Het pedagogisch klimaat op jouw vereniging

Als verenigingsbestuurder wil je dat kinderen en jongeren met plezier naar jouw vereniging komen. Gezelligheid, plezier, en gezamenlijk een hobby uitoefenen zijn belangrijke waarden. Hoe zorg je er als bestuurder voor dat kinderen en jongeren het naar hun zin hebben op de vereniging? En hoe zorg je voor een pedagogisch klimaat? Je kunt daaraan werken door er met begeleiders en leden over in gesprek te gaan, en pedagogisch beleid op te stellen waar iedereen achter staat.

Wat is een pedagogisch klimaat?

In een pedagogisch klimaat voelen kinderen en jongeren zich gewenst en veilig en worden ze op een passend niveau uitgedaagd. Ze voelen gezamenlijkheid: iedereen mag erbij horen. Kinderen en jongeren durven zich uit te spreken en weten waar ze terechtkunnen als er iets is gebeurd. Ze zijn gemotiveerd om naar de activiteiten te komen en zich aan afspraken te houden. Niet alleen omdat het moet, maar omdat ze het zelf ook graag willen. De activiteiten passen bij de ontwikkeling en behoefte van het kind zelf. Het kind of de jongere wordt dus niet overvraagd en verveelt zich ook niet.

Deze uitgangspunten vragen iets van begeleiders en van het verenigingsbestuur. Als bestuurder kun je eraan bijdragen door afspraken vast te leggen in een beleidsplan.

Pedagogisch beleid

Als verenigingsbestuurder ben je verantwoordelijk voor een beleid rondom de veiligheid van je leden, bezoekers, en werknemers of vrijwilligers. Een goed pedagogisch beleid werkt ook preventief rondom veiligheidsvraagstukken, zoals seksueel grensoverschrijdend gedrag. Bovendien helpt het je te bepalen hoe je kunt reageren als de veiligheid in het geding komt.

De volgende vragen kunnen helpen bij het beschrijven van sociaal veiligheidsbeleid:

  • Welke visie en missie heeft onze vereniging? Wat zijn de doelen voor de kinderen en jongeren die lid worden?
  • Hoe zorgen wij ervoor dat kinderen en jongeren zich gewenst en veilig voelen, intrinsiek gemotiveerd zijn, en op een passend niveau worden uitgedaagd? Wat is onze visie op die verschillende uitgangspunten?
  • Hoe werven we begeleiders? Wie nemen we wel aan en wie niet, en om welke reden? Vragen we aan vrijwilligers of professionele begeleiders om een geldige VOG?
  • Waar kunnen leden of begeleiders terecht als er iets aan de hand is? Hebben we binnen de vereniging een vertrouwenscontactpersoon (VCP)? Zo ja, hoe gaat die te werk? Zo nee, willen we een VCP aanstellen?
  • Hebben we een handelingsprotocol bij incidenten? Wie is waar verantwoordelijk voor? Het kan ook helpen om een stappenplan op te stellen, om handelingsverlegenheid te voorkomen. Neem hierin ook op hoe je handelt bij vermoedens van een onveilige situatie buiten de vereniging zelf, bijvoorbeeld aan de hand van de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.

Bespreek met alle betrokkenen (bestuur, begeleiders, jeugdleden, ouders en eventuele anderen) hoe je dit beleid handhaaft en actueel houdt. Werken aan een pedagogisch klimaat is een kwestie van een lange adem en vraagt inzet van iedereen binnen de vereniging.

Hulpmiddelen

Voor het sportdomein zijn er hulpmiddelen ontwikkeld om te werken aan een pedagogisch klimaat. Voor verenigingen in een ander domein, zoals cultuur of scouting, kunnen deze tools ook richting geven:

  • Het pedagogisch sportkompas: een hulpmiddel om bij te dragen aan een pedagogisch klimaat. Het uitgangspunt is dat je het kind centraal zet en kijkt naar vier kwadranten: ontwikkelingsgericht, motivationeel, zorgzaam en sociaal veilig. Als verenigingsbestuurder kun je dit kompas en de bijbehorende vragen gebruiken om te werken aan een pedagogisch klimaat op jouw vereniging.
  • High5! Op naar een veilige sportcultuur: een tool voor bestuurders en vrijwilligers om inzicht te krijgen in wat een vereniging kan doen om grensoverschrijdend gedrag te voorkomen.
  • Regeling Gratis VOG voor sportverenigingen: het Centrum Veilige Sport Nederland ondersteunt sportverenigingen bij het opstellen van een sociaal veiligheidsbeleid. Sportverenigingen die kunnen aantonen dat zij een sterk sociaal veiligheidsbeleid hebben, kunnen er een gratis VOG aanvragen voor hun vrijwilligers.

Waar kan ik hulp vinden?

  • Op 1Sociaaldomein kunnen professionals in het sociale domein bij elkaar terecht met vragen. Er bestaat bijvoorbeeld een kanaal voor Sport en bewegen, een kanaal voor Cultuur, zorg & welzijn, en een kanaal voor Jongerenwerk. Als verenigingsbestuurder kun je bekijken of er een kanaal is waar je met jullie vragen terechtkunt. 
  • Bij Centrum Veilige Sport kunnen sportverenigingen met hun vragen terecht, of voor hulp bij het opstellen van een sociaal veiligheidsbeleid.

Meer over vrije tijd

Weten welke informatie we hebben voor jongeren, ouders, professionals en beleidsmakers?

Bekijk het overzicht

Marthe van Voorst van Beest