The Next Way: van barbershop naar community

Meer dan een barbershop 

Tussen het knippen door ontstaan in barbershop Motion Fades gesprekken over school, mentale gezondheid, werk, politiek en de toekomst. Jongeren lopen binnen, blijven hangen op de bank en reageren op elkaars verhalen. Er wordt gelachen, gediscussieerd, gegrapt. Soms fel, maar altijd met respect.

'Mijn partner Malcolm Power, eigenaar van de barbershop en medeoprichter van The Next Way, noemt het vaak mannentherapie', vertelt Séun Steenken, medeoprichter van de stichting. 'Juist in die informele setting ontstaan gesprekken die je in formele systemen vaak moeilijk op gang krijgt.'

Van probleemjongere naar jongere met potentie 

Vanuit diezelfde barbershop organiseerde Malcolm al jaren activiteiten voor jongeren uit de buurt, zoals barbecues, voetbalwedstrijden en sporttoernooien. Niet omdat het zijn werk was, maar omdat hij zag dat veel jongeren ergens mee worstelden. 'Denk aan mentale en financiële problemen of ingewikkelde thuissituaties', zegt Séun.  

'Jongeren die zich ergens anders niet altijd gezien voelden, vonden in de barbershop een plek waar ze welkom waren. Jongeren werden er niet direct benaderd als 'probleemjongeren', maar als jongeren met potentie, die misschien tijdelijk niet in de juiste omgeving of mindspace zitten om die potentie eruit te halen.' 

Verbinding vanuit de leefwereld van jongeren 

Volgens Séun voelen sommige jongeren zich minder aangetrokken tot formele voorzieningen of traditioneel jongerenwerk. Daardoor blijven zij soms buiten beeld, terwijl zij wel ondersteuning of een positieve omgeving kunnen gebruiken. 'In de barbershop ontstaat ruimte voor gelijkwaardige gesprekken en verbinding. Juist omdat jongeren daar vanzelf al komen.' 

Dat betekent niet dat traditioneel jongerenwerk geen waarde heeft, benadrukt hij. Wel ziet hij dat informele community plekken een aanvullende rol kunnen spelen voor jongeren die minder snel deelnemen aan formele activiteiten of ondersteuning. 'Jongeren voelen zich vaak aangetrokken tot plekken en mensen die dichtbij hun eigen leefwereld staan.' 

Van buurtactiviteiten naar een community 

Vanuit die ontmoetingen in de barbershop ontstond uiteindelijk The Next Way. Séun richtte de stichting samen met Malcolm en Samuel Hart op om de activiteiten structureler te kunnen organiseren en niet langer alles uit eigen zak te hoeven betalen. 

Tegelijkertijd merkten de initiatiefnemers dat jongeren tegenwoordig naar meer zoeken dan alleen losse activiteiten. 'Via social media hebben jongeren een veel grotere leefwereld', vertelt Séun. 'Ze zien van alles voorbijkomen en zoeken niet alleen iets om te doen, maar een plek waar ze zich onderdeel voelen van iets.' 

Vanuit die gedachte wilden de initiatiefnemers bouwen aan een community waarin jongeren niet alleen deelnemen, maar ook zelf verantwoordelijkheid krijgen. 'Wij kennen de gemeenschap en weten hoeveel talent en verbondenheid er in Stedenwijk zit. De wijk wordt vaak vooral vanuit problemen bekeken, terwijl wij juist wilden laten zien wat er aan kracht en betrokkenheid aanwezig is.'

Ruimte voor ideeën van jongeren zelf 

De activiteiten van The Next Way ontstaan vaak spontaan en vanuit ideeën uit de community zelf. Juist doordat de organisatie klein en flexibel is, kunnen ideeën snel werkelijkheid worden. 'Als iemand een goed idee heeft en we zijn enthousiast, kunnen we soms datzelfde weekend nog iets organiseren', vertelt Séun. 'Dat is moeilijk binnen grote organisaties met allerlei lagen en regels.' 

Hij noemt een voorbeeld van een artiest uit Almere die iets wilde terugdoen voor jongeren in de stad. Binnen twee weken organiseerde The Next Way samen met hem een evenement waarbij jonge artiesten hun talent konden laten horen. 

Een ander voorbeeld is het 'back to school-event', opgezet op initiatief van jongeren uit de wijk tijdens de zomervakantie. 'We bewegen echt vanuit de community. Activiteiten ontstaan niet omdat wij bedenken wat goed is voor jongeren, maar omdat jongeren zelf aangeven waar behoefte aan is.' 

Leren door mee te doen 

De jongeren spelen een actieve rol in The Next Way. Ze helpen mee met organiseren, opbouwen, begeleiden en opruimen. 'Eigenlijk doet iedereen vrijwilligerswerk, maar zo voelt het niet', zegt Séun. 'Het voelt alsof je met vrienden samen iets moois neerzet.'

Volgens hem leren jongeren daardoor ongemerkt allerlei vaardigheden, zoals samenwerken, organiseren, communiceren en verantwoordelijkheid nemen. Daarnaast organiseert The Next Way activiteiten gericht op persoonlijke ontwikkeling. Zo kregen jongeren tijdens loopbaanworkshops uitleg van studenten en jonge professionals over onderwerpen als solliciteren, cv's maken en studie- en loopbaankeuzes. 'Op die manier brengen we jongeren met verschillende achtergronden samen en leren ze van elkaar.' 

