Wie zijn belangrijke partners bij integrale gezinshulp?

Wijkteam

Een wijkteam is een groep professionals die werkt in een wijk of gebied. Deze professionals geven hulp aan mensen die ondersteuning nodig hebben vanuit de Wmo, de Jeugdwet en soms de Participatiewet. Ze hebben vaak een signalerende functie in de wijk. Hiervoor werken ze samen met organisatie in de buurt en vrijwilligers. Dit helpt bij het preventief en vroegtijdig signaleren van problemen. Hierdoor kunnen ze de inzet van specialistische hulp verminderen. Wijkteams bestaan uit professionals van verschillende organisaties en disciplines vanuit welzijn, ondersteuning, participatie en zorg. Het wijkteam kent verschillende benamingen, zoals jeugdteam, gebiedsteam, frontlijnteam, buurtteam of wijkteam.

Meer informatie

Lees meer over wijkteams

Onderwijs

Kinderen brengen een groot deel van hun tijd door op school. Een goede samenwerking tussen school, thuis en de wijk heeft een positieve invloed op het welzijn van kinderen. In alle leefgebieden weten mensen hoe het met het kind gaat en kunnen ze samen bespreken wat het nodig heeft. Goed onderwijs speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van een kind. Soms hebben kinderen ondersteuning in het onderwijs en jeugdhulp nodig. Kinderen en ouders kunnen dan samenwerken met school en jeugdhulp. Dat heet een onderwijs-zorgarrangement (oza). Integrale gezinshulp streeft ernaar om de school zoveel mogelijk te betrekken bij de begeleiding van het gezin. Ook als een kind niet thuis woont, is het belangrijk dat het onderwijs kan doorgaan. Dit moet altijd prioriteit krijgen.

Meer informatie

Lees waarom samenwerken met school belangrijk isLees meer over interprofessioneel samenwerken in onderwijs en jeugdhulpLees meer over onderwijs-zorgarrangementenIn de Handreiking gegevensuitwisseling lees je hoe scholen gegevens kunnen uitwisselen met externe partners

Wat is jongerenwerk?

Jongerenwerkers begeleiden jongeren van 10 tot 23 jaar die steun kunnen gebruiken bij het volwassen worden. Ze leggen contact, stimuleren talentontwikkeling, signaleren problemen, motiveren, begeleiden in de ontwikkeling en zetten jongeren in beweging. Hierin werken ze vaak nauw samen met ouders, scholen, jeugdhulp, wijkteams en de politie. Jongerenwerk is een belangrijke schakel in de pedagogische basisinfrastructuur.

Meer informatie

Wat is jongerenwerk?

Huisarts

Een huisarts is een professional die het gezin levenslang volgt. Daarom is de huisarts een stabiele factor in de hulpverlening. De huisarts is bekend met de voorgeschiedenis van alle gezinsleden. Diegene weet welke hulp er in het verleden is geboden en welke factoren kunnen meespelen in het functioneren van het gezin. De huisarts kan bijvoorbeeld signaleren dat de lichamelijke klachten een gevolg kunnen zijn van het gebrek aan bestaanszekerheid. Daarnaast ziet een huisarts ook wat de invloed is van armoede in het gezin, het volgen van onderwijs, gezonde voeding en veilig werken en wonen op de gezondheid van mensen. Volgens de Jeugdwet is de huisarts bevoegd om te verwijzen naar specialistische hulp. Vaak werkt de huisarts samen met de praktijkondersteuner-ggz en praktijkondersteuner jeugd. Zij kunnen in de praktijk werken of zijn een vast contactpersoon voor de huisarts vanuit het wijkteam.

Meer informatie

Lees hoe je de samenwerking tussen huisarts en wijkteam kunt verbeterenBekijk hoe de huisarts een afweging maakt voor extra ondersteuning voor jeugdMeer over het belang van samenwerking lees je in de Hervormingsagenda jeugd

Jeugdgezondheidszorg

De jeugdgezondheidszorg (JGZ) is zorg voor alle en kinderen en jongeren en hun ouders of opvoeders. De JGZ biedt advies, voorlichting en ondersteuning bij gezond opgroeien en opvoeden. Van -9 maanden tot 18 jaar volgt de JGZ preventief de groei en cognitieve en sociale ontwikkeling. Volgens de Jeugdwet is de jeugdarts bevoegd om te verwijzen naar aanvullende specialistische hulp. Daarnaast voert de JGZ het Rijksvaccinatieprogramma uit.

De JGZ is te vinden onder verschillende namen, zoals Centra voor Jeugd en Gezin (CJG's), Ouder- en Kindcentra en het consultatiebureau in het Gezondheidscentrum, een GGD- of Thuiszorggebouw.

De jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen bieden in samenwerking met scholen, kinderopvang, huisartsen, verloskundigen en wijkteams ondersteuning en begeleiding aan ouders, kinderen en jongeren bij het voorkomen en beperken van gezondheids-, gezins- en opvoedingsproblemen.

Meer informatie

Meer informatie en veelgestelde vragen over de JGZAlle JGZ RichtlijnenPreventieve Interventies van het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid

Veiligheidspartners

Veiligheid in een gezin en de bescherming van kinderen zijn belangrijk bij integrale gezinshulp. Betrokken professionals moeten de veiligheid blijven controleren en samenwerken om gezinsleden te beschermen. Het is belangrijk om risico's op tijd te signaleren. Zo weet je wat nodig is en kun je de juiste organisaties betrekken. Volgens de Jeugdwet zijn professionals uit jeugdwijkteams, jeugdartsen en huisartsen bevoegd om een indicatie af te geven voor specialistische jeugdhulp.

Samenwerkingsaanpak

Om problemen tijdig te signaleren en te zorgen voor een goede samenwerking, is er een samenwerkingsaanpak voor de bescherming van het kind en het gezin. In deze aanpak staan gezinnen centraal. Ook gaat het over het hele traject van zorg aan kinderen en gezinnen waar verschillende organisaties bij betrokken zijn. De aanpak beschrijft een andere manier van werken tussen gezinnen en professionals, professionals onderling, professionals en hun organisatie, en tussen organisaties onderling en het stelsel. Vanuit een lerende cultuur. Die vermindert bij professionals de angst om fouten te maken en neemt bij ouders het gevoel weg dat over hen wordt beslist.

Meer informatie

Lees met wie een gezin te maken kan krijgen bij zorgen over veiligheidLees hoe je het netwerk van het gezin kunt betrekken in situaties van onveiligheidLees hoe je op verschillende manieren kunt kijken naar veiligheid van kinderen

Volwassenen-ggz

Bij veel gezinnen met complexe problemen spelen ook psychische problemen. Deze kunnen ontstaan door stressfactoren waarmee ouders te maken hebben. Psychische problemen kunnen ook, bewust of onbewust, van generatie op generatie worden doorgegeven. Bijvoorbeeld door traumatische ervaringen van ouders, grootouders en overgrootouders. Dit kan invloed hebben op de manier van opvoeden. 

Als je met jeugd werkt, weet je dat de klachten van een ouder de ontwikkeling van kinderen kan beïnvloeden. Als professional in de volwassenen-ggz begrijp je dat de problemen van ouders invloed hebben op hun rol als ouder in de opvoeding. Hier is meer informatie over te vinden op de pagina Kinderen van ouders met psychische of verslavingsproblemen.

Samenwerking tussen jeugdhulp en volwassenen-ggz is belangrijk omdat een ouder zo voldoende ondersteund wordt in de ouderrol en opvoeding. Ook worden kinderen op tijd gezien en gesteund in hun ontwikkelingsbehoeften. Hiermee kan worden voorkomen dat psychische problemen aan de volgende generatie worden doorgegeven. Dat begint bij het signaleren of een volwassene met psychische problemen kinderen heeft en te kijken hoe het met hen gaat. Binnen de volwassen-ggz moet daarvoor de kindcheck gebruikt worden. Sinds 2024 is wordt inwinnen van ggz-expertise door professionals van het sociaal domein vergoed. Dit bevordert de domein overstijgende samenwerking die nodig is om naar het hele gezinsfunctioneren te kijken en te handelen.

Het is belangrijk om jouw 'client' ook in de rol als partner, ouder en onderdeel van het gezin te zien. Hoe lukt het diegene om het gezin draaiende te houden? Is er in het gezin aandacht voor elkaar? En welke steun is er al? Maak daarbij kinderen onderdeel van de behandeling. Een mooi voorbeeld hiervan lees je in dit artikel. 

Handreiking samenwerking volwassen-ggz  en jeugdhulp

Samenwerking in gezinnen tussen de volwassenen-ggz en jeugdhulp komt niet vanzelf tot stand. Organisaties die deze samenwerking vormgeven, lopen vaak tegen verschillende dilemma's aan. Bijvoorbeeld over domeinen heen moeten werken en andere wetten, regels en kaders. Ondanks deze lastig beïnvloedbare knelpunten zijn er wél praktische manieren om lokale en regionale samenwerking te versterken. Lees verder over obstakels en mogelijkheden in de handreiking Aan de slag met samenwerking tussen volwassenen-ggz en jeugdhulp.