Seksuele opvoeding van pubers

Met de lichamelijke veranderingen die de puberteit meebrengt, ontwikkelen kinderen vanaf 12 jaar ook hun seksuele identiteit. Ze worden verliefd, gaan intieme relaties aan en worden seksueel steeds actiever. Ze hebben ruimte nodig om te experimenteren en te ontdekken wat ze zelf belangrijk vinden.

Seksuele ontwikkeling tussen de 12 en 18 jaar

Door de lichamelijke veranderingen die de puberteit meebrengt wordt seksualiteit een belangrijk onderdeel van de identiteit van jongeren. Op deze leeftijd ontdekken ze de mogelijkheden, wensen en grenzen op seksueel gebied, bij zichzelf en bij anderen.

Ze doen hun eerste ervaringen op met relaties. Hun seksuele gedrag ontwikkelt zich meestal stapsgewijs, van zoenen en strelen naar het aanraken van de geslachtsdelen. Uiteindelijk heeft ongeveer de helft van de jongeren op hun achttiende geslachtsgemeenschap gehad. In grote lijnen verloopt de seksuele ontwikkeling van jongeren in twee fasen:

12 - 15 jaar

Tussen de 12 en 15 jaar krijgen de meeste jongeren behoefte om zelfstandig keuzes te maken en relaties aan te gaan, los van hun ouders. Vrienden worden belangrijker voor het ontwikkelen van hun identiteit en persoonlijkheid. Vanaf hun twaalfde jaar worden jongeren ook steeds nieuwsgieriger naar seks en voelen zij zich meer seksueel aangetrokken tot anderen. Ze worden vaker en heviger verliefd.

Lichamelijke aantrekkingskracht gaat een steeds grotere rol spelen in hun leven. Om hun eigen uiterlijk te beoordelen spiegelen jongeren zich vaak aan voorbeelden uit de media. Dat kan hen ook onzeker maken. Experimenteren met seksuele aantrekkingskracht speelt een grote rol in hun contacten.

15 - 18 jaar

Tussen de 15 en 18 jaar gaan jongeren steeds meer oefenen met relaties. Ze worden stapelverliefd maar ook teleurgesteld in de liefde. Gaandeweg ontdekken ze ook hun eigen wensen en grenzen op seksueel gebied. Veel jongeren krijgen op deze leeftijd hun eerste vaste relatie. Jongeren die zich aangetrokken voelen tot hetzelfde geslacht, komen meestal ook 'uit de kast', als ze daar nog inzaten.

Wat houdt seksuele opvoeding in?

Vanaf de puberteit van je kind is het vooral belangrijk dat je begrip hebt voor de ontwikkeling die het doormaakt op het gebied van seksueel gedrag en seksuele identiteit. Op deze leeftijd is je kind op alle fronten tegelijk bezig met het vinden van een nieuwe houding tegenover leeftijdgenoten en volwassenen. Daarom heeft je kind ruimte nodig om te experimenteren en te ontdekken wat het zelf belangrijk vindt. Dat betekent bijvoorbeeld:

Praten over seksualiteit

Volg de LOVE-regels: vier regels waarvan de beginletters het woord LOVE vormen:  

  • Let op je kind: zorg dat je weet waar je kind mee bezig is. Offline én online.
  • Open communicatie: als je open vragen stelt, nodig je je kind uit om iets te vertellen. Sta ook open voor wat je kind zelf aan jou vertelt. Het kan zijn dat je even schrikt van wat je kind je vertelt, maar probeer dat niet te veel te laten merken. Dat kan je kind afschrikken en ervoor zorgen dat je kind er niet meer over wil vertellen.
  • Voorbeeld geven: wees zelf het voorbeeld. Zorg dat je kind zich kan spiegelen aan ouders die liefdevol en met warmte met elkaar omgaan. De kans is groot dat hij of zij die houding overneemt.
  • Er zijn voor je kind: het is belangrijk dat je kind altijd bij jou terecht kan als er iets is

Ruimte geven voor experimenteren

Om nieuwe ervaringen met seks op te doen en daarvan te leren heeft een jongere van jou ruimte en vertrouwen nodig. Zo leert je kind zelf te bepalen aan welke regels en grenzen het zich wil houden. Daarbij stel je als ouder natuurlijk wel andere eisen aan een 12-jarige dan aan iemand van 16.

Een puber moet nog alles ontdekken en loopt meer risico op ongewenste seksuele contacten. Daarom heeft het meestal veel informatie nodig over seksualiteit en relaties. Hoe ouder je kind wordt, hoe belangrijker het is om een meer gelijkwaardige relatie aan te gaan en vooral een voorbeeldfunctie te vervullen.

Emotionele, financiële en praktische steun en informatie geven

Jongeren hebben tijd nodig om te leren voor zichzelf te zorgen, ook op seksueel gebied. Zolang als dat nodig is, help je als ouder met emotionele, financiële of praktische steun en informatie, bijvoorbeeld als het gaat om voorbehoedsmiddelen. Zo blijf je naast je kind staan, ook zonder dat je alles precies hoeft te weten.   

Seksuele keuzes accepteren

Als je de seksuele opvoeding van je kind serieus neemt, respecteer je de keuzes die je kind op dat gebied maakt. Ook als je die niet had verwacht, niet begrijpt of niet zo leuk vindt. Door de seksuele keuzes van je kind te accepteren en er samen over te praten, kun je ook jouw vragen stellen en zo je kind beter leren begrijpen.

Praten met je kind over seksueel grensoverschrijdend gedragOnline brochure over de seksuele opvoeding van pubers (Rutgers)

Wil jouw kind zelf meer weten over seksualiteit? Op Sense.info kunnen ze alles vinden of vragen over seks.

Zoek je als ouder of opvoeder hulp of advies? Bekijk hier waar je terecht kunt.

Hulp en advies voor ouders