Binnen de community ontstaat ook een vorm van sociale controle. 'Als je onderdeel bent van de community, hoor je er niet alleen bij voor de leuke dingen. Jongeren spreken elkaar ook aan op gedrag.' 

Rolmodellen uit de wijk 

Een belangrijke kracht van The Next Way zit volgens Séun in de inzet van informele rolmodellen en sleutelfiguren uit de wijk. 'Dat hoeven geen influencers te zijn. Het gaat om jongeren waar anderen tegenop kijken. Die ene populaire jongen uit de buurt die meedoet of meehelpt.'

Via sociale media verspreiden activiteiten zich vervolgens snel binnen netwerken van jongeren. 'Er ontstaat een soort FOMO, Fear Of Missing Out. Jongeren willen erbij zijn omdat hun vrienden of rolmodellen er ook zijn.' Volgens Séun werkt dat omdat het organisch voelt en aansluit bij hoe jongeren zelf communiceren en samenkomen. 

The Next Way probeert jongeren daarbij ook andere voorbeelden te laten zien dan de online rolmodellen waar veel jongeren naar kijken. 'Veel jongeren luisteren naar influencers met problematische boodschappen over mannelijkheid, zoals Andrew Tate. Veel jongeren missen positieve voorbeelden. Wij willen juist rolmodellen laten zien die iets positiefs bijdragen aan hun omgeving.' 

Barbershop als methode 

Inmiddels gebruikt The Next Way de dynamiek van de barbershop ook buiten de community. Op een mbo-school organiseerde de stichting bijvoorbeeld een mobiele pop-upbarbershop, waar jongeren tussen de kappersstoelen in gesprek gingen over mentale gezondheid, politiek en maatschappelijke thema's. 

Volgens Séun werkt die setting zo goed omdat jongeren een barber vaak snel vertrouwen. 'Je vertrouwt iemand letterlijk met je uiterlijk. Daardoor ontstaan gesprekken veel natuurlijker.' 

Opvallend was volgens hem dat juist jongeren die normaal wat meer op de achtergrond blijven, zich actief begonnen te mengen in de gesprekken. 'Van tevoren werd gezegd dat sommige jongeren heel gesloten waren. Maar uiteindelijk deed iedereen mee.' 

Die open sfeer probeert The Next Way bewust vast te houden. 'In een barbershop mengt iedereen zich in gesprekken. Dat is anders dan bij veel formele bijeenkomsten voor jongeren, waar alles vooraf vastligt.' 

Wat professionals kunnen leren van informele netwerken 

The Next Way werkt inmiddels samen met scholen, onderzoekers en gemeenten. Toch merkt Séun dat informele initiatieven vaak lastig passen binnen bestaande systemen. 'Een kapperszaak die jongeren bereikt en maatschappelijke gesprekken voert, past niet in het standaardplaatje.' 

Gemeenten en organisaties zoeken volgens hem nog vaak naar formele structuren, zoals jongerenraden of participatiepanels, terwijl er in buurten soms al sterke netwerken bestaan. 'Professionals denken soms: hoe kunnen we dit zelf opzetten? Maar volgens mij is de belangrijkere vraag: hoe kun je aansluiten bij communities die er al zijn?' 

'Dat vraagt om een andere manier van kijken naar jongerenparticipatie. Niet beginnen met een nieuw project of programma, maar eerst kijken naar plekken waar jongeren zich al thuis voelen en waar vertrouwen bestaat. Dat kan een barbershop zijn, maar ook een nagelstudio, sportclub of kledingwinkel. Kijk naar wat er al leeft in een wijk.' 

Een community laat zich volgens Séun niet zomaar kopiëren of uitrollen naar een andere plek. 'Je kunt de blauwdruk delen, maar een community bouw je niet even na. Daar zitten jaren van vertrouwen, relaties en investeren in.' 

Bruggen bouwen tussen systeem en leefwereld 

Het ondersteunen van dit soort initiatieven vraagt volgens Séun om cultuursensitiviteit, diversiteit en ruimte voor professionals die al verbonden zijn met de gemeenschap. 'De gemeente heeft een eigen taal, de buurt heeft een eigen taal. Als medewerkers niet uit die leefwereld komen, niet op die plekken komen of die netwerken niet kennen, dan mis je vaak automatisch signalen en verbinding.' 

Gemeenten en organisaties zouden daarom vaker moeten investeren in mensen die die werelden kunnen verbinden. 'Je bereikt jongeren vaak makkelijker via mensen die hun leefwereld begrijpen of daar zelf onderdeel van zijn. Ook moeten zij de ruime krijgen om aanwezig te zijn in een wijk. Om rond te lopen, gesprekken te voeren en te zien wat er online en offline leeft.' 

Daarin zit volgens hem de kracht van The Next Way. Niet in een vaste methode of programma, maar in de relaties tussen mensen in de wijk. 'We geloven echt dat als je samen een community bouwt waarin jongeren voelen dat ze erbij horen, ze vanzelf gaan meedoen, meedenken en verantwoordelijkheid nemen voor elkaar en hun omgeving.'