Wat kan ik doen als ik mij zorgen maak?

Alle professionals maken wel eens een situatie mee waarbij ze zich zorgen maken om een kind, jongere, gezin of collega. Misschien heb je vermoedens van seksueel grensoverschrijdend gedrag, of heb je signalen gekregen die maken dat je het zeker weet. Het is dan belangrijk om over je zorgen te praten. Houd ze niet voor jezelf. Er zijn verschillende methodieken en hulpmiddelen om je te ondersteunen. 

Algemene tips

Het is belangrijk om je zorgen te delen. Misschien worden je zorgen herkend, of kom je erachter dat je zorgen onterecht zijn. Ga dus in gesprek met ouders, collega's en eventueel met kinderen die betrokken zijn. We geven enkele algemene tips:

  • Werk aan een veilig klimaat en een open werksfeer. Dat kan grensoverschrijdend gedrag voorkomen, en het kan ervoor zorgen dat collega's, ouders en kinderen zich durven uit te spreken als ze ermee in aanraking komen.
  • Wees een rolmodel. Geef dus het goede voorbeeld in de omgang en heb respect voor grenzen van kinderen en collega's.
  • Zorg dat je kennis hebt over de seksuele ontwikkeling en seksueel grensoverschrijdend gedrag.
  • Ken het stappenplan van jouw organisatie. Bijvoorbeeld een Meldcode of veiligheidsprotocol.
  • Neem een 'niet-pluis-gevoel' serieus en ga na waar dat gevoel vandaan komt. Observeer en zoek naar feiten die het gevoel onderbouwen of ontkrachten.
  • Ga hierover ook in gesprek met collega's: herkennen zij het gevoel en jouw observaties?
  • Vermoed je dat er sprake is van seksueel misbruik? Volg dan de stappen van de Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.

In gesprek met kinderen

Ga je in gesprek met kinderen? Dat kan ingewikkeld zijn. Hier enkele tips voor praten met kinderen over seksueel grensoverschrijdend gedrag:

  • Stem af op leeftijd en ontwikkelingsniveau van het kind. Let op welke woorden je gebruikt en wat voor vragen je stelt.
  • Luister naar het kind en neem het serieus. Misschien vermoed je dat een kind niet de volledige waarheid spreekt, dan is het belangrijk om na te gaan waarom dat zo kan zijn. Misschien voelt het kind zich niet helemaal veilig bij jou, of is er een loyaliteitsconflict. Zeker als er sprake is van misbruik door een bekende is het mogelijk dat het kind die persoon niet in de problemen wil brengen door 'het geheim' te vertellen. Als je het kind serieus neemt en rustig luistert, komt de waarheid sneller boven tafel.
  • Wees duidelijk en concreet. Het kan moeilijk zijn om hierover te praten, maar probeer eufemismen te vermijden. Dus niet: 'Is iemand over jouw grenzen gegaan?', maar 'Heeft iemand jou aangeraakt terwijl jij dat niet wilde?' Vraag door op details.
  • Let op victim blaming: beschuldigen van het slachtoffer. Kinderen geloven vaak dat zij zich anders hadden moeten gedragen, in plaats van de pleger. Ze voelen schaamte en schuld. Dat kan schadelijk zijn voor hun herstel. Lees hier meer over op de pagina Victim blaming.

Bekijk ook onze pagina's voor jongeren, bijvoorbeeld de pagina Wat kan ik doen als mij dit overkomt?

Seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen kinderen of jongeren

Het opzoeken en soms overschrijden van grenzen hoort tot een zekere mate bij de ontwikkeling. Als dat gebeurt is het dus belangrijk om er op zo'n manier mee om te gaan, dat de kinderen of jongeren ervan leren. Begin het gesprek erover. Ga na of dit moet gebeuren met de hele groep of klas, met de betrokkenen als groep of met individuele betrokkenen.

Je kunt hierbij ook hulpmiddelen inschakelen:

Seksueel grensoverschrijdend gedrag tussen een volwassene en een kind of jongere

Seksuele gedragingen van een volwassene naar een kind jonger dan 18 zijn altijd grensoverschrijdend.

Als je ziet, hoort of vermoedt dat een collega dergelijk gedrag vertoont, deel dan je zorgen. Bespreek het eventueel met de betreffende collega, een andere collega of een vertrouwenspersoon in de organisatie. Ga je met de betreffende collega in gesprek? Stimuleer die persoon dan ook om de leidinggevende te informeren, bied eventueel aan dat samen te doen of vertel dat jij het gaat vertellen.

Vermoed je dat er sprake is van seksueel misbruik? Volg dan de stappen van de Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.

Alle pagina's over seksueel grensoverschrijdend gedrag

Naar het overzicht

Marthe van Voorst van Beest