Opgroeien in de pleegzorg zonder haar broer: 'Ik heb me heel eenzaam gevoeld'

Van pleeggezin naar pleeggezin

Inmiddels woont Jasmijn op zichzelf. Over haar eerste jaren weet ze weinig meer. Wat ze later hoort, is dat haar ouders door persoonlijke problemen en verslaving niet voor haar en haar broer konden zorgen. Ze worden daarom uit huis geplaatst en komen in de pleegzorg terecht, maar een gezamenlijke plaatsing lukt niet.

Waarom ze niet samen zijn geplaatst, weet Jasmijn nog steeds niet precies. 'Ik denk dat er gewoon geen plek was voor twee kinderen tegelijk.' Voor Jasmijn volgt een jeugd in verschillende pleeggezinnen. Ze begint in een crisispleeggezin en verhuist daarna naar een plek waar ze zes jaar woont. Als het daar niet goed gaat, keert ze tijdelijk terug naar het crisispleeggezin.

'Het was fijn om even terug te gaan naar een bekende plek. Maar op een gegeven moment kwam de puberteit en konden zij niet goed omgaan met mijn gedrag. Toen moest ik op mijn 16e opnieuw verhuizen.' Al die tijd groeit ze op zonder haar broer.

Een gevoel van gemis en buitensluiting

Het gemis van haar broer is in het begin het grootst. Elke nieuwe plek betekent opnieuw beginnen. 'Je hebt geen idee waar je terechtkomt. Je kent niemand. Alles is nieuw.' In die eerste periode voelt ze zich vooral alleen. 'Het was heel eenzaam.'

Haar broer groeit uiteindelijk op bij hun grootouders. 'Anders zou hij in het internaat terechtkomen, dus toen hebben opa en oma gezegd: kom maar bij ons.' Voor Jasmijn is daar geen plek. 'Het huis was te klein.' Voor haar voelt het anders. 'Ik heb me echt buitengesloten gevoeld. Het was een beetje van: mij willen ze niet, en mijn broer zit daar wel.'

Ze ziet haar broer in die periode nog wel, maar niet vaak. Hoe vaak precies weet ze niet meer. Er zijn geen vaste afspraken over wanneer ze elkaar zien.

Lange tijd geen contact met familie

Jasmijn vertelt dat er niets is gedaan om het contact met haar familie te behouden. 'Vooral tussen mijn 6e en 11e ging dit helemaal mis. Het gezin waar ik toen verbleef wilde mij weghouden van mijn familie. Iemand van pleegzorg is daar gewoon mee akkoord gegaan.'

Volgens Jasmijn speelde de houding van het pleeggezin daarin een belangrijke rol. 'Mijn pleegvader vond dat het niet goed was om mij contact te laten hebben met mijn familie, omdat ze volgens hem niets om mij gaven.'

Haar oma ontdekt in die tijd dat Jasmijn vlakbij woont. 'Ze las een krantenartikel waar iets over mij in stond. Toen heeft ze de boel flink op stelten gezet bij pleegzorg.' Er ontstaat voorzichtig weer contact, maar dat blijft beperkt. 'Op mijn verjaardag mochten ze dan langskomen, maar verder was het heel weinig.'

Vooral haar grootouders en broer zijn op die verjaardagen aanwezig. Contact met haar ouders is er nauwelijks. 'Mijn moeder en pleegvader konden niet samen in één ruimte zijn zonder ruzie.' Haar vader komt af en toe nog kijken bij voetbal- en tenniswedstrijden. Na een inbraak en de diefstal van zijn fiets verhuist hij naar een geheime locatie, waarna het contact verder afneemt.

Beslissingen zonder haar

Pas op volwassen leeftijd hoort ze dat ze misschien ook bij haar grootouders had kunnen wonen. 'Oma wilde graag dat de familie weer bij elkaar zou zijn. Voor mij was daar alleen geen plek zolang mijn broer er ook woonde. De bedoeling was dat ik bij mijn grootouders zou gaan wonen op het moment dat mijn broer weer terug naar onze moeder ging.'

Maar dat plan wordt niet goedgekeurd. Volgens Jasmijn nam de pleegzorgbegeleider die beslissing. 'Ze vonden dat ik goed zat op de plek waar ik zat.' Waarom haar broer wel terug zou gaan naar hun moeder en zij niet, is haar nooit duidelijk geworden. Over de keuzes in die periode sprak niemand met haar.

Elkaar terugvinden

Inmiddels hebben Jasmijn en haar broer weer veel contact. Ze zien elkaar regelmatig en leren elkaar opnieuw kennen. 'Nu zie je gewoon de gelijkenissen en de herkenning. Dingen die overeenkomen. We lijken op elkaar qua uiterlijk en humor. Ook denken we vaak hetzelfde.' Juist dat besef maakt duidelijk wat ze in haar jeugd heeft gemist. 'Dat is heel belangrijk als kind, dat je weet waar dingen vandaan komen.'

Dat contact kwam niet vanzelf op gang. Haar oma speelde daarin een belangrijke rol. 'Die heeft mijn broer heel erg gepusht.' Ook helpt het dat ze nu ouder zijn. 'We kunnen nu gewoon de trein pakken naar elkaar toe.'

Een positieve kant aan het gescheiden opgroeien ziet ze niet. 'Je hebt niet de standaard broer-zusruzies, maar nee… ik kan hier geen positieve draai aan geven.'

Wat een gescheiden plaatsing betekent

Terugkijkend ziet Jasmijn vooral wat er ontbrak. Contact met familie werd niet ondersteund, en gesprekken over hoe het met haar ging bleven uit. 'Het had geholpen als mijn voogd of pleegzorgbegeleider voor contact had gezorgd en met mij in gesprek was gegaan. Ik snap dat dat op 4-jarige leeftijd niet makkelijk is, maar toen ik ouder werd hadden ze dit wél kunnen doen. Gewoon: Jasmijn, hoe zit jij erbij? Maar dat is pas vanaf mijn 16e gekomen.'

Jasmijn benadrukt hoe groot de impact daarvan is. 'Dat het niet niks is: een gevoel van eenzaamheid en buitensluiting. Dat hadden ze echt kunnen voorkomen.' 

Meer informatie

Broers en zussen die uit huis worden geplaatst, hebben recht op contact met elkaar, en waar mogelijk op samen opgroeien. Meer informatie hierover is te vinden op:

Pleegkind helpen bij contact met eigen broer of zusKinderen niet van elkaar scheiden bij een uithuisplaatsingHet recht om samen op te groeien