Cijfers over angst- en stemmingsproblemen

Aantal jongeren met emotionele problemen

Emotionele problemen onder scholieren in het basis- en voortgezet onderwijs namen tussen 2019 en 2021 fors toe. De grootste toename van problemen was onder meisjes, zo blijkt uit het HBSC-onderzoek van 2021. Daarna is het percentage iets afgenomen. Maar het niveau van mentale problemen in 2025 ligt nog een stuk hoger dan in 2019. Voor meisjes in het basisonderwijs zijn er in 2025 voorzichtige tekenen van herstel ten opzichte van 2017. Om inzicht te krijgen in problemen van leerlingen is gebruik gemaakt van de SDQ-vragenlijst, waarin onder meer gevraagd wordt naar gevoelens van angst, somberheid en piekeren.

In het basisonderwijs ervaart in 2025 19,5 procent van de leerlingen emotionele problemen. In het voortgezet onderwijs zegt 27,5 procent daar last van te hebben. In 2017 ging het om 10,9 procent van de basisschoolleerlingen en 18,7 procent van de leerlingen op het voortgezet onderwijs. En in 2021 was het 23,4 procent in het basisonderwijs en 28,2 procent in het voortgezet onderwijs.

In zowel basis- als voortgezet onderwijs zijn de verschillen tussen jongens en meisjes met emotionele problemen groot. Zo heeft 42,7 procent van de meisjes in het voortgezet onderwijs emotionele problemen. Onder de jongens gaat het om ruim 12,9 procent. In  het basisonderwijs zegt bijna 26,2 procent van de meisjes en  13 procent van de jongens emotionele problemen te ervaren.

In 2021 is met name onder meisjes een aanzienlijke stijging te zien in het percentage dat zegt last te hebben van emotionele problemen. In 2017 vertelde 27,6 procent van de meisjes in het voortgezet onderwijs emotionele problemen te ervaren. In 2021 is dit percentage gestegen naar 43,7 procent.

In 2025 zei 42,7 procent van de meisjes in het voorgezet onderwijs emotionele problemen te ervaren. Ook onder meisjes in de basisschool is het aandeel dat met emotionele problemen kampt flink gestegen, van 14,4 procent in 2017 naar 32,6 procent in 2021 en 26,2 procent in 2025. Hoewel jongens in zowel het basis- als voortgezet minder met emotionele problemen kampen, is er ook bij hen een stijging sinds 2017. In het voortgezet onderwijs zei in 2017 9,3 procent van de jongens emotionele problemen te ervaren. In 2021 ging het om 13,3 procent en in 2025 om 12,9 procent.

Binnen het HBSC-onderzoek is ook gevraagd hoe vaak leerlingen last hebben van psychische klachten. Van de meisjes in het voortgezet onderwijs zegt in 2025 61,3 procent vaker dan één keer per week last te hebben van psychische klachten. Onder jongens gaat het om 40,2 procent (HBSC, 2025).

Definitie

Angst is een beklemmende, onaangename emotionele toestand die veroorzaakt wordt door dreiging of gevaar. Angst wordt problematisch wanneer er een overmatige uiting is van normale angsten, zodanig dat deze het normaal dagelijks functioneren negatief beïnvloedt. Stemmingswisselingen zijn gezonde pogingen om nare ervaringen van verlies of frustratie te verwerken. Normale stemmingswisselingen kunnen overgaan in stemmingsproblemen als de emotionele ontregeling (verdriet, somberheid of labiel zijn) langer duurt dan twee weken. Onderzoekers vatten angstproblemen en stemmingsproblemen vaak samen onder de noemer internaliserende problemen of emotionele problemen.

Het is normaal dat kinderen en jongeren angsten en stemmingswisselingen hebben. Vaak zijn het zelfs goede reacties op bepaalde gebeurtenissen. Zo is het normaal om bang te zijn als er gevaar dreigt, bijvoorbeeld bij geweld, in het verkeer of tijdens het spelen.

Angsten en stemmingswisselingen worden problematisch als:

• ze langer duren of heftiger zijn dan verwacht mag worden op grond van de aanleiding. Wat 'langer dan verwacht' is, hangt niet alleen af van de aanleiding, maar ook van de leeftijd. Als een sombere, verdrietige of eenzame stemming binnen één of twee weken opklaart en het normale dagelijkse functioneren niet verstoort, is er volgens het Classificatiesysteem voor de Aard van de Problematiek - Jeugd (de CAP-J) geen sprake van een probleem of stoornis;
• ze het functioneren negatief beïnvloeden of wanneer een kind of jongere eronder lijdt.

Meer informatie

Angst