Preventief werken bij gezinnen: hoe doe je dat?

Signaleren en analyseren 

Het voorkomen en op tijd verhelpen van problemen begint bij een goede herkenning van mogelijke of beginnende problemen. Dit betekent dat je als wijkteammedewerker signaleert en analyseert. 

• Signaleren: je herkent kinderen en gezinnen die een verhoogd risico lopen op problemen. Bijvoorbeeld kinderen die leven in armoede, of gezinnen die ingrijpende dingen hebben meegemaakt. Dit heet selectieve preventie.
• Analyseren: je brengt zorgvuldig in kaart wat er speelt binnen een gezin. Je komt niet te snel in actie, maar vraagt eerst goed door. Dit heet geïndiceerde preventie. Een goede analyse van wat er speelt en wat ieder gezinslid nodig heeft, voorkomt dat je hulp inzet die niet passend is, of dat je te zware hulp inzet. Gezinnen voelen zich hierdoor ook gehoord en serieus genomen. 

Het alledaagse leven versterken 

Bij problemen wordt soms snel opgeschaald naar zwaardere vormen van hulp. Terwijl zulke problemen soms gewoon horen bij het dagelijkse opvoeden en opgroeien. Goede jeugdzorg is van groot belang, maar kan niet alles oplossen. Daarom is het belangrijk dat jeugdhulpprofessionals normaliseren. Dit begint bij het versterken van het alledaagse leven van een gezin. Je versterkt de contacten van het gezin en besteedt aandacht aan de leefomgeving. Samen met het gezin onderzoek je wat ze zelf kunnen, en wat ze samen met hun sociale netwerk kunnen bereiken. Daarna bespreken jullie welke aanvullende ondersteuning nodig is. 

Samenwerken met het netwerk 

Het sociale netwerk van een gezin kan een belangrijke rol spelen in het voorkomen en verergeren van problemen. Het kan een bron van steun zijn, op emotioneel en praktisch vlak. Een betrokken netwerk kan ook signalen van problemen oppikken en bespreekbaar maken. Het is daarom van belang om het sociaal netwerk van gezinnen te versterken. Dit doe je door in te zetten op burenhulp, vrijwilligerswerk of hulp vanuit de directe omgeving van het gezin.  

Zichtbaar en aanwezig zijn  

Preventief werken als wijkteam lukt beter als je: 

• toegankelijke ondersteuning biedt en outreachend werkt. Je kunt beginnende problemen signaleren door zichtbaar te zijn in de wijk en actief contact te zoeken met verschillende groepen inwoners.
• goed bereikbaar bent. Door laagdrempelig aanwezig te zijn, zorg je dat gezinnen sneller bij je aankloppen. Ook kunnen ze gemakkelijk de weg vinden naar informatie of ondersteuning. Dit voorkomt ook dat gezinnen in zwaardere problemen terechtkomen. 

Collectief werken  

Collectief werken betekent dat je als wijkteam kijkt welke vragen en problemen vaak voorkomen bij gezinnen. Vervolgens zoek je samen met gezinnen en collega's van andere organisaties een aanpak die voor meerdere mensen tegelijk werkt. Zo kun je problemen duurzamer oplossen en soms zelfs voorkomen.  

Collectief werken betekent dat je als wijkteamprofessional: 

• de wijk kent
• zichtbaar bent in de wijk
• mensen verbindt en gezamenlijke activiteiten organiseert
• signaleert wat er speelt bij kinderen en gezinnen

Meer informatie

Preventief werken in de wijkWerkt preventie?Effectiviteit van preventief aanbodSamenwerken aan preventief jeugdbeleidDe potentie van preventiePreventieve interventies | NCJ