Hoe organiseer ik een passend hulpaanbod in mijn gemeente?

Hoe weet je wat er speelt in jouw gemeente?   

Cijfers en ervaringen van bewoners  

Om te weten welk aanbod in een gemeente nodig is, is de eerste stap om goed zicht te krijgen op wat er speelt in de gemeente en specifiek in de wijken of dorpen. Veel gegevens zijn openbaar beschikbaar en andere cijfers zijn vaak al beschikbaar op de verschillende afdelingen van de gemeente: Waar kun je relevante data vinden?

Cijfers zijn vaak een beperkte afspiegeling. Veel wat er speelt wordt niet gemeten. Om een compleet beeld te krijgen zijn naast openbare bronnen ook de ervaringen van wijkbewoners belangrijk. Die ervaring kun je verzamelen door in gesprek te gaan kinderen, jongeren en ouders zelf. Zij zijn de experts van hun eigen wijk.  

In gesprek met professionals  

Daarnaast is het belangrijk om structureel in gesprek te gaan met professionals die dagelijks met gezinnen werken. Denk aan leraren, jongerenwerkers, wijkteams, buurthuisvrijwilligers, de jeugdgezondheidszorg en sportverenigingen. Zij signaleren veranderingen in gedrag, gezondheid of leefomgeving vaak als eerste. Vraag aan professionals en inwoners of ze het cijfermatige beeld herkennen, ten opzichte van hun eigen ervaringen.  

Aanwezig en zichtbaar in de wijk  

Verder helpt het om aanwezig en zichtbaar zijn in de wijk. Beleidsmakers die meelopen met wijkteams, buurtactiviteiten bezoeken of met jongerenwerkers optrekken, krijgen waardevolle inzichten die in data alleen niet zichtbaar worden. Door data, ervaringen van inwoners en signalen van professionals te bundelen, ontstaat een compleet beeld van wat kinderen en jongeren nodig hebben.  

• Lees meer over het goed in beeld krijgen wat er speelt: Kwaliteitskompas | 1A. Staat van onze jeugd 
• Vind openbare data over jouw gemeente: Waar kun je relevante data vinden?

Wat is het passende antwoord op de hulpvraag? 

Integraal jeugdbeleid  

Bij kinderen en gezinnen met een hulpvraag wordt nog vaak gekeken naar jeugdhulp als oplossing. Hoewel jeugdhulp voor veel kinderen waardevol kan zijn, is het lang niet altijd het meest passende antwoord op de hulpvragen. Problemen ontstaan namelijk vaak niet alleen bij het kind zelf, maar worden mede veroorzaakt door de omstandigheden waarin kinderen opgroeien. Zoals armoede, schulden, woononzekerheid of knelpunten op school. 

Daarom is het belangrijk dat gemeenten integraal jeugdbeleid maken, in samenhang met beleid op het gebied van armoede, wonen, en onderwijs. Het kwaliteitskompas helpt bij het maken van integraal en doelgericht beleid.  

Kwaliteitskompas: samen maken we het verschil voor kinderen en jongeren  

De pedagogische basis  

Voor ieder kind geldt bovendien dat een sterke pedagogische basis helpt bij het omgaan van alledaagse opvoedvragen. Beschermende factoren bevorderen de positieve ontwikkeling van kinderen en jongeren. Gemeenten kunnen zich daarom afvragen hoe zij deze beschermende factoren stimuleren en hoe de kwaliteit van basisvoorzieningen wordt versterkt. Wanneer jeugdhulp toch nodig is, vormt deze altijd een aanvulling op de pedagogische basis en is het nooit een vervanging daarvan.  

Hoe versterk je als gemeente de pedagogische basis?

Hoe weet je of het aanbod in jouw gemeente van goede kwaliteit is?  

Volgens de Jeugdwet zijn gemeenten hoofdverantwoordelijk voor de kwaliteit van de jeugdhulp die zij inkopen en organiseren. Dit betekent dat ze verantwoordelijk zijn voor het beschikbaar stellen van passend hulpaanbod dat aansluit op de behoeften van kinderen, jongeren en gezinnen. Ze bewaken dat er goede kwaliteit wordt geleverd door de gecontracteerde aanbieders, maar bepalen niet zelf inhoudelijk hoe die hulp er precies uit ziet.  

De inhoudelijke invulling van wat goede kwaliteit is, ligt bij de jeugdhulpaanbieders en de jeugdhulpprofessionals. Zij bepalen hoe de hulp wordt vormgegeven binnen hun vakinhoudelijke kaders. Gemeenten kunnen in hun contracten wel aanvullende kwaliteitseisen opnemen, maar daarbij is zorgvuldigheid nodig om administratieve lasten en onnodige druk op professionals te voorkomen. Lees hierover meer op Kwaliteitseisen bij inkoop jeugdhulp. 

Het komt voor dat de geleverde jeugdhulp onvoldoende effectief is. Gemeenten hebben dan een belangrijke rol in het voeren van het gesprek met aanbieders. Zij kunnen vragen stellen als: Waarom denk je dat jouw aanbod werkt? Heeft deze hulp het gezin daadwerkelijk verder geholpen? Hoe weet je dat? En hoe werkt de organisatie continu aan leren en kwaliteitsverbetering? Door dit gesprek te voeren en aanbieders te stimuleren om hun werkwijze te onderbouwen en te verbeteren, kunnen gemeenten bijdragen aan een effectiever en lerend jeugdhulpstelsel.   

Hoe versterken we samen de kwaliteit in het jeugdveld?