• WERKEN AAN DE KWALITEIT
  • VAN DE JEUGDSECTOR
Wijkteams

Taken

De verantwoordelijkheden omschreven in de Jeugdwet, de Wet publieke gezondheid (Wpg) en Kinderrechtenverdrag vertalen zich naar de volgende taken voor lokale teams jeugd en gezin:

  • Voorkomen van opgroei- en opvoedproblemen, psychische problemen en stoornissen.
  • Tijdig signaleren en snel ingrijpen bij opgroei- en opvoedproblemen, psychische problemen en stoornissen.
  • Versterken van het opvoedkundige klimaat, overal waar kinderen en jongeren komen.
  • Verbeteren van de opvoedvaardigheden van de ouders.
  • Inschakelen, herstellen en versterken van de eigen kracht van kinderen, jongeren, opvoeders/ouders en hun sociale omgeving.
  • Bevorderen van de veiligheid van kinderen en jongeren.
  • Bieden van integrale hulp aan kinderen en jongeren en hun ouders als er sprake is van meerdere problemen. En toeleiding tot gespecialiseerde hulp. 
  • Organiseren en uitvoeren van familiegroepsplannen.

Daarnaast zijn gemeenten ook verantwoordelijk voor de uitvoering van maatregelen van jeugdbescherming en jeugdreclassering.
Lees ook de publicatie Hoe zoeken en delen beleidsadviseurs van de gemeenten kennis.

Voorkomen en vroeg signaleren

Eén van de transformatiedoelen is dat er minder gespecialiseerde, dure hulp wordt ingezet. Om dat te bereiken is er meer aandacht voor preventie nodig. Daarom krijgen veel wijkteams de taak om daaraan te werken. Dit houdt in dat zij antwoord geven op de meest voorkomende opvoed- en opgroeivragen, en dat zij actief aan de slag gaan met preventie, opvoed- en opgroeiadvies en zo nodig kortdurende hulp. Om op die manier te voorkomen dat opgroei- en opvoedvraagstukken uitgroeien tot problemen waarbij specialistische hulp nodig is. Belangrijk is ook dat wijkteams tijdig onveilige opvoedsituaties signaleren en vervolgens snel gepaste maatregelen nemen.

Versterken opvoedkundig klimaat

Een ander transformatiedoel is normaliseren en ontzorgen. Dit betekent minder nadruk op problemen en meer aandacht voor wat goed gaat. Door preventie en door in te zetten op inclusie en sociale cohesie: ieder kind, iedere jongere hoort erbij. Zo wordt uitval (uit gezin, school en sociale verbanden) zo veel mogelijk voorkomen. Dat kan door opvoeders, kinderen, jongeren en anderen die betrokken zijn bij de opvoeding hierop aan te spreken en hierbij te ondersteunen. Ook werken aan een positief en veilig opvoed- en opgroeiklimaat draagt hier aan bij. In een aantal gemeenten hebben wijkteams hierin een centrale rol. Een wijkteam kan bijvoorbeeld samen met de bestaande voorzieningen, onderwijsinstellingen en verenigingen in de buurt afspraken maken over samen werken aan een goed pedagogisch klimaat.

Lees meer over sterke pedagogische basisvoorzieningen en samen opvoeden in de wijk

Inschakelen en versterken eigen kracht

Sinds de komst van de Jeugdwet in 2015 zijn werkprocessen in gemeenten (wijkteams) en jeugdhulpinstellingen anders ingericht. Om zo de beweging van een consumptie- naar participatiemaatschappij in gang te zetten. Elke inwoner doet naar vermogen mee in de maatschappij, is het doel. Om dit te bereiken gaan professionals meer vraaggericht en coachend te werk om gezinnen minder afhankelijk te maken van hulp. Professionals gaan uit van de krachten die er zijn binnen gezinnen en in hun netwerk. Er is dus meer aandacht voor wat ouders en andere opvoeders zélf kunnen. De regie ligt bij gezinnen zolang dit kan. Professionals coachen ouders en gezinnen om alledaagse problemen nu en in de toekomst zelf of samen met mensen uit hun nabije omgeving op te lossen.

