De Jeugdwet en beslissen over hulp

Wie kunnen beslissen welke jeugdhulp nodig is? 

In de jeugdwet staat dat gemeenten ervoor moeten zorgen dat gezinnen weten waar zij terechtkunnen met hun vragen. In veel gemeenten nemen professionals in een wijkteam het besluit of jeugdhulp nodig is, en zo ja welke hulp. Dit heet ook wel een lokaal team.  

Gezinnen kunnen ook jeugdhulp krijgen na verwijzingen van de huisarts, jeugdarts en medisch specialist. Of een functionaris in het justitieel kader, zoals een kinderrechter, gecertificeerde instelling jeugdbescherming en jeugdreclassering.  

Is de gemeente verplicht om jeugdhulp te bieden? 

Gemeenten hebben een jeugdhulpplicht. Dit houdt in dat zij verplicht zijn om jeugdhulp te bieden in situaties waar kinderen, jongeren en ouders dit nodig hebben. De gemeente moet een hulpvraag actief verkennen en onderzoeken of en welke hulp passend is. De geboden jeugdhulp moet afgestemd zijn op de behoefte, mogelijkheden en problemen van kinderen, jongeren en hun ouders.  

Wat zijn de eisen aan besluitvorming over hulp?  

De gemeente is verplicht om te onderzoeken welke hulpvraag kind en ouders hebben, en daarbij hun behoeften, persoonskenmerken en wensen mee te nemen. In het onderzoek wordt gekeken naar eventuele psychosociale, psychische, opvoed‑, of ontwikkelingsbehoeften en welke jeugdhulp nodig en passend is. Ook onderzoekt het college de eigen kracht van het gezin, de inzet van preventie, basis‑ of groepshulp en de afstemming met andere basisvoorzieningen.  

Ouders en kinderen kunnen in dit proces gebruikmaken van een onafhankelijke cliëntondersteuner. Het uiteindelijke besluit moet goed gemotiveerd zijn en begrijpelijk en schriftelijk vastgelegd, meestal in een beschikking.  

Lees meer over deskundige besluitvorming:  

Hoe krijg ik een volledig beeld van wat er aan de hand is?Keuzehulp jeugd en gezinRichtlijn Samen beslissen over hulpWijkteams: maatwerk bieden binnen verschillende regels en wetten

Welke rechten hebben kinderen en ouders?  

Cliëntondersteuning  

In de Jeugdwet is vastgelegd dat kinderen en ouders recht hebben op gratis en onafhankelijke cliëntondersteuning om hen te helpen bij het vinden, aanvragen en evalueren van jeugdhulp. De gemeente regelt deze cliëntondersteuning, maar deze moet wel onafhankelijk zijn van de jeugdhulpaanbieders en de gemeente zelf.  

Vertrouwenspersoon  

Daarnaast bepaalt de Jeugdwet dat elke gemeente ervoor moet zorgen dat kinderen en ouders een vertrouwenspersoon kunnen inschakelen. Deze ondersteunt bij vragen, klachten en conflicten over de hulp. Ook de vertrouwenspersoon moet onafhankelijk en kosteloos zijn en handelen in het belang van kind en ouders. 

Gemeenten moeten inwoners actief informeren over deze rechten en hoe zij in contact kunnen komen met cliëntondersteuning en een vertrouwenspersoon.  

Jeugdstem is er voor jou: laat je horen 
Stem van het kind in het beslissen over hulp  

Kinderen hebben op verschillende leeftijden ook verschillende rechten bij het beslissen over hulp en het geven van toestemming. Vooral vanaf de leeftijden 12, 16 en 18 jaar verandert er veel. Deze leeftijdsladder maakt per leeftijd helder wat de rechten zijn van kinderen.  

Participatie van het kind

Klacht, bezwaar en beroep  

Bezwaar  

Als de gemeente een besluit neemt over jeugdhulp, bijvoorbeeld over het wel of niet toekennen van de hulp, dan legt zij dit vast in een beschikking. Ouders hebben het recht om tegen dit besluit bezwaar te maken. Bijvoorbeeld als de gemeente de aanvraag voor jeugdhulp afwijst, of als volgens de ouders het aanbod van de gemeente niet geschikt is. Bezwaar maken biedt de mogelijkheid om het besluit opnieuw te laten beoordelen, eventueel met ondersteuning van een cliëntondersteuner of vertrouwenspersoon.  

Beroep  

Als een ouder het vervolgens niet eens is met de reactie van de gemeente kan een ouder in beroep gaan. Dit verloopt via de rechtbank.  

Klacht 

Ouders hebben het recht om een klacht in de dienen. Klacht en bezwaar zijn niet hetzelfde. Een klacht kan ingediend worden als een ouder of kind een probleem heeft met de werkwijze van een hulpverlener of organisatie. Elke jeugdhulpinstelling heeft een onafhankelijke klachtencommissie. Zij beoordelen klachten en doen hier een uitspraak over.  

Lees wat ouders en kinderen kunnen doen als ze het niet eens bent met de hulp:  

Ik ben het niet eens met de hulp voor mijn kindWe zijn het als ouders niet met elkaar eens over de hulp

Welke gemeente betaalt de hulp? 

Het woonplaatsbeginsel bepaalt dat de gemeente waar een kind staat ingeschreven moet betalen voor ambulante jeugdhulp. Voor jeugdhulp met verblijf, zoals pleegzorg, verblijf in een gezinshuis, ligt de verantwoordelijkheid bij de gemeente waar het kind was ingeschreven voordat het die hulp met verblijf kreeg. Dit woonplaatsbeginsel stimuleert gemeente om te investeren in preventie, want ook als een kind voor jeugdhulp met verblijf verhuist naar een andere gemeente, moet de oorspronkelijke woonplaats blijven betalen. 

Woonplaatsbeginsel jeugdhulp (VNG) 

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 

De Jeugdwet regelt ook de uitvoering van de ondertoezichtstelling (OTS), de voogdijmaatregel (civielrechtelijke jeugdbeschermingsmaatregel) en de jeugdreclassering (strafrechtelijke maatregel). Ook deze ondersteuning valt onder verantwoordelijkheid van de gemeente.  

Meer informatie

Maatregelen jeugdbeschermingJeugdwet en het jeugdstrafrechtRol van de gemeente bij de Jeugdwet (Ministerie van VWS)Wet- en regelgeving en effectieve jeugdhulpJeugdwetWettelijke verplichtingen bij de pedagogische basis