Omgaan met prestatiedruk

Tips om je kind te ondersteunen

Tegenwoordig denken we steeds meer dat het leven maakbaar is. Lukt het niet om bepaalde doelen te behalen, dan ligt dat aan jezelf. Jíj had het beter moeten doen. Jongeren willen het maximale halen uit zichzelf en het leven, en middelmatigheid lijkt niet oké. Het leven van jongeren draait hierdoor steeds meer om het nastreven van perfectie. Bijna de helft van de leerlingen in het voortgezet onderwijs geeft in een onderzoek aan dat ze in 2023 (best) veel druk voelden door schoolwerk.

Een beetje stress kan je kind helpen. Veel mensen hebben het nodig om aan een moeilijke taak te beginnen die je anders misschien zou uitstellen, of om iets nieuws te leren. De druk zorgt ervoor dat je beter kunt focussen en alert reageert.

Maar als de druk te groot wordt en te lang aanhoudt, kan dit prestaties belemmeren en ook het welbevinden verminderen. Daarom is het belangrijk dat de druk realistisch is en past bij je kind. Voelt je kind dat het beter kan worden door inzet, en merkt het dat het vooruitgaan? Dan is de druk motiverend, en kunnen kinderen zich juist beter gaan voelen door hoe ze zich ontwikkelen. Maar als je kind te veel moet, geen overzicht heeft, of zich door de stress niet goed kan concentreren, dan belemmert de druk juist het schoolwerk.

Het is belangrijk dat je kind leert dat tegenslagen en falen ook bij het leven horen en dat je hiervan kunt leren. Wij geven je daarom vijf tips om je kind te ondersteunen in het omgaan met prestatiedruk van buitenaf en om als ouder te voorkomen dat je zelf onbewust te veel de nadruk legt op de prestaties van je kind.

1. Leg de lat niet te hoog of te laag

Leer je kind dat het niet nodig is om alles te kunnen en overal goed in te zijn. In de huidige maatschappij draait het bij jongeren veel om concurreren: wie haalt de beste school- of sportresultaten, wie heeft de meeste vrienden, wie deelt de mooiste plaatjes op sociale media? Vertel je kind dat perfectie niet bestaat en dat fouten maken oké is. Fouten maken hoort bij het leven en is juist hartstikke leerzaam. Vertel daarnaast ook dat het niet nodig is om álles uit het leven te halen. Probeer juist rust te brengen. Niks doen, lummelen, of je af en toe vervelen is ook goed.

Daarnaast is het belangrijk om de lat niet te laag te leggen. Als anderen (te) lage verwachtingen van je hebben, heeft dat een negatieve invloed op prestaties. Hogere verwachtingen van docenten, ouders en anderen helpen juist om tot betere prestaties te komen. Goede prestaties leveren betekent ook: groeien, ontwikkeling, een gevoel van succes ervaren. Als je kind kan ervaren dat het op het eigen niveau op deze manier vooruit kan gaan, kan het zich daardoor ook juist beter gaan voelen. Lees meer over verwachtingen van de leerkracht, invloed op ontwikkelkansen en leerprestaties.

2. Luister en praat

Luister naar de problemen waar je kind mee rondloopt en probeer begrip te tonen. Luister zonder te oordelen. Tijden zijn veranderd, dus probeer kennis op te doen van de problemen waar jongeren tegenwoordig tegenaan lopen. Leer je kind omgaan met de ups en downs van het leven door bijvoorbeeld zo nu en dan samen 'de misser van de week' te bespreken. Zo leer je samen dat het goed is om niet alleen over successen te praten, maar ook over de tegenslagen in het leven. Het kan je kind helpen als jij vertelt hoe je zelf omgaat met fouten of dingen die niet in één keer lukken.

3. Observeer

Veel kinderen ervaren stress van school en werk. Ook kunnen ze om andere redenen niet lekker in hun vel zitten. Niet alle jongeren praten hier even makkelijk over. Observeer dus goed hoe het gaat met je kind. Eet het goed, slaapt het goed, is het vrolijk? Merk je dat er iets aan de hand is? Ga dan het gesprek aan. Dat kan goed bij de afwas of tijdens een ommetje. En steun je kind bij het eventuele gesprek met school of werk hierover.

4. Omgaan met de druk van sociale media

Op sociale media tonen mensen vaak het 'perfecte plaatje'. Ook jouw kind krijgt daar dagelijks mee te maken. De meest succesvolle mensen met de leukste en avontuurlijkste levens komen voorbij. Het is natuurlijk een schijnwereld, maar voor kinderen is dat soms nog lastig in te zien. Sociale media verbieden heeft geen zin, erover praten wél. Vraag bijvoorbeeld eens wat je kind allemaal tegenkomt op sociale media. Zie je veel perfecte plaatjes voorbijkomen, vertel dan dat dit niet realistisch is. Vertel dat niemand een perfect leven heeft, en dat ups en downs erbij horen. Laat je kind vooral ook weten dat het goed is zoals het is.

5. Wees voorzichtig met labels

Als kinderen niet aan de norm voldoen, krijgen ze tegenwoordig snel een label opgeplakt. Zoals ADHD, depressie, of faalangst. Zie jij of iemand anders in jullie omgeving, dat jouw kind zich opvallend gedraagt? Kijk dan eerst wat er aan de hand is in het leven van je kind. Ander gedrag kan een signaal zijn dat er iets anders niet lekker loopt. Het kan door van alles komen. Zoals een te drukke klas, een te drukke agenda, gamen vóór school, slecht slapen of eenzaamheid. De omgeving speelt vaak een grote rol. Het wil dus niet meteen zeggen dat je kind een gedragsprobleem heeft.

Meer informatie

Moet jouw kind een studiekeuze maken en ben je benieuwd hoe je je kind daarbij kunt begeleiden? Lees dan ook eens de tips op WUR.nl.

Op zoek naar persoonlijk advies over jouw situatie? Op Mentaalvitaal.nl kun je bellen, chatten of mailen met deskundige medewerkers.