Collectieve financiering van zorg in onderwijstijd voor leerlingen met een Wlz-indicatie

Wat is zorg in onderwijstijd?

Voor sommige kinderen en jongeren is zorg tijdens de schooldag onmisbaar. Deze zorg noemen we zorg in onderwijstijd. Het gaat om alle hulp en ondersteuning die kinderen en jongeren nodig hebben om onderwijs te kunnen volgen, maar die niet valt onder de gangbare ondersteuning van scholen. Denk bijvoorbeeld aan hulp bij eten, persoonlijke verzorging, fysiotherapie, het toedienen van medicatie of begeleiding bij gedrag en communicatie. Voor hen is zorg in onderwijstijd een voorwaarde om te kunnen leren, zich te ontwikkelen en veilig deel te nemen aan het onderwijs. 

Zorg in onderwijstijd kan worden betaald vanuit verschillende wetten, zoals de Wet langdurige zorg (Wlz), de Jeugdwet of de Zorgverzekeringswet (Zvw). Soms is sprake van een combinatie van regelingen. We gebruiken de term 'zorg in onderwijstijd' omdat het niet alleen gaat om zorg die op school plaatsvindt, maar om alle zorg die tijdens schooluren nodig is om deelname aan onderwijs mogelijk te maken. 

Waarom is zorg in onderwijstijd belangrijk? 

Ieder kind heeft recht op onderwijs. Dat recht is vastgelegd in de Grondwet en in artikel 28 van het VN-Kinderrechtenverdrag. Ook kinderen en jongeren met een Wlz-indicatie hebben dit recht. Voor veel van hen is zorg in onderwijstijd geen extra ondersteuning, maar een voorwaarde om onderwijs te kunnen volgen. Zij hebben bijvoorbeeld intensieve verzorging, begeleiding of toezicht nodig vanwege een  chronische ziekte of lichamelijke beperking.  

Is die zorg er niet? Dan lopen leerlingen het risico dat zij thuis komen te zitten of terechtkomen op een dagbestedingsplek die niet is ingericht op onderwijs en daardoor minder ontwikkelingsmogelijkheden biedt. Goede zorg in onderwijstijd is daarom essentieel om het recht op onderwijs waar te maken. 

Wat maakt het organiseren van Wlz-zorg in onderwijstijd ingewikkeld? 

De organisatie van zorg in onderwijstijd is voor leerlingen met een Wlz-indicatie vaak complex. Daar zijn verschillende redenen voor. De Wlz gaat uit van individueel toegekende budgetten en individueel georganiseerde zorg, terwijl scholen onderwijs organiseren voor groepen leerlingen. Zorg en onderwijs zijn daarmee twee verschillende systemen die rondom hetzelfde kind moeten samenwerken. Die verschillende uitgangspunten sluiten niet altijd goed op elkaar aan. 

Daarnaast kunnen ouders de financiering van de zorg op twee verschillende manieren organiseren:  

• Persoonsgebonden budget (pgb): ouders kopen zelf de zorg in. 
• Zorg In Natura (ZIN): het zorgkantoor koopt de zorg in bij een zorgaanbieder.  

 
Daardoor kunnen op één school of zelfs in één klas meerdere zorgverleners of zorgaanbieders actief zijn. Dat maakt het lastiger om de zorg goed af te stemmen op het onderwijs. 

Ook hebben scholen vaak te maken met meerdere zorgkantoren. Het zorgkantoor van de woonplaats van de leerling, dat verantwoordelijk is voor de uitvoering van de Wlz, bepaalt namelijk welke zorg wordt toegekend en welke zorgaanbieder de zorg levert. Daardoor kunnen zij te maken krijgen met verschillende beschikkingen, zorgaanbieders en afspraken. Dat vraagt veel afstemming en zorgt voor extra administratieve lasten voor scholen, ouders en zorgaanbieders. 

Is collectieve financiering een oplossing? 

Een manier om de organisatie van Wlz-zorg in onderwijstijd te vereenvoudigen, is collectieve financiering. Kiezen ouders voor Zorg In Natura (ZIN)? Dan kan het zorgkantoor één vaste zorgaanbieder contracteren die de zorg op school verzorgt voor alle leerlingen met een Wlz-indicatie. De zorgaanbieder ontvangt dan een structurele vergoeding voor een vast zorgteam op school, in plaats van een vergoeding per individuele leerling. 

Een vast zorgteam heeft verschillende voordelen. De zorgprofessionals kennen de leerlingen, hun ondersteuningsvragen en de school goed. Daardoor kunnen zij zorg bieden op het moment dat leerlingen het nodig hebben. Dit zorgt voor stabiliteit en een basis voor kwaliteit. De vaste zorgprofessionals op de school kunnen hun ondersteuning beter afstemmen op het onderwijs, en bouwen samen met leraren expertise op.  

Ook voor scholen en ouders heeft collectieve financiering voordelen. Het zorgt ervoor dat de administratieve druk kleiner wordt. Er zijn minder individuele declaraties en onderlinge afstemming nodig. Het blijft daarbij belangrijk om ouders goed te betrekken bij de organisatie van de zorg en de afspraken die hierover worden gemaakt. Hoe deze zorg collectief georganiseerd kan worden lees je in de Leidraad Zorg in Onderwijstijd.  

Als collectieve financiering niet mogelijk is 

Collectieve financiering is nog niet overal mogelijk. De mogelijkheden verschillen per regio en zijn afhankelijk van de afspraken tussen scholen, zorgkantoren en zorgaanbieders. Lukt collectieve financiering niet? Dan kan een school samen met ouders afspreken om zoveel mogelijk met dezelfde zorgaanbieder te werken. De zorgaanbieder declareert en verantwoordt de zorg dan nog steeds per individuele leerling. Dit kan een passende oplossing zijn, vooral wanneer een school een klein aantal leerlingen met Wlz-indicatie heeft.

Meer informatie

Leidraad Zorg in Onderwijstijd Oplossingenlabs Zorg in Onderwijstijd Wat is een onderwijs-zorgarrangement?Wat speelt er rond onderwijs-zorgarrangementen?Wet langdurige zorg (Wlz)Stappenplan (Samennaarschoolinitiatieven.nl)Verpleging en verzorging op school (Regelhulp.nl)