Julia: 'Door de komst van een pleegkind voelde mijn huis niet meer als thuis'

Voor een pleegkind zorgen, was de droom van haar moeder. Maar voor Julia (24) werd het eigenlijk een nachtmerrie. Toen er op haar 15e een pleegkind in huis kwam, voelde haar huis niet meer als thuis. Hoe kwam dat? En wat kunnen andere gezinnen en pleegzorgmedewerkers van haar ervaring leren? Julia vertelt het hier.

Er was geen nazorg voor mij en die had er wel moeten zijn.
Julia

'Ik wil eerst duidelijk maken dat mijn ouders met de beste bedoelingen hebben gehandeld. En het is absoluut niet mijn bedoeling om ouders die pleegzorg overwegen, af te schrikken. Dit verhaal is onderdeel van mijn eigen verwerkingsproces. In mijn zoektocht vond ik namelijk geen herkenning en erkenning. Terwijl er toch meer eigen kinderen van pleegouders moeten zijn die er, net als ik, veel moeite mee hebben of hadden om een pleegkind in huis te krijgen. Er lijkt alleen niet over de negatieve kanten gepraat of geschreven te worden. Ik voelde me heel alleen en wil die kant van de pleegzorg graag met anderen delen.' 

Droom van mijn moeder 

'Wat doe je als je ouders je vragen of je het leuk vindt als er een pleegkind in jouw huis komt wonen? Toen mijn ouders dat vroegen, voelde ik direct dat ik dat niet zag zitten, maar wist ik niet hoe ik dat onder woorden moest brengen. Mijn broer vond het prima en het was de droom van mijn moeder. Die wilde ik niet kapotmaken en ik wilde niet de enige zijn die 'nee' zei. Ik wist bovendien niet goed waartegen ik nee zou zeggen. Ik had er geen beeld bij, het was puur een gevoel.'

Loyaal blijven 

'Ik wilde loyaal blijven aan mijn ouders en deed er tijdens de drie intakegesprekken met pleegzorg alles aan om de aandacht van het onderwerp af te leiden. Ik blufte me door de vragen heen en daarna kwam het 'goede nieuws': we waren geschikt als pleeggezin. Achteraf weet ik niet of er door mijn ouders en pleegzorg voldoende is doorgevraagd. Ik had meer uitleg gewild: wat doet een pleegkind met de dynamiek in een gezin en waar kan ik terecht met vragen of frustraties? Ik had geen idee en omdat ik er geen woorden voor had, sprak ik er niet met mijn ouders over.'

Hulpmiddel bij gesprek 

'In een onderzoek naar pleegzorg zag ik laatst drie afbeeldingen van een kindermobile die gebruikt worden als hulpmiddel bij een gezinsgesprek over de impact van een plaatsing. Op plaatje één hangen vier poppetjes mooi in balans. Op het tweede plaatje komt er een poppetje bij en hangt de mobile scheef. In het derde plaatje is er evenwicht. Het had mij geholpen als het thema pleegzorg toen ook visueel inzichtelijk was gemaakt.' 

Kindermobile

Entrea Lindenhout, een organisatie voor pleegzorg heeft een handleiding gezinsgesprek ontwikkeld, waarin staat hoe de mobile die Julia noemt, gebruikt kan worden. In het gezinsgesprek gaat de aandacht uit naar de beleving van een pleeggezin en het stimuleert te praten over hoe verschillende gezinsleden de opvang van een pleegkind ervaren. Het kan worden opgevraagd bij beleidsadviseur en onderzoeker Marieke Klein Entink, m.kleinentink@entrealindenhout.nl

Geen gemakkelijke puber 

'Dat er een half jaar tussen intake en plaatsing zat, hielp ook niet mee. Ik denk dat het beter was geweest als toen nog een keer vanuit pleegzorg was bekeken hoe de situatie in ons gezin was. Ieder kind is namelijk anders en ik heb een hoogsensitief karakter. Ik ben heel gevoelig voor sfeer, denk diep over dingen na en zit veel in mijn hoofd. Ik was geen gemakkelijke puber, zat erg in de knoop met mezelf en ik moest eindexamen doen. Daarnaast had ik niets met de pleegzorgbegeleider, die ik als vijftienjarige vooral oud vond. Als je een fijne pleegzorgbegeleider hebt, durf je misschien wel nee te zeggen.'

Hij was een indringer 

'Vanaf de komst van het pleegkind brak voor mij een uitzichtloze periode aan. Ik wilde mijn best doen, want ik dacht dat hij maar vier tot zes weken zou blijven en dat was te overzien. Ik voelde echter helemaal geen klik. Hij was 8 jaar jonger, druk en bij vlagen heel luid. En nee, ik was niet jaloers. Ik kwam geen aandacht tekort. Ik zag hem als een onbekende die aandacht opeiste en dat nog kreeg ook en dáár kon ik gewoon niet tegen. Hij was een indringer waarmee ik moest dealen. En dat terwijl ik het al moeilijk genoeg met mezelf had.'  

