Wat is een burgervoogd?

Voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren die niet bij hun ouders opgroeien is het belangrijk dat zij verbondenheid ervaren met een belangrijke volwassene in hun leven. Bij burgervoogdij gaat de voogdij over een kind of jongere dat in een gezinshuis of leefgroep opgroeit naar een natuurlijk persoon.

Wat is burgervoogdij?

Burgervoogdij is een wettelijk alternatief voor voogdij bij een gecertificeerde instelling. De burgervoogd heeft dezelfde taken als een voogd bij de jeugdbescherming. Hij of zij neemt het wettelijk gezag over de jongere op zich en is dus betrokken bij alle belangrijke beslissingen in het leven.

Een burgervoogd is vaak iemand die al een goede band heeft met de jongere en duurzaam betrokken wil blijven. Dit kan een familielid zijn maar ook een ander persoon uit het netwerk, die een belangrijke steunpilaar is. Anders dan de jeugdbeschermer spreekt en ziet de jongere de burgervoogd regelmatig en blijft deze persoon intensief betrokken. Waarbij de rol van een jeugdbeschermer ophoudt bij jongvolwassenen, kan de burgervoogd de jongere ook begeleiden in de overgang naar volwassenheid als zij het gezinshuis of de leefgroep verlaat. Het gaat vaak om een band voor het leven.

Wanneer is burgervoogdij een optie?

Als jeugdbeschermer gaat jouw tijd vooral naar voogdijzaken waarin veel speelt. Kinderen en jongeren in jouw caseload waarmee het goed gaat zullen minder aandacht van je vragen. Dat is voor jou prettig, maar hoe is dat voor het hen?

Van niemand zijn

Kinderen en jongeren die niet bij hun ouders opgroeien en bij wie de voogdij bij de jeugdbescherming ligt, hebben vaak het gevoel "van niemand te zijn". Omdat meerdere volwassenen een rol hebben in hun leven (zoals de voogd, ouders, pleegouders of gezinshuisouders) kunnen zij ervaren "van iedereen" te zijn. Bovendien krijgen zij regelmatig een nieuwe voogd, vanwege vele wisselingen binnen de jeugdbescherming.

Voor hun ontwikkeling is het echter belangrijk dat zij verbondenheid ervaren met een belangrijke volwassene in hun leven. Deze volwassene biedt niet alleen aandacht en emotionele betrokkenheid, maar mag ook verantwoordelijkheid dragen voor het kind. Het neerleggen van deze brede betrokkenheid bij één persoon sluit daarmee ook meer aan bij de natuurlijke situatie waarbij ouders gezag hebben over hun kinderen. Bovendien kunnen ouders die negatief staan tegenover "gedwongen" samenwerking met de jeugdbescherming, wel positief zijn over het samenwerken met een volwassene die zij al kennen en een belangrijke rol speelt in het leven van hun kind. Bekijk ook het verhaal van Marinette over haar burgervoogd Gio.

Rol van de jeugdbeschermer

Wanneer je als jeugdbeschermer een betrokken volwassene in het leven van een van jouw voogdijkinderen kent, die mogelijk de rol van een burgervoogd kan vervullen, ga dan in gesprek met de jongere. Leg eerst uit wat burgervoogdij is en op welke manier het kan helpen om een burgervoogd te hebben. Vervolgens kun je vragen hoe het kind of jongere het zou vinden als jij als jeugdbeschermer niet meer de voogdij hebt, maar deze volwassene uit zijn of haar eigen omgeving  die ook in de toekomst betrokken blijft. Vraag ook naar mogelijke nadelen. Zo kunnen jullie samen de mogelijkheden en aandachtspunten verkennen. En bied de jongere tijd om hierover na te denken. Let er wel op dat de boodschap niet is dat de jongere zelf een burgervoogd moet vinden. Bespreek het als een open optie.  

Wanneer de jongere iemand kent die mogelijk zijn of haar burgervoogd kan worden, dan is het goed als hij of zij dit zelf aan deze persoon vraagt. Daarbij is het belangrijk dat deze persoon hier goed over nadenkt en zich laat infomeren. De mogelijke burgervoogd moet in staat zijn deze verantwoordelijkheid te dragen en duurzaam betrokken te blijven bij het leven van de jongere. Daarnaast is het belangrijk om met de ouders te bespreken hoe zij het vinden als deze persoon de burgervoogd van hun kind zou worden. En bepreek het ook met de gezinshuisouders en andere begeleiders. Benoem het ook bij hen als open optie, waarbij er ook ruimte is voor partijen om hun bedenkingen te uiten.

Ook in voogdijzaken waar je niet weet of er een belangrijke volwassene in beeld is, is het juist goed om dit aan de jongere te vragen. En mogelijk zijn er jongeren waarbij, hoewel er nog sprake van is een OTS, wel vast nagedacht kan worden of een belangrijke volwassene de rol van burgervoogd kan vervullen mochten ouders het gezag verliezen. En daarmee de voogdij niet automatisch bij de jeugdbescherming komt te liggen.

Belangrijke aandachtspunten

  • Burgervoogdij is vooral geschikt voor kinderen en jongeren waarbij de situatie stabiel is. Waarbij de jeugdige zal opgroeien in het gezinshuis of leefgroep totdat hij of zij volwassen is. De Alliantie Burgervoogdij hanteert als vuistregel kinderen en jongeren die een half jaar of langer in een gezinshuis of leefgroep wonen;
  • Niet iedereen is geschikt om burgervoogd te worden. Een burgervoogd moet in staat zijn om op te komen voor de belangen van de jeugdige en kunnen samenwerken met ouders, netwerk en instellingen die betrokken zijn bij de jeugdige.

Alle pagina's over jeugdbescherming

Naar het overzicht

Anne Addink