen die verzuimen of verzuimd hebben periodiek evalueren zodat indien nodig tijdig kan worden bijgestuurd. Een ‘schoolverzuimteam’ kan deze taak bijvoorbeeld oppakken.

Aandachtspunten thuis

Uit onderzoek blijkt dat betrokkenheid van ouders bij de schoolactiviteiten van het kind bijdraagt aan het voorkomen van schooluitval. 

Preventie

In de praktijk is het moeilijk vsv’ers terug te laten keren naar school. Daarom zijn preventieve activiteiten succesvoller dan activiteiten gericht op leerlingen die al zijn uitgevallen. De voorkeur gaat uit naar een gezamenlijke preventieve aanpak, gericht op meerdere leefgebieden van de jeugdige. Ter voorkoming van schooluitval moet je rekening houden met riscofactoren en beschermende factoren in het kind, in de thuissituatie, in de vriendengroep, op school en in de samenleving. Belangrijk is dat ouders, school en andere professionals (zoals een leerplichtambtenaar) samenwerken om negatieve invloeden van vrienden te voorkomen.

Meer informatie

Vragen?

Vincent Fafieanie is contactpersoon.

Foto Vincent  Fafieanie

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies