Klimaatverandering bespreken in de klas: een open gesprek voeren

Leer de ander kennen

'Ik moest meteen denken aan een lezing van René Broekroelofs van Movisie over polarisatie', vertelt Petra. 'Hij zei: "Als je te maken krijgt met stereotypering, moet je niet proberen dat beeld direct te ontkrachten. Dat werkt averechts. Wat wel helpt, is het gesprek aangaan, de ander leren kennen en ontdekken waar de onderliggende gedachten en angsten vandaan komen.'

Dus dat deed ze. Petra vroeg de leerlingen waar hun beeld van klimaatactivisten vandaan kwam. 'Toen ze zeiden dat Extinction Rebellion alleen maar voor verkeersproblemen zorgde, gaf ik aan dat ik me kon voorstellen dat veel mensen last hadden van de blokkades. Ook vroeg ik hen om het soort mensen dat meedoet aan demonstraties te omschrijven, waarop de leerlingen antwoordden: werkeloze, luie mensen.'

Een kleine stap vooruit

'Ik benadrukte dat veel verschillende mensen zich zorgen maken over het klimaat – van artsen die sterfte door hittegolven zien toenemen tot rechters die vinden dat de overheid te weinig doet', vervolgt Petra. 'Daarna vroeg ik door: hoe zien zij klimaatverandering eigenlijk? Wat vinden ze van demonstreren?' Langzaam veranderde het gesprek. 'Ze vonden klimaatverandering wel een probleem, maar een snelweg blokkeren niet het juiste middel. Uiteindelijk kwamen we tot de conclusie dat demonstreren niet per se stom is, maar dat zij andere manieren zouden verkiezen. Dat voelde als een kleine stap vooruit.'

Een veilige sfeer creëren 

Voor Petra is het een zoektocht hoe ze klimaatverandering in de klas bespreekbaar kan maken, vooral in een tijd van polarisatie waarin standpunten soms ver uit elkaar liggen. 'Het allerbelangrijkste is de sfeer in de klas zo veilig mogelijk te maken, zodat je een gesprek kunt voeren waarbij iedereen zijn mening durft te geven. Dat is niet altijd makkelijk, zeker niet in grote klassen.' De open gesprekken die Petra voert, helpen de leerlingen niet alleen te begrijpen wat er speelt, maar ook hun eigen mening te vormen zonder dat ze zich onder druk gezet voelen door de groep of bang hoeven te zijn voor kritiek. 

Inspireren door te doen 

Hoewel het thema klimaatverandering niet altijd wordt besproken in de lessen, probeert Petra de leerlingen via andere projecten te inspireren. 'Zo heb ik op school een challenge georganiseerd om doppen in te zamelen voor stichting D-Dog. Dit is een 'win-win-win', namelijk: alle verzamelde doppen belanden niet in de natuur, leerlingen deden actief iets voor het milieu, en het geld ging naar een goed doel.' Zo'n actie helpt de polarisatie te doorbreken door leerlingen met verschillende meningen samen te brengen voor een gezamenlijk doel.

Het geld dat stichting D-Dog ophaalde ging naar KNGF Geleidehonden. Zij ontvingen in 2024 ruim 20.000 euro om geleidehonden op te leveren. 'Leerlingen deden fanatiek mee, en de winnaars kregen een gastles van iemand met een geleidehond. Zo combineerden we milieubewustzijn met een tastbare, positieve impact.'

Klimaatverandering blijft een ingewikkeld onderwerp om in de klas te bespreken, maar Petra hoopt met open gesprekken en concrete acties haar leerlingen te helpen hun eigen mening te vormen en impact te maken, terwijl ze ook de polarisatie rond het onderwerp in de klas doorbreekt.