Hoe maak ik seksuele en genderdiversiteit bespreekbaar op de basisschool?

In Nederland zijn scholen wettelijk verplicht om aandacht te besteden aan seksuele vorming, en daarbij ook aan seksuele en genderdiversiteit. Seksuele vorming gaat over het lichaam, relaties, seksualiteit en bijbehorende normen en waarden. Seksuele en genderdiversiteit gaat over verschillende vormen van sekse, seksuele oriëntatie en genderidentiteit, vaak aangeduid met de afkorting LHBTIQA+. Hoe ga je op de basisschool met deze thema's aan de slag?

Seksuele vorming op de basisschool

Vanaf groep 1 kun je starten met seksuele vorming. Seksuele vorming gaat niet alleen over de kennisoverdracht, maar ook over opvattingen, normen en waarden op het gebied van relaties en seksualiteit. Door met seksuele vorming te starten in het basisonderwijs raken kinderen al op vroege leeftijd vertrouwd met het thema. Kinderen leren over hun eigen lichaam, relaties en seksualiteit, en hoe ze respectvol met elkaar kunnen omgaan.

Seksualiteit bespreekbaar maken in de klas kan op verschillende manieren. Een veilig klasklimaat helpt om er open over te praten. De manier waarop je in de klas invulling geeft aan seksuele vorming is afhankelijk van de behoefte van de kinderen. Waar stellen zij vragen over? Wat houdt hen bezig?

Je kunt de kinderen vragen om op een briefje te schrijven wat zij over seksualiteit en relaties denken, en welke vragen zij hebben. Het briefje kunnen ze anoniem inleveren, bijvoorbeeld in een brievenbus in de klas. Dat maakt het minder spannend. Op basis van de vragen uit de klas kijk je naar het doel: wat wil je bereiken met de lessen seksuele vorming?

Meer tips en lesmateriaal om seksuele vorming in jouw groep bespreekbaar te maken, vind je op de pagina Starten met seksuele vorming in het basisonderwijs, van kenniscentrum Rutgers en Soa Aids Nederland.

Praten over seksuele en genderdiversiteit op de basisschool

Wil je met de kinderen in je groep praten over seksuele en genderdiversiteit? De volgende tips kunnen je helpen:

  • Zorg dat je zelf comfortabel bent met het onderwerp. Wat vind jij lastig om te bespreken? Vraag aan collega's die er al ervaring mee hebben hoe zij het hebben aangepakt.
  • Maak voordat je begint afspraken met de groep. 'We gebruiken geen scheldwoorden', bijvoorbeeld, 'Wat we bespreken in de klas blijft in de klas' en 'We lachen elkaar niet uit'. Bespreek ook dat wat voor de een als een grap voelt, voor een ander kwetsend kan zijn. Laat weten dat leerlingen over zichzelf mogen vertellen, maar dat het niet hoeft. Zo help je de kinderen hun eigen grenzen op te stellen.
  • Let ook op je eigen taalgebruik. Probeer dat neutraal te houden. Als je een liefdesverhaal vertelt, spreek dan bijvoorbeeld ook eens over twee vrouwen die verliefd zijn. Wees je ook bewust van de manier waarop je over heteroseksualiteit praat.
  • Boeken kunnen helpen bij het bespreekbaar maken van seksuele en genderdiversiteit. Op het platform Gendi van Stichting School & Veiligheid vind je een overzicht van boeken waarin dit thema een rol speelt.

Alle pagina's over seksualiteit en gender

Naar het overzicht

 Sharon Danen