Hoe zorg je samen dat leerlingen naar school kunnen en willen?

Het is belangrijk dat leerlingen naar school gaan, omdat dit een grote bijdrage levert aan hun ontwikkeling en toekomstperspectief. Je kunt verzuim voorkomen door aandacht en waardering voor aanwezigheid. Met onderstaande zes bouwstenen versterk je de aanwezigheid. De kracht van deze bouwstenen zit in de samenwerking tussen het schoolteam, leerlingen, ouders en andere betrokkenen.

Aandacht voor aanwezigheid 

Zorg dat leerlingen zich verbonden voelen met school, ook de kleine groep leerlingen voor wie het niet haalbaar is fysiek aanwezig te zijn. Bij aanwezigheid ligt de nadruk op je welkom, veilig en goed voelen. Zo kunnen leerlingen zich zo optimaal mogelijk ontwikkelen en worden eventuele problemen in een vroeg stadium opgepakt. Bovendien leg je zo een basis voor interventies die nodig kunnen zijn om leerlingen te ondersteunen. 

Aanwezigheid verbeteren 

Om de aanwezigheid te verbeteren, is de preventieve aanpak Aanwezig op school ontwikkeld. Deze bestaat uit zes bouwstenen.  

1. Positief pedagogisch klimaat versterken

Een positief pedagogisch klimaat draagt bij aan het welbevinden van leerlingen en daardoor aan hun aanwezigheid op school.

  • Zorg voor duidelijke omgangsregels. 
  • Versterk de leerlingenparticipatie op school. 
  • Werk als school samen met partijen zoals leerplicht en maatschappelijk werk. 

2. Gelijkwaardig samenwerken 

Werken aan aanwezigheid begint met het maken van beleid en het uitvoeren daarvan, samen met leerlingen, ouders en samenwerkingspartners. Ze zijn allemaal onmisbaar. 

  • Zorg voor een gezamenlijk en positief doel waar iedereen achter staat.  
  • Investeer in de relatie. 

Je kunt in de relatie investeren door onder andere: 

  • het gesprek aan te gaan.
  • samen doelen op te stellen en te evalueren.
  • elkaar op de hoogte te houden, zorgen te delen, af te stemmen en te overleggen over mogelijkheden.

3. Samen signaleren  

Als een leerling kwetsbaar is of het welbevinden onder druk staat, zie je dat vaak terug in psychosociale problemen, slechtere prestaties en verzuim. Merk dit zo vroeg mogelijk op in de levensloop van de leerling en in de ontwikkeling van het probleem. 

  • Houd de verzuimregistratie en het leerlingvolgsysteem goed bij. Op die manier kun je kwetsbaarheid of verminderd welbevinden op tijd signaleren. 
  • Maak deze overzichten ook voor leerlingen en ouders beschikbaar. Dit versterkt de gezamenlijke verantwoordelijkheid.
  • Laat leerlingen een vragenlijst als Testjeleefstijl.nl invullen.  

4.  Samen steun mobiliseren 

Na het signaleren en bespreken van de eerste zorgen over het welbevinden of verzuim, kan het nodig zijn om verdere steun te bieden. De leerling, school, ouders en samenwerkingspartners zoals schoolmaatschappelijk werk doen dit samen. Beslissingen worden daarbij steeds in overleg gemaakt, zijn voor iedereen duidelijk en gebaseerd op ieders inbreng en expertise. 

  • Breng de situatie in kaart vanuit een positieve insteek: wat heeft de leerling nodig om zich prettig te voelen en te voorkomen dat hij verzuimt?   
  • Formuleer samen doelen. Bekijk daarvoor eerst welke steun nodig is en wat mogelijke oplossingsrichtingen zijn. Wat willen de leerling en de ouders? Wat werkt voor hen? Het kan handig zijn om hierbij al vroeg samenwerkingspartners zoals leerplicht, schoolmaatschappelijk werk en jeugdzorg te betrekken. 
  • Maak samen met de leerling, ouders en samenwerkingspartners een plan voor de gestelde doelen.
  • Evalueer gezamenlijk het plan. 

5. Aanwezigheid volgen 

Voor het registreren van gegevens over verzuim en aanwezigheid kunnen verschillende registratiesystemen van school gebruikt worden. Voor een goede registratie is het belangrijk dat: 

  • de juiste informatie over de duur en aard van het verzuim wordt opgenomen.
  • de privacyregels worden gevolgd.
  • er heldere afspraken zijn over de rol- en taakverdeling rondom de registratie van aanwezigheid en verzuim.

6. Samen als team 

Focus op aanwezigheid vraagt van alle medewerkers teamwork en betrokkenheid bij elke leerling. Het vraagt professionals om echt naar leerlingen te luisteren. En om open te staan voor suggesties van leerlingen en ouders over de kwaliteit van het onderwijs en manieren waarop het schoolteam welbevinden en aanwezigheid kan ondersteunen.

Bronnen

De bouwstenen zijn gebaseerd op praktijkkennis en ervaring van professionals uit het onderwijs en vanuit leerplicht en vertegenwoordigers van ouders en leerlingen, aangevuld met een theoretische onderbouwing. Meer informatie is te vinden op Aanwezigopschool.nl.

 

Alle pagina's over voortijdig schoolverlaten en verzuim

Naar het overzicht

Vincent Fafieanie