Professionalisering

Beroepsvorming en -registratie

Competentieprofielen 

Door beroepsvorming versterken jeugdprofessionals de positie van hun beroep en maken zij hun deskundigheid en vakmanschap voor anderen inzichtelijk. Competentieprofielen zijn hierbij een hulpmiddel. In een competentieprofiel staan de taken en competenties van een professional beschreven. Vaak zijn competentieprofielen opgebouwd uit algemene, vakspecifieke en themacompetenties.

Een competentieprofiel helpt bij het professionaliseren van de sector omdat

  • het zorgt voor meer erkenning van de deskundigheid van een professional en het beroep,
  • het duidelijk maakt wat de taken van een professional zijn en waar ze op aangesproken kunnen worden,
  • de professional zelf aan de hand van een competentieprofiel het eigen functioneren kan toetsen,
  • het zorgt voor een duidelijker identiteit van de professional wanneer het is erkend door beroepsverenigingen en werkgevers,
  • werkgevers het kunnen gebruiken bij de werving van een professional en bij loopbaanontwikkeling,
  • het opleidingsinstituten duidelijk maakt voor welk werk ze toekomstige professionals moeten opleiden.

Voorbeelden van competentieprofielen

Hieronder vindt u enkele competentieprofielen uit diverse branches.

Beroepsregistratie

Belang van beroepsregistratie

Beroepsregistratie draagt bij aan vakmanschap omdat het professionals en werkgevers stimuleert om te investeren in vakbekwaamheid. Door zich te registreren laten professionals zien dat ze staan voor de kwaliteit van hun vak. Ze werken volgens richtlijnen en de beroepscode en zijn daarop aanspreekbaar. Zo kunnen kinderen en jongeren die hulp krijgen van geregistreerde professionals rekenen op goede hulp en ondersteuning.

Norm van de verantwoorde werktoedeling Jeugdhulp 

In de Jeugdwet is vastgelegd dat jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen verantwoorde hulp moeten verlenen. Deze verplichting is uitgewerkt in de Norm van de verantwoorde werktoedeling. Vanaf 1 januari 2016 moeten alle jeugdhulpaanbieders deze norm toepassen. De norm verplicht aanbieders en gecertificeerde instellingen om:

  • te werken met vooraangemelde dan wel geregistreerde professionals,
  • rekening te houden met de specifieke kennis en vaardigheden van een professional bij de toedeling van taken,
  • ervoor te zorgen dat geregistreerde professionals kunnen werken volgens de voor hun geldende standaarden.

In het Kwaliteitskader Jeugd is beschreven voor welke werkzaamheden een geregistreerde professional ingezet moet worden en wanneer niet.

Geregistreerde en niet-geregistreerde professionals: hoe verdeel je de taken?

In organisaties waar professionals samenwerken in de hulp aan kinderen of jongeren, kan sprake zijn van een mix van geregistreerde en niet-geregistreerde professionals. In gezinshuizen zijn bijvoorbeeld mbo-ers, die niet-geregistreerd zijn bij BIG of SKJ, en een gedragswetenschapper, die wel geregistreerd is, betrokken bij de hulpverlening. Hoe verdeel je dan de taken en verantwoordelijkheden en bied je verantwoorde hulp? Omdat elke situatie iets anders vraagt, is het belangrijk in gesprek te gaan over vragen als:

  • Moet een geregistreerde professional altijd fysiek aanwezig zijn?
  • Kan een niet-geregistreerde professional ook een behandelplan opstellen?
  • Wie is er verantwoordelijk voor fouten die gemaakt worden door een niet-geregistreerde professional die samenwerkt met een geregistreerde professional? 

Benut daarvoor de documenten:

Wie moet zich registreren?

Werkt u als professional met kinderen en jeugdigen in de jeugdhulp en jeugdbescherming? Grote kans dat u zich moet registreren. Bekijk in de brochure welke beroepsgroepen zich moeten registreren.

