Systematiek CAP-J

Als je CAP-J wilt gebruiken om te classificeren, is het belangrijk om de systematiek van CAP-J te kennen.

Clusters

CAP-J is ingedeeld in vijf clusters van problemen, de zogenaamde assen:

As Cluster van problemen

A

Psychosociaal functioneren van de jeugdige

B

Lichamelijke gezondheid

C

Vaardigheden en cognitieve ontwikkeling

D

Gezin en opvoeding

E

Jeugdige en omgeving

De vijf assen bestaan elk uit verschillende soorten problemen, 'groepen'. Die zijn weer te onderscheiden in 'rubrieken'. Hoe verder je die boomstructuur volgt, hoe specifieker het probleem is. Je kiest dus een as, vervolgens een groep en tot slot een rubriek.

Voorbeeld systematiek CAP-J

CAP-J code

Term

Niveau

As A

Psychosociaal functioneren jeugdige

As

A200

Gedragsproblemen

Groep

A201

Druk en impulsief gedrag

Rubriek

Beschrijvingen gebruiken

Om een probleem te classificeren, moet het aan een aantal criteria voldoen. Is het probleem niet helder genoeg om een rubriek te kiezen, dan is het mogelijk om een niveau hoger te zoeken. Hoe hoger in de hiërarchie, hoe algemener het probleem is gedefinieerd. Hoe algemener de beschrijving, hoe vaker jeugdprofessionals het met elkaar eens zullen zijn over de gekozen rubriek of groep. Het nadeel is echter dat de beschrijving zo algemeen wordt dat zij voor veel verschillende problemen kan gelden.

Rubrieken van assen A, C, D en E

CAP-J geeft een uitgebreide beschrijving van de problemen in de rubrieken van de assen A, C, D en E. Alleen als een probleem aan die beschrijving voldoet, kan het geclassificeerd worden. CAP-J bevat geen beschrijvingen van problemen in as B.

De beschrijvingen bevatten:

Kenmerken

Onder 'Kenmerken' staat een algemene beschrijving van het probleem. Hierbij is gestreefd naar zo concreet mogelijke beschrijvingen van (gedrags)kenmerken bij kinderen, jongeren en ouders die jeugdprofessionals kunnen worden waargenomen. Vaak staan typerende kenmerken van het probleem opgesomd. Let wel op: deze opsommingen zijn nooit volledig.

Subtypes

Onder het kopje 'Subtypes' staan, als het van toepassing is, duidelijk herkenbare, onderscheidbare varianten van het probleem. In de rubriek Angstproblemen staan als subtypes bijvoorbeeld sociale angst, faalangst en doelloos piekeren tijdens de adolescentie.

Leeftijds-, sekse- en culturele verschillen

CAP-J beschrijft ook speciale kenmerken van de problemen bij kinderen en jongeren met een bepaalde leeftijd, sekse of culturele achtergrond. Daarnaast staat hier wat bekend is over het verloop van de problematiek: wat gebeurt er als we niets doen en geen hulp verlenen?

Je dient bij de beoordeling van de problemen rekening te houden met de leeftijdsfase en met culturele verschillen waardoor problemen soms een andere uitingsvorm of een andere betekenis krijgen. Onder dit kopje zijn alleen gegevens vermeld die zijn gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek.

Helaas is over deze speciale aspecten vaak weinig bekend en is dit onderdeel van de beschrijving bij de meeste problemen nog niet ingevuld.

Niet te verwarren met

Onder 'Niet te verwarren met' staan andere rubrieken die makkelijk worden verward met de betreffende rubriek. Andere soortgelijke problemen worden op deze manier onder de aandacht gebracht, waardoor een betere beoordeling kan plaatsvinden. De genoemde problemen zijn niet uitputtend. De classificaties uit het psychiatrisch handboek Diagnostical and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) en uit de International Classification of Diseases (ICD) zijn niet opgenomen in het overzicht 'Niet te verwarren met'.

Niet getoonde beschrijvingen

Van de volgende problemen zijn geen beschrijvingen opgenomen:

Problemen die vallen onder as B

Informatie over problemen die vallen onder as B, Lichamelijke gezondheid, is te vinden bij de richtlijnen voor de jeugdgezondheidszorg.

Problemen met een code eindigend op '.x'

Dit zijn stoornissen die zijn geclassificeerd in het psychiatrisch handboek Diagnostic and Statistical Manual of mental disorders (DSM-5) en de International Classification of Diseases' (ICD). Informatie over de DSM-5 vindt u op de website van de American Psychiatric Association (APA). De ICD kunt u gratis online raadplegen.

Willeke van Sleeuwen