Leven en werken met het coronavirus

Mediagebruik bij kinderen en jongeren

Tips voor ouders- laatste actualisatie: 24 september 2020

Hoewel kinderen en jongeren steeds minder thuis hoeven te zitten, zullen ze toch regelmatig achter het scherm van hun televisie, telefoon, tablet of computer zitten. De vraag blijft hoe je handig omgaat met al die beeldschermen thuis. Hierover gaan onderstaande tips.

Bekijk ook de pagina’s:

Tip 1. Bedenk wanneer en waarvoor iedereen in huis beeldschermen wil gebruiken

Kinderen gebruiken media voor:

  • Vermaak in hun vrije tijd.
  • Sociale interactie met vrienden of opa en oma.
  • Deels ook nog voor schoolwerk.

Daarnaast moeten veel ouders nog steeds zelf thuis op de computer blijven werken. Belangrijk is dat je dat goed voor je kinderen en jezelf organiseert en er duidelijke afspraken over maakt.

Hoe lang, wanneer en waar

Breng structuur aan in de dag en bepaal samen met je kinderen wanneer en hoe lang zij de laptop, telefoon of tablet mogen gebruiken. Bespreek met de kinderen waar zij beeldschermen voor nodig hebben, voor school of voor andere zaken.

Als je kind naar school gaat, kan het zijn dat je kind extra huiswerk meekrijgt om aan te werken als er geen school is. Let er op dat je kind daar voldoende tijd aan besteedt. Afleiding door de smartphone of gameconsole ligt op de loer. Zorg in dat geval dus net als toen kinderen de hele dag thuis waren dat ze een duidelijke dagstructuur hebben en een plek om ongestoord aan hun huiswerk te kunnen werken. Wees niet te streng met de regels over hoe lang, maar probeer wel een prettige balans te vinden tussen schoolmedia, vrije tijd media en tijd zonder beeldscherm.

Ook blijft het belangrijk om te praten over wat je kind online voor school moet doen. Blijf toezicht houden op de vorderingen en help bijvoorbeeld bij wiskunde of geschiedenis. Neem hier de tijd voor, maar wees niet al te streng voor je kinderen of voor jezelf. Heel wat ouders zijn er nu achter gekomen dat sommige vakken best pittig zijn. Bedenk daarom; je hoeft niet alles zelf te weten. Zie ook de pagina over thuisonderwijs.

Als je zelf ook met de laptop of tablet moet werken, stel jouw werktijden dan af op de activiteiten van je kind. Maak daar, als het kan, goede afspraken over met je collega’s of klanten, zodat zij weten wanneer jij niet bereikbaar bent.

Op sommige momenten is het handig om beeldschermen in te zetten oppas voor je kind. Logisch, dan heb je even je handen vrij bijvoorbeeld als je zelf moet werken, of tijdens het koken. Kies op die momenten voor filmpjes of games die je als ouder al goed kent. Probeer deze oppas momenten wel te beperken.

Tijd zonder beeldscherm

Zorg ook dat jouw kind genoeg tijd heeft voor activiteiten zonder mediagebruik. Jongere kinderen kun je in de tuin laten spelen, knutselen of meehelpen in het huishouden. Ook de traditionele bordspellen kunnen afleiding bieden. Kinderen onder de twaalf jaar mogen ook weer gezamenlijk sporten. 

Niet genoeg schermen voor elk kind of niet genoeg ruimte?

Als je meerdere kinderen hebt en te weinig schermen voor allemaal, kijk dan of ze schermen met elkaar kunnen delen. Daarnaast kun je samen met je kinderen een schema maken, waarbij ieder in ieder geval zijn schoolwerk kan doen. Verdeel de overige vrije tijd tussen de kinderen en houd daarbij rekening met de leeftijd en de behoefte aan schermtijd van ieder kind.

Probeer er ook voor te zorgen dat kinderen voor hun schoolwerk een eigen plek hebben waar ze ongestoord kunnen leren. Bij te weinig plek in huis is om de beurt werken een handige oplossing. Als kinderen wel goed samen kunnen leren is het oké om ze bij elkaar te laten zitten. Zo kunnen ze elkaar misschien ook helpen als iets onduidelijk is of samen aan een project werken.

Geen of te weinig computers?

Als je geen of echt te weinig computers hebt voor je kinderen, dan kun je dit aangeven bij school. Er zijn steeds meer gemeenten die met de scholen afspraken maken over het beschikbaar stellen van extra laptops en tablets. Vraag ernaar bij de school van je kind.