Waar registreren?

Stichting Kwaliteitsregister Jeugd beheert het beroepsregister voor professionals in de jeugdsector. Professionals kunnen zich registreren en na vijf jaar herregistreren. De beroepsgroepen die zich hier op dit moment kunnen registreren zijn:

  • Jeugdzorgwerkers
  • Psychologen
  • Orthopedagogen

 Het BIG-register beheert het beroepsregister voor:

  • Psychotherapeuten
  • Artsen
  • Gezondheidszorgpsychologen
  • Verpleegkundigen

Professionals die in deze registers staan, zijn dus geregistreerde professionals in de zin van de Jeugdwet. Registratie in vrijwillig kader is mogelijk bij Registerplein.

Behoud beroepsregistratie

Beroepsregistratie helpt bij de verbetering en het behoud van de kwaliteit van de professionals. Een professional moet aan bepaalde criteria voldoen om geregistreerd te worden en blijven. Om de registratie te behouden moet er binnen een bepaalde tijd een aantal registerpunten behaald worden. Dit kan met de volgende activiteiten:

  • Cursussen en opleidingen
  • Reflectie
  • Congresbezoek
  • Publiceren van artikelen
  • Voorlichting en presentaties geven over het vak

Tuchtrecht

Een aantal beroepsgroepen in het jeugddomein met een beroepsregistratie beschikken over tuchtrecht. Dit geldt voor iedereen die geregistreerd staat in het Kwaliteitsregister Jeugd of BIG-register.  Tuchtrecht biedt de mogelijkheid om geregistreerde jeugdprofessionals bij een klacht te beoordelen op het professionele handelen. Zo kan de hele beroepsgroep van deze toetsing leren en zichzelf verbeteren. Lees op deze website meer informatie over tuchtrecht voor jeugdprofessionals.

Meer informatie

Beroepsverenigingen

Beroepsverenigingen spelen een belangrijke rol in de professionalisering in het jeugddomein. Een beroepsvereniging behartigt de belangen van de beroepsgroep door zich in te zetten voor:

  • beroepsontwikkeling
  • professionalisering
  • positionering
  • (door)ontwikkelen van de beroepsidentiteit
  • werken aan de kwaliteit van het beroep.

Een beroepsvereniging heeft een adviserende rol op het gebied van beleid en organiseert trainingen en workshops voor de beroepsgroep. Daarnaast werkt een beroepsvereniging nauw samen met hogescholen, universiteiten en opleidings- en kennisinstituten.

Verschillende beroepsverenigingen

Hieronder leest u bij welke beroepsverenigingen jeugdprofessionals , afhankelijk van hun opleiding en beroep, onder meer terecht kunnen:

De Beroepsvereniging van Professionals in Sociaal Werk (BPSW) (voorheen Nederlandse Vereniging van Maatschappelijk Werkers, NVMW) is de beroepsvereniging voor maatschappelijk werkers, jeugdzorgwerkers, sociaal agogen en andere beroepsgroepen in het sociaal werk.
www.bpsw.nl

Het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) is een beroepsvereniging voor universitair opgeleide psychologen.
www.psynip.nl

De Nederlandse vereniging van pedagogen en onderwijskundigen (NVO) is de Nederlandse beroepsvereniging van universitair opgeleide pedagogen en onderwijskundigen.
www.nvo.nl

De beroepsvereniging voor kinder- en jongerenwerk in Nederland heet de BVjong. De BVjong is er voor iedere kinder- en jongerenwerker, maar ook voor elke sympathisant of instelling die te maken heeft met jongerenwerk.
www.bvjong.nl

BCMB (Beroepsvereniging van Cliëntondersteuners voor Mensen met een Beperking) is een beroepsvereniging voor professionals die gespecialiseerd zijn in het ondersteunen van mensen met een beperking.
www.bcmb.nl

