Logo voor Nederlands Jeugdinstituut, link naar homepagina

Hoe laat je resultaten zien zonder erop afgerekend te worden?

Het is belangrijk om te laten zien dat je inspanningen voor kinderen en gezinnen de gewenste uitkomsten hebben. Dat geldt als je jeugdhulp biedt, maar ook als je speeltuinen bouwt, of gemeentelijk jeugdbeleid maakt. Op deze pagina lees je hoe je je resultaten laat zien: als professional, als kwaliteitsmedewerker of beleidsmedewerker bij een jeugdzorgaanbieder, en als beleidsmedewerker bij een gemeente. Ook lees je hoe je een afrekencultuur voorkomt en bouwt aan vertrouwen tussen jeugdhulpaanbieders en gemeente. 

Alles over Datagedreven werken

Welke uitkomsten laat ik zien?

Als professional

Als professional is het je doel om de hulpvraag van een gezin te beantwoorden, problematiek te verminderen en zelfredzaamheid te vergroten. Aan het begin van een traject breng je de hulpvraag in beeld en mogelijk ook de aard en ernst van specifieke problematiek. Dat doe je in gesprek met het kind en het gezin en met behulp van betrouwbare en valide instrumenten. Veel jeugdhulpaanbieders gebruiken een clientdossier waarbinnen ze gestandaardiseerde vragenlijsten kunnen inzetten. De uitkomsten zijn dan direct zichtbaar voor jou en voor het gezin.

Je stelt ook samen met het kind en het gezin doelen op waar jullie aan gaan werken. Als je tijdens en aan het eind van het traject bespreekt of er vooruitgang is op die doelen, kun je de hulp eventueel nog aanpassen. Behandelingen waarbij regelmatige feedback benut wordt, blijken effectiever dan behandelingen waarbij dit niet gebeurt. Het meten van de hulpvraag, doelen en resultaten helpt jou dus bij je werk.

Aan het eind van het traject meet je of de problematiek is afgenomen of de zelfredzaamheid is toegenomen. Zo weten jij en het kind of gezin welke vooruitgang jullie hebben geboekt. En als de uitkomsten direct in een digitale omgeving staan, kun je als professional ook in algemenere zin zien wat werkt, en voor wie. Dat helpt bij je ontwikkeling als professional en bij de ontwikkeling van jullie organisatie. Je bespreekt met je leidinggevende wat de uitkomsten zijn van je hulptrajecten en je kunt trajecten met tegenvallende uitkomsten inbrengen bij intervisie of scholing.

Als kwaliteitsmedewerker of beleidsmedewerker bij een jeugdzorgaanbieder

Als organisatie heb je als doel om alle cliënten samen zo goed mogelijk te helpen en om daarvan te leren, zodat je ook in de toekomst steeds betere zorg kunt leveren. Daarvoor verzamel je informatie over de uitkomsten van hulp. Dat kunnen vragenlijsten zijn, maar  je kunt ook narratieve methodes gebruiken, zoals storytelling. Je vat al deze informatie samen, je interpreteer deze en je leert ervan. Zo weten jullie steeds beter welke hulp werkt, en voor welke kinderen en gezinnen. Ook zie je misschien dat sommige medewerkers makkelijker een alliantie aangaan met bepaalde groepen kinderen. De zorg wordt zo beter afgestemd en op organisatieniveau kunnen verbeteracties worden ingezet. Je ziet welke elementen in jullie aanbod ervoor zorgen dat het kind en het gezin beter met problemen kunnen omgaan. Ook wordt duidelijk op welke gebieden of welke doelgroepen jullie nog beter willen worden.  

Je kunt de opgetelde resultaten van je hulp en jullie reflectie daarop bespreken met de gemeente en de jeugdzorgregio. Zo zien zij dat jullie hulp resultaten oplevert en dat jullie bezig zijn om de hulp steeds beter te maken. Ook weten verwijzers en toegangsteams zo steeds beter welk aanbod helpt bij welke hulpvragen en hebben ze meer realistische verwachtingen van de hulp.  

Ben je benieuwd hoe jullie de monitoring nog kunnen versterken? Vul de checklist van het Samenwerkingsverband Effectieve jeugdhulp in: Meten, bespreken en verbeteren met de Lerende Databank Jeugd (Sejn.nl).

Als beleidsmedewerker bij een gemeente

Als beleidsmedewerker laat je de resultaten van je werk zien aan de gemeenteraad. Raadsleden kunnen soms erg bezorgd zijn om de kosten van jeugdzorg en dan minder oog hebben voor de bredere resultaten die jullie voor kinderen en jongeren willen bereiken. Bijvoorbeeld dat kinderen naar school gaan, en buiten school een hobby hebben die ze leuk vinden, of een bijbaantje. Ook kan het zijn dat de gemeenteraad snel resultaat van beleid verwacht, terwijl beleid vaak tijd nodig heeft om geïmplementeerd te worden. Het helpt om raadsleden mee te nemen in de redenen voor beleid. Zij stellen de doelen, jullie maken daar beleidsplannen en uitvoeringsplannen bij. Zorg dat die plannen duidelijk aan elkaar en aan de doelen verbonden zijn. En leg uit op basis van welke kennis en ervaring je verwacht dat bepaald beleid tot de gewenste resultaten gaat leiden.

