Gezinnen in armoede ondersteunen

Gemeenten kunnen voor het ondersteunen van gezinnen in armoede inzetten op vier punten: preventie door educatie; langdurige armoede en schulden voorkomen; financiële hulp en materiële steun; en fysieke en mentale gezondheid versterken.

Het kan per gemeente, wijk en doelgroep verschillen wat in het armoedebeleid het meest nodig is. Start daarom met het in kaart brengen van de doelgroep en het vaststellen van de ambitie. Uiteindelijk vraagt het om maatwerk en evaluatie met de doelgroep en met de samenwerkingspartners om te zien wat werkt.

Preventie door educatie

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat mensen die in hun jeugd goed hebben leren omgaan met geld dat later ook goed kunnen. Ook blijkt armoede generationeel: het wordt doorgegeven van generatie op generatie. Om te voorkomen dat kinderen later in financiële problemen raken is het dus goed om jong te beginnen met educatie over geld. Dat kan via de opvoeding en via het onderwijs. Gemeenten kunnen educatief materiaal zoals de Geldkoffer beschikbaar stellen aan basisscholen en middelbare scholen als preventie voor schulden en financiële problemen.

Ook bestaan er verschillende cursussen over geld en zijn er buddyprogramma’s waarin jongeren door een ‘grotere broer of zus’ worden gecoacht. Lees meer daarover op de site van het Nibud en in de handreiking Omgaan met armoede op scholen.

Voorkomen van langdurige armoede en schulden

Andere manieren om langdurige armoede en schulden te voorkomen zijn:

  • Vroeg zicht krijgen op inwoners met betalingsachterstanden in samenwerking met woningcorporaties, energieleveranciers en ziektekostenverzekeraars
  • Financiële educatie en budgetcoaching aanbieden aan gezinnen om herhaling te voorkomen. Ondersteuning bij schuldhulpverlening moet niet ophouden op het moment dat de problemen ogenschijnlijk zijn opgelost. Denk ook aan jongeren, die vaak financieel kwetsbaar zijn maar niet in aanmerking komen voor reguliere schuldhulpverlening.
  • Een coulante houding aannemen bij het geven van boetes, het kwijtschelden van schulden overwegen en een norm instellen voor sociaal incasseren, om schulden en stress te voorkomen. Lees meer in de Factsheet armoede en schulden
  • Als gemeente inzetten op brede communicatie over schulden en de beschikbare ondersteuning. Voor inwoners en professionals moet het normaal zijn om over geldzorgen te praten. Lees meer in de handreiking Zorgen over geld? Praten helpt van de Hogeschool Utrecht

Financiële hulp en materiële steun

Een gemeente kan zelf normen bepalen voor bijzondere bijstand en afspraken maken over tegemoetkoming in schoolkosten. Dat kan gebrek aan geld in gezinnen verlichten en de sociale participatie van kinderen bevorderen.

Daarnaast kunnen gemeenten denken aan:

  • Kindpakketten om iets extra’s te kunnen doen bij het vervullen van de meest noodzakelijke behoeften van kinderen, bijvoorbeeld een bijdrage voor sport en cultuur, ouderbijdragen en openbaarvervoerskosten, of een ‘verjaardagsbox’ voor kinderen wier ouders geen geld hebben voor een taart of een leuk cadeautje
  • De Voedselbank of een sociale supermarkt (Almere, Helmond, Amsterdam), met duidelijke normen wie hiervoor in aanmerking komen en aandacht voor de vraag of alle gezinnen die het nodig hebben hiervan gebruik kunnen maken
  • Ondersteuning en stimulering van vrijwillige buurtinitiatieven zoals buurtrestaurants en weggeefwinkels en -boekenkasten die waardevol kunnen zijn voor gezinnen in armoede.
  • Maatwerkregelingen om tegemoet te komen aan de individuele wensen en behoeften van kinderen en andere gezinsleden, bijvoorbeeld via keukentafelgesprekken of een project als Als ik later groot ben...
  • De formulierenbrigade of vrijwillige thuisadministratie om schulden te voorkomen en veel stress weg te nemen.

Op de pagina Materiële ondersteuning voor gezinnen in armoede staan verschillende mogelijkheden voor het aanvragen van ondersteuning voor gezinnen.

Versterken van fysieke en mentale gezondheid

Langdurig leven in armoede kan grote gevolgen hebben voor de gezondheid en het welbevinden van kinderen en hun ouders. Gezinnen in armoede hebben vaker te maken met stress en spanningen. Daarom is het belangrijk om voor deze doelgroep in te zetten op het vergroten van het welbevinden en de gezondheid. Dit kan bijvoorbeeld door maatjesprojecten, huiswerkbegeleiding, coaching van het kind bij stress en het inzetten op programma’s of promoties die gericht zijn op het maken van goedkope en gezonde maaltijden (Nationaal Kind Ontbijt, Kinder resto Van Harte), gezonde leefstijlprogramma’s, de gezondgewichtaanpak (JOGG) en Kansrijk opgroeien.

Alle pagina’s over armoede

Naar het overzicht

Ellen Donkers

Ellen Donkers

adviseur en onderzoeker