Kinderen niet scheiden bij een uithuisplaatsing

Bij een uithuisplaatsing van meerdere kinderen uit één gezin is het uitgangspunt om broers en zussen in hetzelfde pleeggezin of gezinshuis te plaatsen. In de praktijk lukt dat niet altijd. Wat kun je als professional doen zodat broers en zussen bij een uithuisplaatsing zoveel mogelijk bij elkaar blijven?

Samenplaatsing: niet vanzelfsprekend

Uit recent onderzoek van het WODC blijkt dat broers en zussen in 28 procent van de onderzochte gevallen niet samen geplaatst worden. Bij spoedplaatsingen gebeurt dat in 45 procent van de gevallen niet.

In dossiers is lang niet altijd vastgelegd waarom broers en zussen gescheiden zijn geplaatst. Zo kwam uit onderzoek in zeven jeugdhulpinstellingen naar voren dat dit bij 480 van de 1.717 niet was gedaan. Als er wel redenen genoemd worden, zijn dat evenveel inhoudelijke als praktische argumenten.

Ander gedrag leren

Kinderen uit één gezin vinden steun en veiligheid bij elkaar. Samenplaatsen helpt hen om nieuw gedrag te leren. Als bijvoorbeeld een van de kinderen de zorgende rol van de ouders heeft overgenomen, gaat hij of zij zich na een gescheiden uithuisplaatsing alleen maar meer zorgen maken om de broer of zus. Blijven ze samen, dan kan het kind juist leren niet meer de verantwoordelijkheid op zich te nemen. Dat doen de pleeg- of gezinshuisouders. Soms moet je als professional zorgen dat zij hier extra hulp en begeleiding bij krijgen.

Redenen voor het gescheiden plaatsen van broers en zussen

In interviews in opdracht van het WODC gaven professionals, pleeg- en gezinshuisouders en kinderrechters onderstaande redenen om kinderen niet bij elkaar te plaatsen.

Kindfactoren

  • Niet alle kinderen hadden specialistische zorg nodig.
  • De kinderen hadden een negatieve invloed op elkaar.
  • Parentificatie: één kind heeft de zorg voor de anderen op zich genomen.
  • Conflicten tussen de kinderen onderling, zoals fysieke of emotionele agressie.
  • Feitelijk of vermoedelijk seksueel misbruik tussen de kinderen.
  • Gedragsproblemen van een kind die de ontwikkeling van een ander kind belemmeren.
  • Individuele belangen van een kind: alleen krijgt het meer aandacht.
  • Geen hechte band met elkaar.

Praktische factoren

  • De school van een van de kinderen is niet in de buurt.
  • Te weinig ruimte in huis: ieder kind een eigen kamer en een maximum aantal kinderen.
  • Financiële bezwaren, bijvoorbeeld de kosten van buitenschoolse opvang of een grotere auto.

Factoren bij pleeg- en gezinshuisouders

  • Te weinig draagkracht.
  • De leeftijdsvoorkeur voor een kind.
  • De tijdsinvestering die meerdere kinderen vragen.

Uitdagingen voor de praktijk

De belemmerende factoren sluiten samenplaatsing van kinderen echter niet uit. Ze vormen wel een uitdaging voor pleeg- en gezinshuisouders en vragen om extra aandacht van professionals. Soms moeten zij extra financiële middelen regelen via de gemeente, pedagogische ondersteuning aanvragen, het netwerk inschakelen of een veiligheidsplan maken.

Aanbevelingen voor gemeenten en zorgaanbieders

Uit het WODC-onderzoek blijkt dat professionals denken dat de volgende maatregelen het vaker mogelijk maken om kinderen samen te plaatsen:

  • Verruiming van het aantal beschikbare plaatsen in pleeggezinnen en gezinshuizen.
  • Betere ondersteuning van pleeg- en gezinshuisouders.
  • Vermindering van financiële belemmeringen voor pleeg- en gezinshuisouders.

Het beter registreren en monitoren van redenen om kinderen wel of niet samen te plaatsen, helpt bij het verbeteren van beleid en praktijk.

Gescheiden plaatsing van broers en zussen bij gezamenlijke uithuisplaatsing (WODC)Samenplaatsing van broers en zussen bij uithuisplaatsing: een gunst of kinderrecht? (Defence for Children)Pleidooi voor samenplaatsing in de Tweede Kamer (SOS Kinderdorpen)Richtlijn Uithuisplaatsing - Richtlijnen voor jeugdhulp en jeugdbescherming (richtlijnenjeugdhulp.nl)

Meer over uithuisplaatsing

Weten welke informatie we hebben voor ouders, professionals en beleidsmakers?

Bekijk het overzicht

Els Mourits

Els Mourits

senior medewerker