Praktijkvoorbeeld JEP Veendam

JEP Veendam zorgde dat de gemeenteraad geduldig bleef, ook toen in het begin de gewenste resultaten uitbleven. 

Samenwerken aan succes: hoe JEP gezinnen in Veendam helpt | voor Jeugd & Gezin

Hoe zorg ik dat ik niet meteen word afgerekend op mijn resultaten?

Tegenvallende resultaten betekenen niet direct dat iets niet werkt. Zo kan het zijn dat de situatie zonder hulp verslechterd zou zijn, of dat kinderen of gezinnen zich door de hulp meer bewust zijn geworden van hun hulpvraag. Ook kan het zijn dat je kinderen in hulp krijgt met problematiek die niet aansluit bij je hulpaanbod, bijvoorbeeld omdat er geen beter passende hulp voorhanden is. Of omdat er toch andere problematiek blijkt te spelen dan aanvankelijk werd ingeschat.

Een jeugdhulporganisatie weet dit, maar een gemeente of regio ziet zulke verhalen achter de cijfers niet vanzelf terug. Als jeugdhulporganisatie voel je je dan niet begrepen en kun je bang worden dat je werk onterecht in een slecht daglicht komt te staan. Als gemeente weet je niet hoe je moet oordelen over de resultaten van de aanbieder. Dat onbegrip kan leiden tot wederzijds wantrouwen. Daardoor ontstaat een situatie waar jeugdhulpaanbieders worden afgerekend op hun resultaten, of in ieder geval dat gevoel krijgen. Dat leidt ertoe dat aanbieders minder graag informatie delen, waardoor de vertrouwensband met de gemeente steeds slechter wordt. Als dat gebeurt, kun je niet meer samen leren, want vertrouwen is daarvoor een belangrijke randvoorwaarde.

Stel het gezamenlijk doel voorop

Het is dus zaak de vertrouwensband goed te houden. Het opbouwen van vertrouwen kost tijd. Ga periodiek met elkaar in gesprek en laat daarin jullie gezamenlijk doel leidend zijn: het verbeteren van de ondersteuning aan kinderen en gezinnen. Als je dat doel duidelijk uitspreekt en er steeds naar terug gaat, kom je minder snel tegenover elkaar te staan. Vertel wat de cijfers voor jullie betekenen en hoe jullie ervan leren en wat je van elkaar nodig hebt om beter te worden.

Lees hoe je samen in gesprek gaat over cijfers

Als je bij een jeugdhulpaanbieder werkt

Ga in de gesprekken die je voert, staan voor je vak. Laat zien dat jullie een effectieve organisatie zijn met effectieve professionals. Jullie maken bijvoorbeeld gebruik van de kennis uit de Databank Richtlijnen en de Databank Effectieve jeugdinterventies. Je gebruikt de Keuzehulp jeugd en gezin om samen met ouders en jongeren te besluiten of hulp nodig is, en zo ja, welke hulp het beste past. Je reflecteert daarop, blijft leren en deelt je kennis op het Platform Vakmanschap, zodat anderen ook van jouw ervaringen kunnen leren. 

Lees meer over wat werkt in effectieve jeugdhulp

Respecteer ook het vak van je gesprekspartner. Gemeenten hebben hetzelfde doel, namelijk dat het beter gaat met kinderen en gezinnen. Maar ze hebben ook andere doelstellingen waaraan ze willen voldoen. Ook hebben ze een beperkt budget. Met dat beperkte budget willen ze zoveel mogelijk effect sorteren. 

Als je bij een gemeente werkt

Jullie zijn financier, de uiteindelijke macht ligt bij jullie. Dus jullie houding is bepalend voor het opbouwen van vertrouwen. Het kan lastig zijn om een lerend gesprek te gaan voeren. Zeker als je gewend bent om gesprekken te voeren op basis van cijfers die meer eenduidig zijn dan in het jeugdveld.  

Lees hoe je zulke gesprekken vormgeeft: Van contractgesprek naar kwaliteitsgesprek

In ieder geval is het altijd belangrijk om een gesprek te voeren vanuit vertrouwen. Je kunt erop vertrouwen dat alle partijen aan tafel het beste willen voor kinderen in de gemeente. En dat ze ieder hun eigen expertise hebben om daaraan bij te dragen. 

In het kort 

Als professional, jeugdhulpaanbieder of gemeente gebruik je informatie over de uitkomsten van je werk om te leren en de ondersteuning aan kinderen en gezinnen te verbeteren. Bespreek resultaten daarom regelmatig met elkaar, ook als ze tegenvallen. Door uit te gaan van een gezamenlijk doel, elkaars expertise te respecteren en cijfers te zien als startpunt voor een gesprek, voorkom je een afrekencultuur en bouw je aan vertrouwen en blijvende kwaliteitsverbetering. 

Bronnen
Afke Donker

Vragen? Neem contact op met:

Dr. Afke Donker

senior inhoudsdeskundige Kwaliteit, beleid en monitoring
a.donker [at] nji.nl

Lees ook