Instrumenten beslissen over hulp

Databank Instrumenten

De databank Instrumenten bevat een overzicht van meer dan honderd instrumenten die bruikbaar zijn in de jeugdsector. Hierbij gaat het om vragenlijsten, checklists, observatielijsten en richtlijnen. Instrumenten kunnen ingezet worden voor verschillende doeleinden, zoals vroegsignalering, screening, diagnostiek en risicotaxatie. 

Gebruik van instrumenten helpt

Het gebruik van een instrument helpt om informatie te verzamelen, te ordenen en te beoordelen. Ze kunnen zicht geven op het gedrag, de ontwikkeling, de beleving en de gevoelens van de gezinsleden. Er zijn ook instrumenten die de opvoedvaardigheden van ouders en de gezins- en omgevingsfactoren in kaart brengen. 

De instrumenten kunnen helpen om:

• een objectief en volledig beeld van de situatie te krijgen;
• hulp in te zetten die aansluit bij de situatie van het kind of gezin, en effectiever is;
• tunnelvisie en blinde vlekken te voorkomen.
• betere inschattingen van toekomstig gedrag te maken, zoals kans op herhaling bij jeugdcriminaliteit.

Een instrument kiezen

Een professional, meestal een gedragswetenschapper, kan het meest geschikte instrument kiezen aan de hand van de volgende vragen:

• Is het instrument geschikt voor deze doelgroep en voor dit doel?
• Is het instrument of de meetprocedure voldoende objectief? Beschikt het over een duidelijke instructie, passende normen voor de interpretatie en maakt het gebruik van meerdere informanten (naast het kind of de ouders)?
• Wat is de psychometrische kwaliteit van het instrument? Is het instrument betrouwbaar? Meet het wat je zou willen meten (validiteit)? Is de onderzoeksgroep representatief?
• Wat is de verhouding tussen de kosten en baten?
• Hoe bruikbaar is een instrument om te beslissen welke hulp passend kan zijn?

Voorbeelden van bruikbare instrumenten bij beslissen over hulp zijn te vinden in de richtlijn Beslissen over hulp.

Enkele instrumenten uitgelicht   

Veiligheidstaxatie-instrumenten

Met veiligheidstaxatie-instrumenten kun je nagaan in hoeverre er actueel, dus op dit moment, bedreigingen zijn in de veiligheid of ontwikkeling van het kind. Veiligheidstaxatie-instrumenten zijn: de ARIJ-Veiligheidstaxatie, de LIRIK of het Triage-instrument Veilig Thuis.

Risicotaxatie-instrumenten

Met een risicotaxatie-instrument kun je de risico's voor de veiligheid in de toekomst in kaart te brengen. Hiermee kun je een inschatting maken van kindermishandeling in de (nabije) toekomst of van de kans op herhaling. Risicotaxatie-instrumenten zijn: de ARIJ-Risicotaxatie, CARE-NL en de CFRA-NL.