Bij scouting gaat zorgen voor de natuur vanzelf

Elke week komen ze naar Scoutinggroep Brigitta: scouts Saar (13) en Egon (14), en hun scoutingleiding Sanna. Hier krijgen kinderen geen lessen over het klimaat of CO2-uitstoot, maar bouwen de kinderen spelenderwijs een band op met de natuur. Een tent opzetten in de regen, zelf een keukentje bouwen van hout en touw, eten klaarmaken op een kampvuur. En ondertussen leren hoe je rekening houdt met elkaar én de natuur.  

Bewust van veranderingen in natuur en klimaat

Als je zo vaak buiten bent, zie je ook hoe de natuur verandert. 'Dan merk je vanzelf dat het soms wel heel warm is voor de tijd van het jaar', zegt Saar. 'In februari zaten we een keer zonder jas buiten. Dat klopt gewoon niet.' Die veranderingen maken indruk op de scouts. Ze willen er iets mee doen, op hun eigen manier.

Klein beginnen

De focus ligt bij de scoutinggroep niet op somberheid. Wel op: doen wat je kunt en klein beginnen. 'We kunnen natuurlijk niet een heel strand opruimen met onze kleine scoutinggroep', vertelt Saar. 'Het is daarom fijn om iets kleins te doen en een connectie te krijgen met de natuur in plaats van maar te blijven zeggen "we moeten iets doen".' Egon knikt. 'Grote veranderingen zijn belangrijk, maar het begint bij kleine stappen.'

De wet van scouting: zorgen voor de natuur

Dat bewustzijn zit verweven in scouting, vertelt Sanna. 'Al sinds de oprichting van scouting – begin 1900 – horen natuur en duurzaamheid bij onze waarden. Elke week herhalen we samen de wet.' Egon kent hem uit zijn hoofd: 'Een scout trekt er samen met anderen op uit, om de wereld om zich heen te ontdekken en deze meer leefbaar te maken. Een scout is eerlijk, trouw, houdt vol, is spaarzaam, sober en zorgt goed voor de natuur. Een scout respecteert zichzelf en anderen.'

'Daarnaast vinden we het ook belangrijk om aandacht te hebben voor klimaatverandering, omdat het een thema is dat bij de kinderen zelf leeft. Kortom, er lijkt vanuit de jeugd vraag naar te zijn om ermee bezig te zijn', zegt Sanna.

Afval opruimen, spullen hergebruiken

Bij Scouting Brigitta wordt die wet in praktijk gebracht. Elk jaar is er een rommelmarkt, waarin oude spullen een nieuw leven krijgen. 'We gooien niks zomaar weg', zegt Egon. 'En we letten ook op afval scheiden.' Saar vult aan: 'Als ik ergens bloemetjes zie, denk ik: oh nee, niet plukken. Dat is echt iets dat door scouting is blijven hangen.'

Scouts laten het terrein schoon achter

Sanna: 'We zeggen bij scouting altijd "Een scout laat zijn terrein altijd schoner achter dan hoe die het heeft aangetroffen". Veel scouts nemen dat echt mee naar huis.' Saar herkent dat. 'Als ik ergens zit waar ik afval zie liggen, heb ik de neiging om het op te ruimen. Dat vinden mensen misschien vies, maar dat heb ik geleerd door scouting.'

Maar ook duurzaam omgaan met ingrediënten is volgens Sanna een belangrijke les bij scouting. 'Heb je een paprika over? Gooi die dan niet weg, maar verwerk het in je volgende maaltijd.'

Bewustzijn op scouting en thuis

Dat bewustzijn komt niet alleen van scouting, maar soms ook van thuis. Saar: 'Ik ben ook wel zo opgegroeid. Het opruimen van afval heb ik thuis geleerd en bij scouting. Ik denk dat veel mensen die op scouting zitten al best milieubewust zijn.'

Wat moet er veranderen?

Volgens Egon zouden volwassenen zich meer moeten realiseren wat er speelt. 'Vooral rijke mensen. Die zorgen het meeste voor klimaatverandering, maar doen vaak niks.' Saar vindt dat ouders en scholen meer met elkaar in gesprek moeten. 'Scholen hebben ouderavonden, daar zouden ze dit onderwerp met ouders kunnen bespreken, zodat ouders meer met hun kinderen in gesprek gaan.'

Respecteer de natuur

Maar voor veel kinderen begint het bewustzijn hier. Niet op school. Niet online. Maar gewoon, met je handen in de modder en je vrienden om je heen. Sanna vertelt: 'We geven kinderen bij scouting al jong mee dat ze zelf iets kunnen doen. Zoals jute om een boom wikkelen voordat je er iets aan vastmaakt. Om de boom te beschermen. Klinkt klein, maar het betekent: denk na over wat je doet. Respecteer de natuur.'

Sanna: 'Onze pedagogische visie is dat kinderen op een niet-schoolse, speelse manier vaardigheden leren, maar ook normen en waarden ontwikkelen. Altijd in verbinding met de natuur. En daarvoor moeten we die natuur natuurlijk wel behouden. Anders kunnen we dit allemaal niet meer doen.'

Dit verhaal is onderdeel van de publicatie Opgroeien en opvoeden in tijden van klimaatverandering.

Foto Ali Karatas

Ali Karataş

senior inhoudsdeskundige Kwaliteit, beleid en monitoring
a.karatas [at] nji.nl