Seksuele ontwikkeling van pubers

Met de lichamelijke veranderingen die de puberteit meebrengt, ontwikkelen kinderen vanaf 12 jaar ook hun seksuele identiteit. Ze worden verliefd, gaan intieme relaties aan en worden seksueel actiever. Ze hebben ruimte nodig om te experimenteren en te ontdekken wat ze zelf belangrijk vinden.

Seksuele ontwikkeling tussen 12 en 18 jaar

Door de lichamelijke veranderingen die de puberteit meebrengt wordt seksualiteit een belangrijk onderdeel van de identiteit van jongeren. Op deze leeftijd ontdekken ze de mogelijkheden, wensen en grenzen op seksueel gebied, bij zichzelf en bij anderen.

Ze doen hun eerste ervaringen op met relaties. Hun seksuele gedrag ontwikkelt zich meestal stapsgewijs, van zoenen en strelen naar het aanraken van de geslachtsdelen van anderen. Uiteindelijk heeft ongeveer de helft van de jongeren op hun achttiende geslachtsgemeenschap gehad.

Oefenen met relaties

Door de lichamelijke veranderingen die de puberteit meebrengt wordt seksualiteit belangrijker voor jongeren. Ze krijgen de behoefte om zelfstandig keuzes te maken en relaties aan te gaan. Vrienden worden belangrijker voor het ontwikkelen van hun identiteit. Ook gaan jongeren oefenen met relaties. Ze worden stapelverliefd, maar ook teleurgesteld. 

Experimenteren met uiterlijk

Lichamelijke aantrekkingskracht speelt een steeds grotere rol in hun leven. Om hun eigen uiterlijk te beoordelen spiegelen jongeren zich vaak aan voorbeelden uit de media. Dat kan hen ook onzeker maken. Experimenteren met hun uiterlijk speelt hierbij een grote rol.

Nieuwsgierig naar seks

Ook worden jongeren nieuwsgieriger naar seks. Hun seksuele gedrag ontwikkelt zich meestal stapsgewijs, van zoenen en strelen naar het aanraken van de geslachtsdelen. Uiteindelijk heeft ongeveer de helft van de jongeren op hun achttiende seks gehad. Op deze leeftijd ontdekken ze de mogelijkheden, wensen en grenzen op seksueel gebied, bij zichzelf en bij anderen.

Aseksualiteit

Niet alle jongeren ervaren deze nieuwsgierigheid naar seks. Soms komt dit later, soms helemaal niet. Dit kan betekenen dat iemand aseksueel is. Meer informatie vind je op de website van de Nederlandse Organisatie Aseksualiteit.

Steun bij de seksuele ontwikkeling van pubers

Als professional steun je pubers bij hun seksuele ontwikkeling door het bespreekbaar te maken met henzelf en met hun ouders. Bij het bespreekbaar maken van de seksuele ontwikkeling kun je ingaan op de lichamelijke veranderingen, de waarden en normen van gedrag, maar ook uitleggen dat er grenzen zijn en dat deze grenzen voor iedereen verschillend zijn. Zo draag je bij aan het doorbreken van taboes en creëer je een ruimte waarin pubers en ouders bij jou terecht kunnen voor vragen en zorgen rondom seksualiteit.

Op deze leeftijd is een puber op alle fronten tegelijk bezig met het vinden van een nieuwe houding tegenover leeftijdgenoten en volwassenen. Daarom heeft een puber ruimte nodig om te experimenteren en te ontdekken wat het zelf belangrijk vindt. Daarnaast kun je pubers en hun ouders voorzien van emotionele, financiële of praktische steun. Steun pubers aan de hand van de LOVE-regels:

  • Let op de jongere: zorg dat je weet waar die mee bezig is. Offline én online.
  • Open communicatie: als je open vragen stelt, nodig je de jongere uit om iets te vertellen. Sta ook open voor wat de jongere zelf aan jou vertelt.
  • Voorbeeld geven: wees zelf het voorbeeld. Zorg dat de jongere zich kan spiegelen aan ouders en andere volwassenen die liefdevol en met warmte met elkaar omgaan. De kans is groot dat de jongere die houding overneemt.
  • Er zijn voor de jongere: het is belangrijk dat de jongere altijd bij jou terecht kan als er iets is.
Foto Mariëlle Balledux

Drs. Marielle Balledux

Senior adviseur Opgroeien en Opvoeden