Wat werkt op school?

In Nederland hebben alle kinderen recht op onderwijs, ongeacht hun verblijfstatus. Op grond van internationale verdragen hebben vluchtelingen tot 18 jaar, recht op een passende plek in het primair, voortgezet of middelbaar beroepsonderwijs. Op school werken leerlingen en studenten aan hun cognitieve vaardigheden en sociale, emotionele en gedragscompetenties. De continuïteit van school is erg belangrijk, vooral in onzekere situaties. Gevluchte kinderen of jongeren worden daarom zo snel mogelijk op het reguliere of speciale onderwijs geplaatst, bijvoorbeeld in een taalklas of een internationale schakelklas (ISK).

Ontmoetingsplaats

School is voor de meeste kinderen en jongeren een fijne ontmoetingsplaats waarin ze contact leggen met hun leeftijdsgenoten. Het hebben van fijne sociale contacten op school is erg belangrijk voor hun welbevinden. Met name voor vluchtelingen kan dit erg belangrijk zijn omdat zij hun sociale leven achter hebben gelaten in land van herkomst.

Zorgen over een kind of jongere

Vluchtelingen hebben door alle nare ervaringen vaak grotere mentale en fysieke gezondheidsrisico's. Het is daarom goed om als leraar of docent het welbevinden van vluchtelingenkinderen nauw in de gaten te houden, en om te proberen deze te bevorderen. Heb je zorgen over het welbevinden van leerlingen of studenten? Lees dan meer bij Zorgen om welbevinden van een kind.

Onderwijs aan vluchtelingen

Het is van belang om als school en als leraar of docent goed voorbereid te zijn op de komst van vluchtelingenleerlingen op jullie school.

  • Op Nuffic.nl vind je zeven initiatieven voor een goede start van het onderwijs aan gevluchte kinderen en jongeren. Zoals informatie over cursussen en ondersteuning voor leraren en docenten gericht op primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs.
  • Ondersteuning bij onderwijs voor vluchtelingen: LOWAN ondersteunt de scholen die het Eerste Opvangonderwijs aan nieuwkomers verzorgen in het primair en voortgezet onderwijs. Ze bieden veel informatie over bijvoorbeeld wet- en regelgeving en lesmateriaal.
  • Pharos heeft een handreiking met praktische tips hoe een basisschool vluchtelingenkinderen kan opvangen. Op de site van Pharos vind je meer informatie over het opgroeien van kinderen in een vluchtsituatie.
  • Op de site van de Rijksoverheid vind je meer informatie hoe het onderwijs aan nieuwkomers is geregeld.
  • Meer informatie over het organiseren van het onderwijs aan kinderen die gevlucht zijn, vind je op de site van de PO-raad, de VO-raad en de sectorraden van VSO en PRO.

Sensitief vakmanschap

Het is als professional goed om bewust te zijn dat vluchtelingenkinderen andere uitdagingen kunnen ervaren dan kinderen zonder vluchtachtergrond. Dit maakt dat sensitief vakmanschap essentieel. Het is belangrijk om bewust te zijn van de mogelijke culturele verschillen of verschillen in waarden en verwachtingen. Als professional is het zaak zoveel mogelijk aan te sluiten bij de leefwereld van kinderen. Dit doe je door ruimte te bieden voor hun ideeën en beleving, en door te laten zien dat je luistert. Lees meer over aansluiten bij leefwereld en behoeften.

Verbinden onderwijs en jeugdhulp

Onderstaand vind je links naar tools over het verbinden van onderwijs en jeugdhulp aan vluchtelingenkinderen. 

Vragen en antwoorden over onderwijs

Op grond van internationale verdragen hebben vluchtelingen tot 18 jaar, ongeacht hun verblijfsstatus, recht op een passende plek in het primair, voortgezet of middelbaar beroepsonderwijs.

In het geval van asielzoekers, is een asielzoekerscentrum (AZC) altijd gekoppeld aan een basisschool. In de praktijk komen vluchtelingenkinderen meestal eerst in een schakelklas terecht. Dat is een speciale klas voor leerlingen die nog geen Nederlands spreken. Vluchtelingenkinderen krijgen hier een jaar lang intensief onderwijs om hun taalachterstand weg te werken.

De Onderwijsraad heeft in 2017 een advies uitgebracht over vluchtelingen en onderwijs. Daarin pleit de raad onder meer voor voorschoolse voorzieningen voor vluchtelingenkinderen die nog niet leerplichtig zijn en voor eerste-opvangscholen voor de leerplichtige vluchtelingenkinderen. De raad vraagt ook aandacht voor de vele verhuizingen tijdens de asielprocedure waardoor deze kinderen niet de kans krijgen ergens te wennen.

Meer informatie:

In Nederland wordt het onderwijs aan vluchtelingenkinderen georganiseerd in het regulier onderwijs, met een taalklas of met een Internationale Schakelklas.

Een school is bij uitstek de plek waar kinderen kunnen werken aan hun cognitieve vaardigheden en sociale, emotionele en gedragscompetenties. Lees meer over hoe je vluchtelingen een plek op school kan geven.

Scholen kunnen vluchtelingenkinderen helpen zich optimaal te ontwikkelen. Zo kunnen zij problemen voorkomen door deze vroegtijdig te signaleren en in te spelen op de ondersteuningsbehoeften van het kind en het gezin. De samenwerking tussen school, wijk en jeugdhulp is hierin essentieel.

Bekijk de tools voor professionals over het verbinden van onderwijs met jeugdhulp aan  gevluchte kinderen en jongeren. 

Leraren en docenten kunnen veel betekenen voor een kind of jongere met een trauma.

  • In de handreiking Vluchtelingenkinderen op school geeft Pharos informatie over de sociaalemotionele ontwikkeling van deze kinderen en jongeren; de problemen die zich daarin kunnen voordoen en hoe u hen kunt helpen op school.
  • Je kunt een e-learning van Augeo over steun bieden aan vluchtelingenkinderen volgen.

Interventies

Wil je een gerichte interventie inzetten binnen het onderwijs? In de databank Effectieve jeugdinterventies staat veel aanbod. Onder andere voor leerlingen en studenten met een vluchtachtergrond, om onderwijskansen te vergroten en gericht op hun welbevinden.

Geen foto van de persoon aanwezig