Impact in de wijk: 5 leidende principes met praktijkvoorbeelden

Voor de wijkaanpak in het Zoetermeerse Meerzicht heeft preventie de focus. De aanpak beperkt risicofactoren en stimuleert beschermende factoren. De wijk is in beeld gebracht op basis van cijfers van de GGD, het CBS en het onderwijs. Daarnaast is de gemeente de wijk ingegaan voor interviews en groepsgesprekken met jongeren, ouders, en wijkpartners, zoals scholen en het jongerenwerk. Bianca Das, gemeentelijk beleidsregisseur: 'Het grote verschil met vroeger is dat we nu eerst samen met inwoners en partners uit de wijk bepalen wat we willen bereiken voor kinderen en jongeren in de wijk. Daarna kiezen we pas welke aanpak en interventies daarvoor nodig zijn.'

Bekijk Staat van de jeugd van de wijk Meerzicht

In de diverse wijk Liendert betrekt de gemeente Amersfoort vanaf het begin jongeren en ouders bij de wijkaanpak. Bewoners die bijdragen aan de wijkaanpak krijgen een financiële vergoeding, net als professionals. Voor de gemeente telt ervaringskennis even zwaar als professionele expertise en daarom is een ervaringsdeskundige onderdeel van het gemeentelijke team. 

Voor de wijkaanpak combineert de gemeente data en wetenschappelijke inzichten met de kennis van wijkbewoners. Hieruit kwam onder meer het belang van taal naar voren. Veel ouders bleken moeite te hebben met de Nederlandse taal, terwijl taalvaardigheid een bewezen beschermende factor is voor gezond en kansrijk opgroeien.

Buurtbewoner Nisa startte daarom het Taalcafé Liendert, een laagdrempelige plek waar ouders en kinderen samen taal oefenen, elkaar ontmoeten en vertrouwen opbouwen. De praktijk liet zien dat juist dit soort ontmoetingsplekken cruciaal zijn. En dat sleutelfiguren uit de wijk, zoals Nisa, bewoners op een natuurlijke manier weten te bereiken.

Lees meer over de wijkaanpak in Amersfoort

Zoetermeer kiest voor een gelijkwaardige samenwerking met subsidiepartners. De gemeente is daarvoor in gesprek gegaan met aanbieders. Daarbij stonden drie vragen centraal: 

• Zou jullie preventieve aanbod anders moeten, om meer bij te dragen aan de maatschappelijke resultaten?
• Hoe werk je samen met anderen om dit te bereiken?
• En hoe kan de gemeente daarbij helpen?

De gemeente Rotterdam vraagt aanbieders om interventies goed te onderbouwen en te laten zien hoe deze passen bij de belangrijkste factoren in de wijk. Eiskje Clason, senior beleidsadviseur jeugd van de gemeente Rotterdam: 'Doen wat werkt klinkt heel logisch. Waarom zou je activiteiten financieren die niet het gewenste effect hebben of niet zijn onderbouwd? We vragen aanbieders te onderbouwen waarom interventies bijdragen aan de onderliggende factoren. Zodat we daadwerkelijk bereiken waar het ons om gaat: dat de jeugd kansrijker, veiliger en gezonder opgroeit.'

Beluister hoe Rotterdam dit doet in deze podcast voor beleidsmakers jeugd

De gemeente Amersfoort verzamelde cijfers uit bestaande bronnen en voerde zo'n 60 gesprekken met jongeren, ouders en professionals. Op basis hiervan maakte de gemeente een zogeheten startfoto van de wijk. Deze liet een divers beeld zien: veel inwoners voelen zich thuis en ervaren verbondenheid, maar er zijn ook zorgen over armoede, stress en taalachterstanden. De interviews gaven belangrijke aanvullende inzichten, aldus Marlies Visser, onderzoeker van gemeente Amersfoort. 'We hadden weinig cijfers over taalbeheersing. De verhalen van inwoners vulden dat gat.'

De gemeente Zoetermeer onderzocht factoren op het niveau van kind, gezin, school, wijk en online. Daarna stelde ze indicatoren vast en verzamelde ze data van onder andere CBS, onderwijs, JGZ, GGD en Veilig Thuis. Maar de gemeente stopte niet bij de cijfers. Bianca Das, beleidsregisseur van de gemeente: 'We gingen ook de wijk in voor interviews met bewoners en jongeren, en spraken bijvoorbeeld met ouders op de basisschool. Zij waren verrast en blij dat beleidsmakers naar hen toe kwamen en naar hen luisterden.'

Met het meerjarenprogramma Jeugd maakte Helmond een grote omslag door impactgedreven te subsidiëren. Aan de aanbieders wordt gevraagd om aan te tonen wat hun activiteiten opleveren voor kinderen, jongeren en ouders. Beleidsontwikkelaar Gizem Aydogdu: 'In het begin vonden aanbieders het spannend. Nu zien ze vooral voordelen: meer inzicht, meer professionalisering en inhoudelijkere gesprekken.'

De gemeente ondersteunt aanbieders actief met bijeenkomsten en wekelijkse meedenksessies. 'Vroeger vroegen we: welke activiteiten worden uitgevoerd? Nu vragen we: wat levert het op? Dat geeft veel meer diepgang. Samen leren en stap voor stap groeien zorgt niet voor druk, maar juist voor energie en verdieping.'

Lees meer: 

• Meerjarige beleidsplan jeugd (2024-2032)
• Subsidieregeling jeugd van Helmond

De gemeente Rotterdam ging in gesprek met oud-jongeren en jongerenwerkers uit Delfshaven over de betekenis van het jongerenwerk in hun jeugd. Alex de Beer, gemeente Rotterdam: 'Het buurthuis was een veilige, vertrouwde en betaalbare plek, vooral waardevol voor jongeren uit gezinnen met weinig middelen.' De betrokken jongerenwerkers boden oprechte aandacht en fungeerden als rolmodellen, ook buiten kantooruren. Eén van de oud-jongeren die nu sportcoach is: 'Men kende het nestje waar je vandaan kwam en er werd gecorrigeerd.' De centrale boodschap aan de gemeente was om minder vanuit systemen te werken en meer ruimte te geven aan het opbouwen van een sterke sociale basis voor jongeren. Dit sluit nauw aan bij de huidige ambities van de gemeente.