Wat is autisme?

Autisme uit zich op verschillende manieren en komt voor in verschillende gradaties. Elk kind met autisme is daarom weer anders. Daardoor is het soms lastig om gedrag van kinderen met autisme te duiden. Toch voel je vaak aan dat een kind anders is, bijvoorbeeld doordat het kind moeite heeft met de sociale omgang, de communicatie of de verbeelding. Vroege herkenning van autisme kan belangrijk zijn voor de ontwikkeling van het kind. 

Wat is een autismespectrumstoornis eigenlijk?

De officiële naam van autisme is autismespectrumstoornis (ASS). Tot 2017 vielen hieronder de autistische stoornis, het syndroom van Asperger, PDD-NOS, het syndroom van Rett en de desintegratieve stoornis. Dat onderscheid maken we nu niet meer.

Bij autisme zien we gedragskenmerken die te maken hebben met sociaal-communicatieve vaardigheden, zintuiglijke prikkelverwerking, het filteren en integreren van informatie, de manier van denken en de flexibiliteit van bepaald gedrag. Mensen met een autismespectrumstoornis laten bijvoorbeeld beperkt, zich herhalend gedrag zien. Dat laatste kan bijvoorbeeld blijken uit een overmatige gehechtheid aan routines, een grote gevoeligheid voor veranderingen en een intense interesse voor bepaalde dingen of onderwerpen.

Gedragskenmerken kunnen bij een autismespectrumstoornis per persoon variëren, wat maakt dat mensen met autisme een heterogene groep vormen.

Sommige mensen met autisme hebben ook een lager IQ, ADD, angst of dwangmatig gedrag. Autisme ontstaat door een combinatie van genen en omgevingsinvloeden en komt voor bij ongeveer 1 procent van de bevolking.

Autisme herkennen bij jonge kinderen (0-6 jaar)

Voorbeelden van signalen van autisme bij een jong kind zijn:

  • Het kind lacht niet naar anderen.
  • Het kind reageert niet of juist extreem overdreven.
  • Het kind brabbelt niet en maakt geen gebruik van gebaren.
  • Het kind heeft weinig interesse in anderen.
  • Het kind focust zich op bepaalde dingen en speelt weinig gevarieerd.
  • Het kind heeft moeite met de sociale interactie met andere kinderen.
  • Het kind houdt zich vast aan de regels.
  • Het kind kan moeilijk met veranderingen omgaan.
  • Het kind is opvallend over- of ongevoelig voor bepaalde prikkels.

Autisme herkennen bij oudere kinderen (6-18 jaar)

Soms krijg je pas het idee dat er misschien iets aan de hand is als het kind al wat ouder is. De volgende signalen kunnen dan duiden op autisme:

  • Het kind kan moeilijk contact leggen met andere mensen.
  • Het kind kan moeilijk de omgeving om zich heen begrijpen.
  • Het kind kan niet goed tegen verandering.
  • Het kind kan grapjes van anderen minder goed begrijpen.
  • Het kind is erg of juist niet gevoelig voor dingen die om zich heen gebeuren.
  • Het kind kan heel bang zijn voor bepaalde dingen.

Herkenning en diagnose

Ouders voelen meestal al op jonge leeftijd van hun kind dat het 'anders' is. Als het kind naar school gaat wordt het verschil met andere kinderen vaak nog duidelijker. Autisme wordt vaker herkend bij jongens dan bij meisjes. Dat komt doordat autisme er bij meisjes anders uitziet en daardoor vaak pas op latere leeftijd wordt herkend.

Als je je zorgen maakt over een kind, kun je daarover in gesprek gaan met de ouders. Willen zij hun kind laten onderzoeken, dan kunnen zij terecht bij de huisarts of het lokale (wijk)team. Daar kunnen ze ook worden doorverwezen naar een diagnostisch bevoegde specialist.

De inhoud van deze pagina is tot stand gekomen in samenwerking met Landelijk Kenniscentrum LVB en Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie.

Meer over autisme

Weten welke informatie we hebben voor jongeren, ouders en professionals?

Bekijk het overzicht

Daniëlle de Veld