Sociale media in opkomst als bron van nieuws

De interesse in het nieuws is onder jongeren gedaald. Voor een derde van de jongeren zijn sociale media hun belangrijkste nieuwsbron. Dat blijkt uit het Digital News Report van het Commissariaat voor de Media. 'Het is nodig dat jongeren leren om kritisch te kijken naar de betrouwbaarheid van het nieuws dat ze tegenkomen', zegt Vivian den Blanken van het NJi.

De interesse in nieuws is onder de hele bevolking gedaald, maar vooral onder 18- tot 34-jarigen. Had in 2018 nog 52 procent veel interesse in nieuws, sinds 2024 is dat 33 procent. Sociale media zijn nu voor 33 procent van de 18- tot 35-jarigen de belangrijkste nieuwsbron, tegen 20 procent in 2018. Naast sociale media gebruiken ze nog wel nieuwssites en -apps. Ze kijken vooral minder nieuws op tv.

Online nieuwsmakers en -influencers zijn in opkomst. De helft van de 18- tot 24-jarigen volgt online nieuwsmakers of influencers die soms over nieuws praten. Ze zien hun berichten toevallig langskomen, maar kunnen meestal geen namen noemen. Meer dan andere groepen gebruiken jongeren AI-chatbots voor nieuws. Onder de 18- tot 34-jarigen is dat 13 procent, tegen 4 procent van de 35-plussers. Slechts een derde van de gebruikers van een AI-chatbot zegt bijna altijd te kijken naar de originele bronnen van het nieuws.

Kritisch gebruik

'Het gebruik van AI-chatbots voor nieuws is nog beperkt, maar het groeit', zegt Vivian den Blanken van het NJi. 'Gezien de bredere opkomst van AI is dat logisch, maar het is ook zorgelijk. Je weet immers niet altijd waar de informatie vandaan komt en of die betrouwbaar is. AI kan een waardevol hulpmiddel zijn, maar het vraagt om kritisch gebruik.'

'Dat geldt ook voor het nieuws dat jongeren horen van nieuwsinfluencers op sociale media. Iemand die je vaak ziet, ga je sneller vertrouwen. Juist dan is het belangrijk om te leren beoordelen wat waar is en wat niet. Het is moeilijk om desinformatie te herkennen. Professionals kunnen jongeren helpen bij het aanleren van vaardigheden in het omgaan met nieuws. Desinformatie tegenspreken werkt meestal niet; het is effectiever om jongeren te stimuleren om er kritisch naar te kijken. Hoe zoek je informatie op? Hoe bepaal je of informatie betrouwbaar is? Wat is de bron?'

Nieuws verwerken

Professionals en andere volwassenen kunnen jongeren ook helpen om het nieuws dat ze zien te verwerken, zegt Den Blanken. 'Als er belangrijke gebeurtenissen in het nieuws zijn die veel op sociale media verschijnen, is het verstandig om die te bespreken. Er wordt te weinig gesproken over wat jongeren online zien en wat dat met hen doet. Negatieve berichten kunnen heftige emoties oproepen. Als daar geen aandacht voor is, kunnen zorgen en gevoelens blijven hangen.'

'Tegelijkertijd zijn er ook positieve aspecten. Jongeren krijgen via sociale media veel mee van wat er in de wereld gebeurt. Mogelijk zijn ze daardoor nu zelfs beter geïnformeerd dan vroeger. Dat biedt kansen, mits we hen helpen om die informatie goed te duiden.'

Regulering nodig

Den Blanken sluit zich aan bij het pleidooi van het Commissariaat voor de Media voor regulering van grote socialemediaplatforms. 'De online promotie van desinformatie is een zorgelijke ontwikkeling, die de democratie kan ondermijnen. Jongeren zitten in een fase waarin ze hun identiteit ontwikkelen en gevoelig zijn voor nieuwe ideeën. Als bepaalde informatie steeds herhaald wordt, is het logisch dat ze die gaan geloven. Daarom ligt er een taak bij de landelijke overheid en de EU om de algoritmen die bepalen wat we tegenkomen op sociale media meer te reguleren.'

Meer informatie

Bericht Commissariaat voor de MediaDigital News Report Nederland 2026