Welke vormen van ouderschap zijn er?

Meer dan 90 procent van de ouders houdt na hun scheiding gezamenlijk ouderlijk gezag over de kinderen. Er zijn verschillende vormen waarin ouders dit kunnen organiseren.

Coöperatief ouderschap

Dit houdt in dat ouders regelmatig met elkaar communiceren. Bij coöperatief ouderschap bespreken jullie als ouders samen belangrijke beslissingen en neem je ook samen de beslissing. Er zijn nog regelmatig momenten van samenkomen van het ‘gezin’, zoals bij feestdagen of ouders gaan samen naar gesprekken op school.

Kenmerken van coöperatief ouderschap:

  • Ouders communiceren regelmatig met elkaar.
  • Ouders hebben rechtstreeks contact met elkaar, face tot face of via de telefoon.
  • Ouders nemen samen belangrijke beslissingen en bespreken die ook samen.
  • Ouders werken samen om problemen met de kinderen op te lossen en activiteiten te plannen.
  • Ouders werken samen vanuit de belangen van de kinderen.
  • Er zijn nog momenten van samenkomen van het oude gezin.
  • Ouders gaan samen naar gesprekken op school.
  • Ouders zorgen dat er voor de kinderen een warme overdracht/soepele overgang van het ene naar het andere huis is.
  • Ouders bespreken veranderingen in schema’s en vakanties in overleg en met een flexibele en open houding naar de verzoeken van de andere ouder toe.
  • Ouders bespreken opvoedvraagstukken met elkaar bespreken, waar zij zelf en de kinderen bij betrokken zijn.

Let op: coöperatief ouderschap is niet hetzelfde als co-ouderschap.

Co-ouderschap

Van de kinderen en jongeren tussen 9 en 16 jaar die een scheiding mee maken, woont 20 procent in een co-oudersituatie.

Co-ouderschap gaat over de verdeling van de zorg- en opvoedtaken. Beide ouders nemen een gelijkwaardig deel van de verzorging en opvoeding van hun kinderen voor hun rekening. Ze stimuleren allebei de band met de andere ouder.

Om goed co-ouderschap te realiseren, is het nodig dat de ouders de verzorging en opvoeding van de kinderen zodanig op elkaar afstemmen dat de kinderen ervan baat bij hebben en er in elk geval geen last van hebben. De ouders gunnen elkaar een goede band met de kinderen. Co-ouderschap kun je realiseren met coöperatief ouderschap. Ouders werken zoveel mogelijk samen, overleggen en delen hun ervaringen met de kinderen met elkaar. Belangrijkste is dat er communicatie tussen de ouders mogelijk is.  

Parallel ouderschap

Parallel ouderschap betekent dat de ouders hun kinderen elk op hun eigen manier opvoeden, zonder dat ze dat onderling afstemmen. Bij parallel ouderschap is er weinig communicatie en emotionele betrokkenheid tussen de ouders. Er worden duidelijke afspraken gemaakt om conflicten te verminderen of te voorkomen. Belangrijk is wel dat beide ouders zich aan die afspraken houden. Er is in deze vorm van ouderschap weinig flexibiliteit; de afspraken zijn leidend.

Ook bij parallel ouderschap kunnen ouders voor co-ouderschap kiezen. In het ouderschapsplan staan dan heldere afspraken, waar beide ouders het over eens zijn.

Kenmerken van parallel ouderschap:

  • Ouders communiceren onregelmatig of alleen in noodgevallen.
  • Ouders gebruiken e-mail, whatsapp, een derde persoon of een speciaal schrift om te communiceren over de kinderen.
  • Belangrijke beslissingen nemen de ouders niet zelf, daar helpt een derde persoon bij.
  • De twee gezinnen hebben zo min mogelijk met elkaar te maken. Elke ouder neemt eigen beslissingen over de kinderen, zolang ze in zijn of haar huis zijn.
  • Ouders zetten zich los van elkaar in voor de belangen van de kinderen.
  • De overgangen van de kinderen van het ene naar het andere huis vinden plaats op een neutrale plek, met weinig communicatie tussen de ouders, of via de school.
  • Beide ouders houden zich aan de ouderschapsplannen. Ouders hebben een externe instantie nodig om punten op te lossen waar ze het niet over eens worden.
  • Iedere ouder is verantwoordelijk voor zijn of haar eigen relatie met het kind.
Bronnen
  • Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding, (2009).
  • (Maas en Cornelis 2018).
  • (Pedro-Cardoll 2017).