Vrijheidsbeperkende maatregelen: wat mag?

Ben je met een machtiging gesloten plaatsing in de JeugdzorgPlus terechtgekomen? Je krijgt dan misschien te maken met vrijheidsbeperkende maatregelen. Wat houden deze in? Wanneer mogen ze gebruikt worden? En wat heb jij erover te zeggen?

Wat zijn vrijheidsbeperkende maatregelen?

Als je in een instelling voor JeugdzorgPlus woont, krijg je een behandelplan. Hierin staat aan welke problemen je gaat werken, welke hulp je krijgt, met wie je contact hebt en op welke manier en hoe je dag eruitziet qua school en werk. Maar ook krijg je regels over wat je tijdelijk in de instelling niet mag of dingen die je juist wel moet doen. Deze heten vrijheidsbeperkende maatregelen en beperken dus je vrijheid in de instelling. Er zijn verschillende maatregelen.

Plaatsverbod

Je mag een periode niet op specifieke tijden op bepaalde plaatsen komen. Bijvoorbeeld: je mag één week niet na 20.00 uur naar de sportruimte.

Afzondering

Je mag als dat nodig is niet naar de groep. Je blijft bijvoorbeeld verplicht op je kamer of in een andere ruimte. Dit is voor je eigen veiligheid of voor die van anderen. Instellingen mogen je sinds 2022 niet meer opsluiten in een isoleercel.

Overplaatsing

Je gaat tijdelijk naar een andere groep. Soms is dit in een andere instelling.

Vastpakken en vasthouden

De groepsleiding mag je aanraken of stevig vasthouden om je rustig te krijgen. Dit heet fixeren. Dit doen ze voor de veiligheid van jou of groepsgenoten.

Meedoen aan hulpprogramma's

Je moet verplicht aanwezig zijn en meewerken bij therapie of andere hulp die in je behandelplan staat.

Medische behandeling

In bijzondere situaties kun je verplicht worden om aan een afgesproken medische behandeling mee te werken. Denk aan het innemen van medicijnen die nodig zijn voor je lichamelijke of mentale gezondheid.

Controlemaatregelen

De begeleiding kan controleren  of je middelen gebruikt die verboden zijn, zoals alcohol of drugs. Ze controleren dan bijvoorbeeld je urine, kamer, kleding of post.

Beperking van bezoek

Er zijn regels over wie wel en niet op bezoek mag komen, en hoe vaak dat mag. Ook kan er een regel zijn dat er een begeleider bij moet zijn. Dit heet onder toezicht.

Beperking van brieven en telefoon

Er zijn regels over met wie je wel en niet mag bellen, appen en schrijven. Deze regels zijn er nooit voor je advocaat, je jeugdbeschermer, de klachtencommissie of de vertrouwenspersoon in je instelling. Die mag je overdag altijd bellen, schrijven of vragen om op bezoek te komen.

Wanneer mogen vrijheidsbeperkende maatregelen ingezet worden?

In de wet staat welke vrijheidsbeperkende maatregelen jongeren in de JeugdzorgPlus mogen krijgen. In jouw behandelplan staat welke aan jou opgelegd mag worden. Dat mag alleen als dat nodig is om jouw problemen aan te pakken. En als er geen andere lichtere manieren zijn of als deze niet hielpen. Voor jou kunnen er dus andere vrijheidsbeperkende maatregelen zijn dan voor jouw groepsgenoten.

Uitzondering

In noodgevallen mag de instelling beperkende maatregelen nemen. Ook al staan deze niet in jouw behandelplan. Dit gebeurt voor de veiligheid, bijvoorbeeld bij een heftige vechtpartij op de groep. Een maatregel mag dan maximaal zeven dagen duren. Als deze langer nodig is, moet je behandelaar eerst het behandelplan aanpassen.

Heb ik inspraak?

Je behandelplan gaat over jou. Je behandelaren moeten dat plan met jou en je ouders bespreken. Ze zijn verplicht om jouw mening en wensen serieus te nemen. Het is goed om mee te denken over vrijheidsbeperkende maatregelen die misschien nodig zijn. Bedenk bijvoorbeeld wat het beste werkt als je boos of agressief wordt. Misschien helpt sporten bij jou beter dan afzondering.

Je behandelaren beslissen uiteindelijk over vrijheidsbeperkende maatregelen. Het kan dat jij iets wilt, maar dat dit niet kan. Misschien kun je geen rondje lopen onder begeleiding omdat er te weinig personeel is. Wel heb je het recht om je behandelplan te bespreken met je begeleider of  vertrouwenspersoon. Dan kijken jullie of er toch meer of iets anders mogelijk is dan de vrijheidsbeperkende maatregel. Je leest meer over jouw rechten bij de JeugdStem en Kinderombudsman.

Jongeren in gesloten jeugdhulp krijgen meer rechten (NOS)Kinderombudsman reageert op Wet rechtspositie gesloten jeugdhulp (De Kinderombudsman)Brief met inbreng plenair debat Wet rechtspositie gesloten jeugdhulp (De Kinderombudsman)Advies Wetsvoorstel Rechtspositie gesloten jeugdhulp (Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming)

Zoek je als jongere hulp of advies? Bekijk hier waar je terecht kunt.

Hulp en advies voor jongeren