Wat is jeugdhulp op school?

Wat is jeugdhulp op school?   

Jeugdhulp op school betekent dat een school samenwerkt met jeugdhulpprofessionals. Dit kunnen professionals zijn van bijvoorbeeld het wijkteam, (specialistische) jeugdhulp of het jongerenwerk. Deze jeugdhulpprofessionals voegen aanvullende expertise toe op school. Bijvoorbeeld over gedrag, emoties en de ontwikkeling van kinderen. Naast deze individuele benadering kijken jeugdhulpprofessionals ook naar de invloed van de omgeving op kinderen, zoals het gezin, de klas en de wijk. 

Soort jeugdhulp hangt af van populatie en vraagstukken 

Het verschilt per school welke aanvullende expertise vanuit jeugdhulp nodig is. Dit hangt af van de schoolpopulatie en van de vraagstukken die op school leven. Bij de ene school spelen vooral gedragsproblemen of ontwikkelingsproblemen bij kinderen. Een andere school heeft vooral vraagstukken rond sociale veiligheid of het pedagogische klimaat. En bij weer een andere school gaat het over armoedeproblematiek binnen gezinnen, of de samenwerking tussen school en ouders.  

Jeugdhulp is aanvulling op samenwerking in pedagogische basis 

Een school werkt in de pedagogische basis al samen met onder meer ouders, kinderopvang en de bibliotheek. De samenwerking met jeugdhulp is een aanvulling hierop, gericht op de specifieke vraagstukken op school.  

Lees meer over de rol van school in de pedagogische basis. 

Wat is het doel van jeugdhulp op school?  

Het doel van jeugdhulp op school is scholen te helpen om kinderen en jongeren te ondersteunen bij hun sociaal-emotionele ontwikkeling, mentale gezondheid, gedrag en weerbaarheid. Zo kunnen ze zich goed ontwikkelen, zich veilig voelen en op school tot leren komen.  

Wanneer is jeugdhulp op school nodig?  

Jeugdhulp op school kan ingezet worden als er andere expertise en ondersteuning nodig is dan de onderwijsondersteuning die de school zelf biedt. De expertise van de jeugdprofessional vervangt niet wat de school zelf al kan en doet, maar voegt extra expertise toe. Zoals kennis over opvoeding en gezinsdynamiek, over diagnostiek en analyse van psychosociale problemen, maar bijvoorbeeld ook over het jeugdhulpstelsel. 

Hoe ziet jeugdhulp op school er in de praktijk uit?   

Jeugdhulp op school vormt een aanvulling op het pedagogische en didactische werk van leerkrachten. Het betekent dat een jeugdprofessional niet alleen één leerling begeleidt, of een klein groepje leerlingen. Het gaat juist ook om het versterken van de leerkracht en het team in de dagelijkse onderwijspraktijk. Jeugdprofessionals kunnen samen met de intern begeleider en leraar kijken wat leerlingen nodig hebben en adviseren over strategieën en structuren die helpen in de klas en binnen school. Dat biedt leerkrachten nieuwe handelingsmogelijkheden.  

Door hun specialistische kennis over de ontwikkeling en opvoeding van kinderen kunnen jeugdprofessionals leraren helpen hun vaardigheden te vergroten, signalen beter te herkennen en effectiever in te spelen op wat leerlingen nodig hebben. Dit doen ze door hun expertise aan de school toe te voegen, in de klas te observeren, het schoolteam te adviseren en gericht te interveniëren.  

Lees meer over de verschillende vormen van samenwerking tussen jeugdhulp en school.

Belangrijke beweging in het jeugdveld: meer aandacht voor context  

De focus van jeugdhulpprofessionals ligt nu nog vaak op de ondersteuning van het individuele kind. Met als uitgangspunt de vraag 'wat is er met dit kind aan de hand?' Inmiddels is bekend dat een bredere, contextgerichte benadering het pedagogische klimaat van de hele school kan versterken. Hierbij is het uitgangspunt de vraag 'wat hebben de kinderen nodig?' Deze focus is nog niet overal realiteit, maar het jeugdveld beweegt zich wel in deze richting.  

Binnen de jeugdhulp leidt dit tot een aantal veranderingen: 

Jeugdhulp heeft meer aandacht voor het versterken van pedagogisch klimaat  

De rol van de jeugdhulpprofessional verschuift van het oppakken van individuele casussen naar het bijdragen aan het versterken van het pedagogisch klimaat van de hele school. Dit gebeurt op schoolniveau, klasniveau en op het niveau van de leraar. De jeugdhulpprofessional draagt met expertise bij aan antwoorden op vragen als: 

• Voelen alle leerlingen zich veilig en gezien in de klas?  
• Hebben we goed in beeld wat leerlingen in hun ontwikkeling nodig hebben?  
• Hoe kunnen we de samenwerking tussen school en ouders verbeteren?  
• Hoe kunnen we de relatie tussen leraar en leerlingen verbeteren?  
• Welke situaties vindt de leraar lastig?  
• Welke patronen ziet de jeugdhulpprofessional in het gedrag van leerlingen in de klas?  

Jeugdhulp betrekt alle leefomgevingen van het kind 

Gedrag van leerlingen kan niet los worden gezien van wat er speelt in hun omgeving: thuis, online, op straat, in de pauze en in de klas. Daarom werkt jeugdhulp steeds meer met een systemische blik. Hierbij ligt de focus op alle leefomgevingen die invloed hebben op het kind en diens gedrag.  

Met deze blik worden ook de onderliggende oorzaken van gedrag zichtbaar. Zoals stress in de thuissituatie. Of drukte in de klas. Een jeugdhulpprofessional onderzoekt de beschermende factoren en risicofactoren in de omgeving van een leerling. Om vervolgens samen met school te bekijken wat de school kan doen in het pedagogisch klimaat, zodat leerlingen tot leren en ontwikkelen kunnen komen.  

Jeugdhulp erkent het belang van school als belangrijke leefomgeving 

Jeugdhulp richt zich van oudsher op het kind en het gezin, en heeft de school nog niet altijd goed in beeld. Maar tegenwoordig hebben jeugdhulporganisaties steeds meer oog voor het belang van school als belangrijke leefomgeving voor kinderen. Het is een plek waar kinderen dagelijks zijn, waar bepaald gedrag zichtbaar wordt en waar interacties plaatsvinden die van grote invloed zijn op de ontwikkeling van een kind. Jeugdhulp ziet school daarom steeds vaker als belangrijke samenwerkingspartner.

Lees meer in de samenwerkingsgids Lokaal samenwerken rondom opgroeien en opvoeden: hoe doe je dat?. De gids beschrijft hoe je succesvol kan samenwerken tussen kinderopvang, onderwijs, jeugdwelzijn, gemeenten en gezinnen. En hoe dit samenwerken de pedagogische basis versterkt.