Tip 2. Maak afspraken met je kind over mediagebruik

Als je duidelijke afspraken hebt over wie wanneer welke media kan gebruiken, dan komt het erop aan de afspraken zo goed mogelijk te volgen.

Kinderen jonger dan 6 jaar

Voor jonge kinderen is dat waarschijnlijk lastig. Zij zullen de regels nog niet precies begrijpen en niet weten wat er van hen wordt verwacht. Ook hebben zij meer moeite met focussen. Het is heel goed om je jonge kind hier bij te helpen en de afspraken te blijven herhalen. Houd tegelijkertijd rekening met de korte spanningsboog die jonge kinderen nog hebben. Opdrachten en taakjes moeten niet te lang duren.

Kinderen vanaf 6 jaar

Met kinderen vanaf ongeveer zes jaar is het makkelijker om afspraken te maken over wat van hen verwacht wordt. Deze kinderen snappen ook beter dat ze nu voor school moeten werken aan opdrachten en lessen. Het helpt kinderen om ze een apart hoekje, met eigen tafel of bureau, te geven waar ze hun schooltaken kunnen doen.

Kinderen vanaf 12 jaar

Ook bij middelbare scholieren is het belangrijk dat ze een goede zithouding aannemen bij thuisonderwijs. Een eigen bureau is ideaal. Een koptelefoon helpt ook als ze met anderen online of telefonisch moeten overleggen.

Risico’s voorkomen en plezier beleven

Ouders zijn heel belangrijk om kinderen te helpen bij het voorkomen van risico’s en vooral plezier te beleven aan media. Blijf daarom praten over het delen van persoonlijke gegevens, het delen van foto’s en filmpjes en hoe je je online respectvol gedraagt. Praat ook met je kinderen over het coronanieuws en over het feit dat er ook veel nepnieuws is. Wees genuanceerd en let erop dat kinderen er niet zorgelijk of angstig door worden.

Elke leeftijd brengt nieuwe interesses en risico’s met zich mee en daarom is het belangrijk om over het mediagebruik te blijven praten.  

Tip 3. Gebruik media samen

Door regelmatig samen televisie te kijken of een computerspelletje te doen, kun je direct op je kind reageren. Vooral bij jongere kinderen kun je uitleg geven, je kind stimuleren om mee te doen of voor troost of afleiding zorgen wanneer het moeilijk of te eng wordt. Maar ook bij oudere kinderen en pubers is samen media gebruiken een goede manier om te weten waar je kind mee bezig is en wie of wat hij online tegenkomt.

Samen media gebruiken is ook belangrijk om de band tussen gezinsleden te versterken. Samen naar het nieuws kijken, of naar ontspannende films, series of spelprogramma’s is niet alleen leuk, kinderen leren daar ook van: ze snappen dan beter wat er in de wereld gebeurt, of ontwikkelen een gedeelde voorkeur. Samen of om de beurt gamen is ook goed om sociale vaardigheden te oefenen.

Programma’s

Kijk bijvoorbeeld elke dag samen met je kind naar het Jeugdjournaal. Voor middelbare scholieren is er de nieuwssite Kidsweek.

Het Klokhuis organiseert elke doordeweekse dag om 14:00 uur een masterclass waarin jonge kijkers een creatieve opdracht krijgen. Ook ontstaan er steeds meer initiatieven vanuit kinderen zelf, zoals appgroepen die gebruikt worden om elkaar te bellen of facebookpagina’s om samen een spelletje te spelen. Misschien weet jouw kind al dat zulke pagina’s er zijn. Vraag hiernaar en bekijk deze samen.

Tip 4. Kies geschikte media

Het is niet altijd mogelijk om samen met je kind media te gebruiken. Bovendien zijn oudere kinderen en pubers gewend om vooral zelf te bepalen wat ze leuk en interessant vinden. Toch is het nuttig om met kinderen te praten over wat geschikte mediakanalen zijn en wat voor hen minder geschikt is. Maak daarom als gezin samen afspraken over wat voor soort filmpjes, programma’s, websites of spelletjes wel of niet geschikt zijn. Laat kinderen daarbij zelf aangeven wat ze leuk vinden en waarom. Dat helpt om ze er kritisch over na te laten denken.

Door de afspraken over geschikte media als gezin te maken, weten kinderen duidelijk waar ze aan toe zijn. Zowel jongere als oudere kinderen hebben behoefte aan een duidelijke structuur.

Apps die je als ouder kent

Bij jongere kinderen is het verstandig om te kiezen voor apps, filmpjes of series die je al kent. Zo voorkom je dat je kind in aanraking komt met ongeschikte media. Jonge kinderen vinden het juist ook prettig om dingen te zien of spelletjes te spelen die ze al kennen.