Lees meer:

Inzetten familiegroepsplan

Het is belangrijk dat gezinnen, waar mogelijk, zelf regie houden op hun leven. De Jeugdwet geeft gezinnen het recht om samen met hun sociale omgeving een familiegroepsplan op te stellen. Dit plan vormt dan de basis voor verdere hulpverlening. Op deze manier houden ouders en jeugdigen zoveel mogelijk de regie.

Als de benodigde expertise aanwezig is binnen het wijkteam, kunnen zij gezinnen ondersteunen bij het opstellen van een familiegroepsplan. Of het wijkteam schakelt hiervoor bijvoorbeeld een onafhankelijke derde of een (andere) aanbieder van jeugd- en opvoedhulp in. In de praktijk zijn niet alle gezinnen op de hoogte van het recht dat zij hebben op het opstellen van een familiegroepsplan met hun omgeving. Hier is nog een belangrijke rol weggelegd voor bijvoorbeeld gemeenten om bekendheid te geven aan het opstellen van een familiegroepsplan.

Lees meer over het familiegroepsplan.

Bevorderen veiligheid kinderen en jongeren

Wijkteams hebben de taak om onveilige opvoedsituaties te signaleren en gepaste maatregelen te nemen. Dat betekent in ieder geval dat zij met ouders in gesprek gaan. Ook onderhouden ze goede relaties met bijvoorbeeld onderwijs, kinderopvang, wijkagent, verenigingen, en huisartsen. Zodat zij weten wat er in hun werkgebied speelt. Wanneer daar aanleiding toe is, kunnen zij Veilig Thuis inschakelen, of zelf een melding maken bij de Raad voor de Kinderbescherming. Andersom kan Veilig Thuis ook casussen overdragen aan het wijkteam, om samen met het gezin te werken aan een het vergroten van de veiligheid in het gezin.  Wijkteams, gemeenten en Veilig Thuis hebben al veel zaken geregeld en uitgevoerd om de veiligheid van jeugdigen in het gezin zo goed mogelijk kunnen borgen. Toch is ook hier nog verbetering mogelijk.

Lees hier meer over in Wijkteams en de veiligheid van kinderen.

Integrale hulp en toeleiding naar gespecialiseerde hulp

Het wijkteam vormt de verbinding met verschillende soorten hulp. Als jeugdigen en ouders niet op eigen kracht en met hulp uit hun sociale omgeving verder kunnen, zoekt het (wijk)team passende ondersteuning of hulp. Of het wijkteam biedt zelf hulp aan het gezin. Het wijkteam gaat uit van de (hulp)vraag van het gezin. Welke hulp het wijkteam al dan niet zelf biedt, kan voor elk wijkteam anders zijn. Dit is afhankelijk van de manier waarop de gemeente het wijkteam heeft ingericht. De meeste wijkteams kunnen lichte, ambulante hulp zelf uitvoeren. Sommige wijkteams bieden ook lange en intensieve begeleiding aan multiprobleemgezinnen. Andere wijkteams hebben een psycholoog in hun team waardoor zij ook basis jeugd-ggz kunnen bieden. Wanneer er gespecialiseerde hulp nodig is die niet aanwezig is in het wijkteam schakelen zij deze tijdig in.

Meer informatie:

Crisissituaties

Soms moet een wijkteam acuut en snel ingrijpen, bijvoorbeeld wanneer de veiligheid van een kind in gevaar is. Gemeenten moeten samen met de teams, de aanbieders van jeugd- en opvoedhulp en andere betrokken partijen een protocol opstellen waarin staat hoe zij een crisissituatie snel en veilig aanpakken.

Meer informatie:

Vragen?

Nikki Udo is contactpersoon.

Foto Nikki  Udo

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies