Cijfers over sociale steun

Steun van het gezin

Een ruime meerderheid van de jongeren ervaart veel steun van gezinsleden. Kinderen in groep 8 van de basisschool ervaren echter meer steun van hun gezin dan jongeren in het voortgezet onderwijs. 80,4 procent van de basisschoolleerlingen en 72 procent van de leerlingen in het voortgezet onderwijs krijgt van hun ouders de emotionele steun en hulp die ze nodig hebben. De overgrote meerderheid van de jongeren in zowel basis- als voortgezet onderwijs kan goed met hun ouders praten als ze ergens mee zitten. Jongeren lijken hun zorgen iets makkelijker te kunnen bespreken met hun moeder dan met hun vader. Zo zegt 92,9 procent van de basisschool kinderen goed met hun moeder te kunnen praten en 87,8 procent zegt dat met hun vader te kunnen doen. In het voortgezet onderwijs gaat het om respectievelijk 88,2 procent en 81,9 procent.

Als jongeren ergens mee zitten, lijken zij daarover iets minder makkelijk met hun broers en zussen te kunnen praten dan met hun ouders. In het basisonderwijs zegt 71,7 procent van de kinderen makkelijk te praten met hun broer of zus. In het voortgezet onderwijs gaat het om 75,3 procent.

Ten opzichte van 2021 is er onder leerlingen in het voortgezet onderwijs een  stijging in het percentage jongeren dat veel steun ervaart van gezinsleden. In 2021 zei 68 procent veel steun te ervaren. In 2025 is dit percentage gestegen naar 72 procent. Op het basis onderwijs is het percentage licht gestegen van 79,6 in 2021 naar 80,4 in 2025. 

Dit blijkt uit het HBSC-onderzoek (2025) onder scholieren waarin jongeren, aan de hand van een aantal stellingen, gevraagd is naar relaties met het gezin en met leeftijdsgenoten. Op alle stellingen reageert een overgrote meerderheid van de leerlingen in zowel het basis- als voortgezet onderwijs positief. Leerlingen in het basisonderwijs zijn echter positiever dan leerlingen in het voortgezet onderwijs (De Looze en anderen, 2026).

Steun van vrienden

Jongeren lijken iets minder steun te ervaren van hun vrienden dan van hun gezin. Ongeveer 64,2 procent van de kinderen in groep 8 geeft in 2025 aan over het algemeen veel steun van hun vrienden te ontvangen, terwijl dit percentage bij het gezin circa 80 procent bedraagt. Middelbare scholieren ervaren minder steun van vrienden dan basisschoolleerlingen. In het voortgezet onderwijs zegt ruim 55,8 procent van de leerlingen veel steun van vrienden te ervaren. Er is in zowel het basis- als voortgezet onderwijs een significant verschil tussen jongens en meisjes in ervaren steun van vrienden. Meisjes geven vaker aan veel steun te ervaren van vrienden dan jongens.

De meeste jongeren in zowel het basis- als voortgezet onderwijs kunnen met hun beste vriend goed over dingen praten waar ze zich zorgen over maken. Voor leerlingen in het basisonderwijs geldt dit iets minder dan voor leerlingen in het voortgezet: respectievelijk 84,5 procent en 89 procent (De Looze en anderen, 2026).

Relatie met leraren en klasgenoten

88,3 procent van de basisschoolleerlingen uit groep 8 is positief over de relatie met leraren in 2025. In het voortgezet onderwijs is dit percentage een stuk lager: 59,8 procent van deze leerlingen beoordeelt de relatie met leraren als goed. In het voortgezet onderwijs is er een verschil tussen jongens en meisjes in de beoordeling van de relatie met leraren. Meisjes zijn hierover minder positief. Zo zegt 63,4 procent van de jongens een goede relatie te hebben met leraren. Bij meisjes gaat het om 56,1 procent.  

Over de relatie met klasgenoten is de overgrote meerderheid van zowel basisschoolleerlingen als middelbare school leerlingen positief. In het basisonderwijs zegt 86,9 procent dat de sfeer onder klasgenoten goed is. Van de middelbare scholieren zegt 74,8 procent dit. In zowel basis- als voortgezet onderwijs zijn meisjes minder positief over de relatie met klasgenoten dan jongens (De Looze en anderen, 2026).

Definitie

Sociale steun van familieleden, vrienden, leerkrachten en andere volwassenen is van belang voor het welbevinden en de gezondheid van kinderen en jongeren. Kinderen met ondersteunende netwerken bij wie ze terecht kunnen voor emotionele steun, hulp en advies zijn veerkrachtiger,  beter bestand tegen stresserende omstandigheden en hebben meer kans op te groeien tot gezonde volwassenen.

Hoeveel steun leerlingen van het gezin ervaren is door het HBSC-onderzoek gemeten aan de hand van vier stellingen:

• De mensen in mijn gezin doen echt hun best om mij te helpen. 
• Thuis is er iemand die me steunt en helpt als ik dat nodig heb. 
• Ik kan thuis over mijn problemen praten. 
• Bij ons thuis willen ze me helpen om beslissingen te nemen.

Hoeveel steun leerlingen van vrienden ervaren is gemeten door:

• Mijn vrienden proberen mij echt te helpen.
• Ik kan op mijn vrienden rekenen als er iets fout gaat.
• Ik heb vrienden met wie ik fijne en verdrietige dingen kan delen.
• Ik kan met mijn vrienden over mijn problemen praten.

Bij deze stellingen worden zeven antwoord categorieën genoemd van (1) helemaal niet mee eens tot (7) helemaal meel eens. Leerling worden geclassificeerd als een leerling die veel steun ervaart van het gezin of vrienden wanneer ze gemiddeld een 5,5 of hoger scoren op deze stellingen. 

De relatie met leeraren is in het HBSC-onderzoek gemeten aan de hand van de volgende stellingen:

• Ik heb het gevoel dat mijn leraren me accepteren zoals ik ben. 
• Ik heb het gevoel dat mijn leraren om mij geven. 
• Ik heb veel vertrouwen in mijn leraren.

Bij deze stellingen worden vijf antwoord categorieën genoemd van (1) helemaal niet mee eens tot (5) helemaal meel eens. Leerling worden geclassificeerd als een leerling waarmee de relatie met leraren (heel) goed is wanneer ze gemiddeld een 3,5 of hoger scoren op deze stellingen.