Kies voor apps en spelletjes die aansluiten bij het ontwikkelingsniveau en de interesses van je kind. Er is veel informatie te vinden over de inhoudelijke kwaliteit van spelletjes of films op websites als:

Wat oudere basisschoolkinderen kun je helpen geschikte media te kiezen door ze naar veilige inhoud toe te leiden. Zo is er YouTube Kids. Hiermee kunnen ouders aangeven welke content de kinderen kunnen bekijken. Ook kunnen zij een timer instellen om de schermtijd te beperken.

Bij middelbare scholieren is het lastig hen voor te schrijven wat ze wel of niet moeten zien of doen. Accepteer dat ze in deze levensfase een voorkeur hebben voor spanning, sensatie en horror. Wees daarin geïnteresseerd en laat je kind zelf vertellen waarom dat fascineert. Grote kans dat ze daardoor wat kritischer op hun eigen mediagedrag worden. Houd wel de leeftijdsindicaties in de gaten.

Praten over internet

Juist in deze tijd waarin allerlei informatie rondgaat is het goed om met je kind te praten over internet als medium. Leg uit dat:

  • Online informatie niet altijd betrouwbaar is, dus dat ze daar kritisch op moeten zijn en niet zo maar alles moeten geloven. Goede informatie staat op de officiële nieuwssites. Bij de veelgestelde vragen van kinderen en jongeren lees je hier meer over.
  • Filmpjes en foto’s delen leuk is, maar zulke informatie niet altijd voor iedereen zichtbaar hoeft te zijn. Laat ze nadenken over met wie ze iets delen en wat er daarna zou kunnen gebeuren.
  • Eenmaal online geplaatste informatie moeilijk te verwijderen is.
    Praat ook met je kind over zaken als privacy, reclame en het omgaan met online aankopen: wat doe je wel, wat doe je niet en waarom is dit belangrijk? Juist in deze tijd zijn er helaas ook personen die proberen anderen online op te lichten.

Filters en beveiliging

Wil je de kans verkleinen dat je kind in aanraking komt met ongeschikte media? Dan kun je gebruikmaken van internetfilters en speciale software. Bedenk wel dat dit nooit 100 procent veiligheid biedt. Blijf daarom altijd in de buurt en laat je kind weten dat hij naar je toe kan komen als er toch vervelende dingen te zien zijn.

Bij jongeren blijft het ook belangrijk om te wijzen op de leeftijdsgrenzen van PEGI bij spelletjes. Sommige jongeren van 13 kunnen misschien wel spelletjes met PEGI-16 spelen, maar heb het er wel over. Zolang ze weten dat het maar een spelletje is en zich verder gezellig gedragen is het oké.

Tip 5. Houd het gezond en voorkom beeldschermverslaving

Houd in de gaten hoe lang en waarvoor kinderen en jongeren media gebruiken. Om de afgesproken tijd in de gaten te houden kun je bijvoorbeeld het alarm op je mobiele telefoon gebruiken. Ook helpt het om op de smartphone de notificaties van sociale mediaberichten uit te zetten, zodat je niet steeds gestoord wordt of verleid wordt om je telefoon te gebruiken. Ook kun je de telefoon op afgesproken momenten op een onbereikbare plek leggen.

Als je het vermoeden hebt dat je kind wel erg veel achter een beeldscherm wegkruipt, kun je op deze website een verslavingstestje doen.

Het is ook verstandig om een uur voor het slapen te stoppen met mediagebruik, vanwege de vele prikkels en het blauwe licht, waardoor het in slaap vallen wordt verstoord. Lees ook de tips voor een goede nachtrust.

Sommige kinderen worden angstig van nieuws over corona. Laat hen er dan niet te veel informatie over opzoeken. Zorg dat ze ook afleiding hebben met leuke of spannende films en series, spelletjes of het lezen van een boek.

Als ouder kan het heel prettig zijn om met anderen te overleggen over hoe je het mediagebruik in de hand kunt houden. Praat erover met je partner of vraag vrienden of de grootouders om tips en steun. 

Houd zo veel mogelijk een normaal dagritme aan

  • Ga op tijd naar bed.
  • Sta ’s ochtends op de normale tijd op.
  • Ga af en toe naar buiten. 
  • Blijf in beweging, natuurlijk wel met minstens anderhalve meter afstand tot anderen.

Jouw reactie

Heb je vragen of opmerkingen over de informatie over omgaan met de gevolgen van het coronavirus op onze website? Dan kun je reageren via coronavirus@nji.nl. Hiermee kunnen we de informatie op onze website actualiseren.

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies