Aanvullende expertise betrekken: wanneer en hoe doe je dat?

Hoe benut ik de expertise in het informele netwerk van een gezin? 

Gezinnen kunnen het gevoel hebben dat ze er alleen voor staan. Toch hebben ze vaak wel mensen om zich heen die hulp en steun kunnen bieden. Als wijkteammedewerker help je het gezin om deze informele steun zichtbaar te maken en te betrekken bij de ondersteuning van het gezin. Hoe doe je dat?   

• Vraag het gezin wie bij hen betrokken is: wie vindt het belangrijk dat het goed gaat met jou en je kind?
• Betrek hierbij ook mensen om het gezin heen. Zij kunnen meedenken over wat er aan de hand is, en wat het gezin nodig heeft.
• Stimuleer een cultuur waarin hulp vragen normaal is. Want veel mensen vinden hulp vragen moeilijk. Bijvoorbeeld uit schaamte, of omdat ze vinden dat ze het zelf moeten oplossen. Je kunt drempels verlagen door hier open over te praten. En door samen te verkennen wie belangrijk zijn in het leven van een gezin. Je laat zo zien dat steun vragen geen teken van falen is, maar een normale manier om met uitdagingen om te gaan.   
• Benadruk dat andere mensen graag helpen. En dat het gezin vaak met kleine dingen ook iets kan terugdoen voor deze mensen.  

Lees meer over sociale steun en lees hoe je sociale steun versterkt in kernelement 5 van de Keuzehulp jeugd en gezin.

Bekijk de Wegwijzer Aan de slag met het sociale netwerk van Movisie.

Wanneer betrek ik aanvullende expertise? 

Om te bepalen welke ondersteuning een gezin nodig heeft, heb je eerst een goed beeld nodig van wat er aan de hand is. Zorg hierbij voor een brede blik, waarbij je kijkt naar de verschillende leefgebieden. Er is veel informatie over hoe je dat zorgvuldig doet:  

Hoe krijg ik een volledig beeld van wat er aan de hand is? Keuzehulp jeugd en gezin, Samen met ouders en kinderen beslissen over passende hulp - deel 3 Richtlijn Samen beslissen over hulp voor Jeugdhulp en Jeugdbescherming GIZ-methodiek SPARK

Wat doe ik bij problemen die om specifieke expertise vragen?

Je kunt problemen tegenkomen waarvoor jij niet de benodigde expertise in huis hebt. Dit kan het geval zijn bij individuele problematiek, zoals psychische problemen of een licht verstandelijke beperking. En ook bij problemen op de leefdomeinen, zoals schuldenproblematiek of complexe scheidingsproblematiek. Wat doe je dan? 

• Wees je bewust van je eigen professionele grenzen. En geef van tevoren aan wat ouders of jongeren van jou kunnen verwachten, en wat niet. 
• Overweeg of de benodigde expertise aanwezig is binnen je team.  
• Overleg op tijd met je collega's tijdens een casuïstiekbespreking. Of consulteer een gedragswetenschapper, zeker bij cruciale keuzes.
• Voor sommige vragen is advies van een externe specialist handig. Vraag je leidinggevende wat hiervoor de mogelijkheden zijn. Houd de jongere of het gezin op de hoogte. 
• Bespreek het met het gezin als je denkt dat het nodig is om specialistische hulp in te schakelen. Lees hier meer over bij Wanneer schakel ik specialistische kennis en expertise in? 
• Raadpleeg de richtlijnen jeugdhulp en jeugdbescherming om te onderbouwen of aanvullende expertise nodig is. De 8 keuzehulpdelen van Keuzehulp Jeugd en Gezin kunnen je hier ook in ondersteunen.

Hoe bespreek ik het betrekken van aanvullende expertise met het gezin?  

Het is voor het gezin belangrijk dat je bespreekt wat het betekent als er andere expertise nodig is. Hoe doe je dat?

• Bespreek op welke vragen jullie als wijkteamprofessional en gezin onvoldoende antwoord kunnen geven. 
• Vertel dat het helpt om een collega of specialist te betrekken en te laten meedenken. Bijvoorbeeld een kinder- en jeugdpsycholoog of een verslavingsdeskundige. 
• Bespreek wie aanspreekpunt blijft, en wat het gezin mag verwachten: wanneer is er een gesprek met een specialist, is het gezin erbij, wanneer is de terugkoppeling?  
• Bespreek hoe de informatie-uitwisseling verloopt, bijvoorbeeld welke gegevens je wel en niet mag delen. 

Hoe zorg ik voor goede afspraken met samenwerkingspartners?

Als het goed is heeft je organisatie afspraken gemaakt met de gemeente als opdrachtgever, met de samenwerkingspartners in de wijk en bij zorgaanbieders. Zorg dat je die afspraken kent. En zorg dat je met je team en management je ervaringen met die afspraken uitwisselt. Wat loopt goed, en wat vraagt aanvulling of verbetering?

Wat kun je doen?  

• Zorg ervoor dat je helder hebt welke rol jullie wijkteam heeft, en welke rol de samenwerkingspartners hebben
• Vraag hier actief naar in gesprekken, zowel intern als met samenwerkingspartners. En maak rollen expliciet. Bijvoorbeeld: 'Wat verwachten jullie van ons en wat mogen jullie van mij verwachten?'
• Leg dit eventueel vast in een samenwerkingsprotocol: wie doet wat, wanneer, en onder welke voorwaarden? Wie is het vaste aanspreekpunt voor het gezin?
• Investeer in het opbouwen en onderhouden van relaties.  

Wie zijn eigenlijk jouw samenwerkingspartners? Dat lees je bij Met wie werk ik samen? 

Meer informatie 

Bekijk voor meer informatie over het inzetten van jeugd-ggz in het voorveld en wat daarbij komt kijken, de pagina: 

Kennisdossier jeugd-ggz in het voorveld