Thuis was geen thuis meer 

'Achteraf komt dat laatste waarschijnlijk door mijn hoogsensitiviteit. Thuis was geen thuis meer. Tot overmaat van ramp bleek ik verkeerd begrepen te hebben hoelang hij zou blijven; de oorspronkelijke zes weken werden uiteindelijk zes maanden. Ik raakte gefrustreerd, doordat ik niet onder woorden kon brengen waarom ik zijn aanwezigheid zo naar vond. Ook voelde ik me machteloos. Ik had geen invloed op de situatie en mede doordat ik de enige in het gezin was die het niet trok, hadden mijn ouders en broer moeite om mij te begrijpen. Daardoor kon ik nergens met mijn emoties heen. Doordat ik me terugtrok op mijn kamer of zoveel mogelijk wegging, was ik ook nog eens eenzaam.'  

Mijn proces? 

'Mijn ouders zagen wel dat het niet echt goed ging, maar ze konden hem niet zomaar uit huis zetten. Inmiddels begrijp ik dat zij me, met de beste bedoelingen, een beetje mijn gang hebben laten gaan. Ik zat toch al vaak op mijn kamer en ik was zoals gezegd niet de makkelijkste. Uiteindelijk brak de dag aan dat het pleegkind vertrok. Iemand van pleegzorg waar ik sowieso al niets mee had, belde en vertelde me dat het voor zijn proces goed was als het een positief afscheid werd. Toen dacht ik: "En hoe zit het dan met mijn proces?" Er was geen nazorg voor mij en die had er wel moeten zijn.'

Taboe 

'Toen deze periode achter de rug was, heb ik dit boek zo hard dichtgeklapt, dat ik er zeker acht jaar niet over heb gesproken. Ik heb mezelf voorgelogen dat dit onderwerp weg moest uit mijn hoofd en dat dat de beste oplossing was. Pas nu zie ik in dat het voor mij al die jaren taboe was en dat dat voor mijn ouders niet makkelijk was. Als er wel nazorg was geweest, had ik er misschien eerder over kunnen praten. Inmiddels kan ik met behulp van een psycholoog en met een volwassen blik terugkijken.'

Niemand heeft schuld 

'Mijn ouders hebben pleegzorg in combinatie met mijn hoogsensitieve karakter, moeilijke pubertijd en examenjaar onderschat. Dat heeft onze band beschadigd en waarschijnlijk voor diepgewortelde patronen in mijn leven gezorgd die ik nu probeer te verwerken. De gesprekken daarover zijn pijnlijk. Maar niemand heeft hier schuld, het is een samenloop van omstandigheden. Ik denk dat het goed is als andere ouders en pleegzorgbegeleiders met dit soort omstandigheden rekening houden. Het zal voor mij nooit een fijn onderwerp zijn, maar ik heb er wel vertrouwen in dat mijn ouders en ik hier in de toekomst minder pijnlijke gesprekken over kunnen voeren.'  

Tips van Julia

Voor kinderen van pleegouders 

  • Praten met andere eigen kinderen van pleegouders kan je helpen om voor jezelf de goede afweging te maken voordat er een pleegkind bij jou in huis komt wonen.
  • Vraag je ouders tijd om over een pleegkind na te denken voordat je een beslissing neemt.
  • Praten met 'lotgenoten' kan ervoor zorgen dat je je minder alleen voelt.

Voor pleegouders

  • Geef eigen kinderen de ruimte om twijfels te uiten of 'nee' te zeggen. Ik voelde de onbewuste druk van mijn moeder. Hoewel ik weet dat ze zei dat ik 'nee' mocht zeggen, vond ik toch dat ik niet als enige kon weigeren.
  • Realiseer je dat, vooral voor kinderen met een hoogsensitief karakter, verandering ingrijpend kan zijn en onveilig kan voelen.
  • Kijk naar je kind: in hoeverre nemen zij hun rol en bijdragen in het gezin serieus? Praat daarover en over wat het betekent als er een pleegkind in huis komt wonen. Leg bijvoorbeeld uit dat er straks een extra bord op tafel staat en dat er voor één iemand extra gekookt wordt. En dat dat pleegkind dan ook over zijn of haar dag op school vertelt. Vraag ter voorbereiding hoe dat klinkt zodat de eigen kinderen daarover kunnen nadenken.
  • Informeer de school of mentor dat er een pleegkind komt. Als jouw kind een fijne mentor of docent heeft, kan diegene vertrouwenspersoon zijn. Ik deelde mijn gevoelens niet meer met mijn ouders omdat ik dacht dat het toch niet uitmaakte. Daardoor kropte ik veel dingen op en voelde ik me niet gezien.

Voor professionals

  • Creëer tijdens de intakegesprekken ruimte voor de eigen kinderen om eerlijk te zijn over hun gevoelens.
  • Maak via situatieschetsen inzichtelijk wat een pleegkind met de dynamiek in het gezin kan doen. Door mijn hoogsensitieve karakter denk ik veel in beelden en ik weet uit ervaring dat beelddenken mij helpt. Ik denk dat dat voor veel andere kinderen met een hoogsensitief karakter ook het geval is.
  • Bied plekken aan waar eigen kinderen terecht kunnen met hun vragen, frustraties en verhalen. Denk aan netwerken, online platforms, luisterlijnen, chatsites en social media.
  • Begeleid de eigen kinderen tijdens de plaatsing en richt naast de evaluatie een nazorgtraject in.
  • Check ongeacht de tijd die tussen intake en plaatsing zit of plaatsing daadwerkelijk door kan gaan.

Alle pagina's over scheiding

Naar het overzicht

Harmke Bergenhenegouwen