De AJN is de beroepsvereniging voor artsen in de jeugdgezondheidszorg.
artsenjgz.nl/ajn

De V&VN is de beroepsvereniging voor Verpleegkundigen en Verzorgenden Nederland.
www.venvn.nl

De Nederlandse Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie (NVRG) is de beroepsvereniging voor relatie- en gezinstherapeuten.
www.nvrg.nl

De Vereniging van Gedragstherapie en Cognitieve therapie (VGCt) beoogt de uitoefening van de (cognitieve) gedragstherapie op wetenschappelijk en maatschappelijk verantwoorde wijze te bevorderen. Deze vereniging draagt zorg voor de opleiding en nascholing van (cognitief) gedragstherapeuten.
www.vgct.nl

De Vereniging Vertrouwensartsen Kindermishandeling (VVAK) is de beroepsvereniging voor vertrouwensartsen kindermishandeling die werken bij een bureau jeugdzorg.
www.vertrouwensartsen.nl

De Nederlandse vereniging voor psychotherapie (NVP) is een wetenschappelijke beroepsvereniging van en voor BIG-geregistreerde psychotherapeuten. Het NVP richt op de ontwikkeling van de psychotherapie en op de versterking van de positie van het beroep psychotherapeut.
www.psychotherapie.nl

De Vereniging voor Kinder- en Jeugdpsychotherapie (VKJP) is de wetenschappelijke en specialistische vereniging voor kinder- en jeugdpsychotherapeuten.
www.vkjp.nl

De Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) is een ledenvereniging van, voor en door psychiaters en psychiaters in opleiding. Binnen de NVvP is een Afdeling kinder- en jeugdpsychiatrie.
www.nvvp.net/kinder-en-jeugdpsychiatrie

De Landelijke Beroepsvereniging Remedial Teachers (LBRT) is beroepsvereniging van professionals die zich hebben gespecialiseerd in de specifieke ondersteuningsbehoeften van kinderen en volwassenen.
www.lbrt.nl

De landelijke vereniging voor aandacht functionarissen huiselijk geweld en kindermishandeling (LVAK) stelt zich primair ten doel om de aandacht functionaris huiselijk geweld en kindermishandeling binnen zijn of haar organisatie te ondersteunen.
www.lvak.nl

SAM verbindt als beroepsvereniging uitvoerders in het publieke sociale domein.
www.sam.nl

De Vereniging van Schooldecanen en Loopbaanbegeleiders (VvSL) richten zich op de inhoud en kwaliteit van LoopbaanOriëntatie en -begeleiding (LOB) en de positie van het schooldecanaat. Ook ligt de focus op aansluiting voortgezet onderwijs – hoger onderwijs en op de inhoudelijke ontwikkelingen in het hbo en wo.
https://www.vvsl.nl/home

Beroepscode

Een beroepscode beschrijft de beroepsethische normen die voor professionals gelden. Het is geen gebruikshandleiding maar dient als leidraad voor professioneel handelen bij moeilijke vragen en dilemma's. Ook is een code te gebruiken om het eigen oordeel te toetsen. Voorbeelden van beroepscodes zijn:  

Professioneel statuut

Een professioneel statuut geeft aan wat er verwacht wordt van een professionele houding en wat de rol van de jeugdorganisaties (werkgevers) en de jeugdprofessionals (werknemers) daarin is. Er staat in beschreven hoe werkgevers en werknemers met elkaar de dialoog kunnen en moeten aangaan met respect voor elkaars verantwoordelijkheden. Hierdoor ontstaat er duidelijkheid over de autonomie van professional om samen met de jeugdige en het gezin, oplossingen te zoeken en bijvoorbeeld besluiten te nemen over de gewenste hulp.

Vragen?

Pauline van Viegen is contactpersoon.

Foto Pauline van Viegen

NJi gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren. Lees meer over cookies. Sluit mededeling over cookies