Wat is seksueel grensoverschrijdend gedrag?

Voorbeelden

Voorbeelden van seksueel grensoverschrijdend gedrag zijn:

• Ongewenste aanrakingen
• Zoenen terwijl de ander dat niet wil
• Seksueel getinte appjes of foto's sturen naar iemand die dit niet wil
• Seksueel getinte appjes of foto's van anderen delen
• Iemand chanteren met seksueel getinte appjes of foto's
• Aanranding
• Verkrachting

Wanneer is iets seksueel grensoverschrijdend gedrag?

Er zijn drie criteria voor gezond seksueel gedrag. Als aan een of meer criteria niet wordt voldaan, is er sprake van seksueel grensoverschrijdend gedrag:

Vrijwilligheid

Als het gedrag niet voor alle betrokkenen vrijwillig is vertoond of ondergaan, is er sprake van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van dwang of drang, sociale druk of een straf of beloning. Bij gebrek aan vrijwilligheid kan gesproken worden van seksueel geweld.

Wederzijdse toestemming

Seksueel gedrag kan grensoverschrijdend zijn als er geen duidelijke wederzijdse toestemming, oftewel consent, is. Bij onduidelijkheid over de toestemming blijft het in een grijs gebied. Daarom is expliciet toestemming vragen belangrijk. 

Gelijkwaardige relatie

Als de betrokkenen een ongelijkwaardige relatie hebben, kan er sprake zijn van machtsverschil. Dat kan ervoor zorgen dat het slachtoffer zich gedwongen voelt mee te gaan met de seksuele handelingen en er niets van durft te zeggen. Bij gebrek aan een gelijkwaardige relatie kan ook gesproken worden van seksueel misbruik.

Wil je weten of iets seksueel grensoverschrijdend gedrag is? Bekijk dan deze video van Youngwize.

Hoe vaak komt het voor?

66 procent van de meiden en 29 procent van de jongens heeft seksueel grensoverschrijdend gedrag meegemaakt. Seksueel geweld komt voor bij 22 procent van de meiden en 5 procent van de jongens tussen 12 en 25 jaar. Vervelende seksuele opmerkingen en ongewenste aanrakingen komen het meeste voor. Naarmate jongeren ouder zijn, hebben ze vaker seksuele grensoverschrijding meegemaakt. 

Waarom gaan jongeren soms over seksuele grenzen heen?

Ontdekken en experimenteren hoort bij de normale seksuele ontwikkeling van kinderen. Jonge kinderen spelen doktertje met leeftijdsgenoten. Of ze zoeken op het internet naar foto's van geslachtsdelen. Als ze ouder worden, gaan jongeren meer experimenteren. Ze worden verliefd, gaan intieme relaties aan en worden seksueel steeds actiever. Hierbij kunnen ze soms over de grenzen gaan van zichzelf of een ander. Dat is onderdeel van het leren: ze weten nog niet waar de grens ligt en zoeken die soms op. Jongeren krijgen bijvoorbeeld te maken met ongewenste aanrakingen of ontvangen of sturen seksueel getinte appjes. Alcohol, drugs en groepsdruk hebben ook invloed op dit gedrag. 

Gevolgen

Seksueel grensoverschrijdend gedrag kan negatieve gevolgen hebben voor de lichamelijke en mentale gezondheid. Mentale gevolgen zijn bijvoorbeeld depressieve klachten, angsten, schuld en schaamte, relatieproblemen en isolement. Lichamelijke gevolgen zijn bijvoorbeeld lichamelijk letsel, een zwangerschap of een soa.

Victim blaming speelt een belangrijke rol in de gevolgen van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Slachtoffers krijgen vaak te maken met beschuldigende opmerkingen, waardoor ze schuld en schaamte voelen. Dit is soms zelfs schadelijker dan het seksueel grensoverschrijdend gedrag zelf.

Strafbaarheid

Seksueel grensoverschrijdend gedrag kan strafbaar zijn, maar niet alle vormen zijn strafbaar. Lees er meer over op onze pagina over strafbaarheid.