Hoe vinden kinderen hun plek in een samengesteld gezin?

Wennen aan de nieuwe situatie

Leven in een samengesteld gezin is niet altijd makkelijk. Zo zijn vaste rituelen bijvoorbeeld niet meer vanzelfsprekend en je moet het samen eens worden over de normen en waarden die je hebt bij de opvoeding. Ook op praktisch gebied zijn er uitdagingen: waar ga je wonen en welke afspraken maak je met de andere ouder? Vooral in de beginfase kan het voor iedereen flink wennen zijn. Kinderen hebben tijd nodig om aan het nieuwe gezin en de stiefouder te wennen. En dat geldt ook voor de stiefouder die een band wil opbouwen met de stiefkinderen.

De relaties in een stiefgezin kunnen ingewikkeld zijn

Als je ouder verliefd is op iemand anders, kan dat moeilijk zijn voor een kind. En als die ouder ook nog eens gaat samenwonen met de nieuwe partner kan dat emoties oproepen bij kinderen. Misschien hopen kinderen stiekem nog dat hun ouders weer bij elkaar komen. Sommige kinderen houden in het begin wat afstand tot hun stiefouder. Dat kan komen doordat ze trouw willen blijven aan hun andere ouder. Dit is heel normaal en zegt niets over jou of het gezin. Soms maakt dit het samenleven even zoeken. Elk kind en elk gezin is anders, maar vaak kost het tijd voordat een samengesteld gezin zijn balans vindt. Geef elkaar daarom de ruimte. Het kan twee jaar duren voordat een samengesteld gezin een beetje stabiel is. Wees je ervan bewust dat het tijd nodig heeft. 

Samenleven met nieuwe broers en zussen

In een samengesteld gezin moeten kinderen onderling ook aan elkaar wenen. De band tussen kinderen is minstens zo belangrijk als die tussen de volwassenen. Misschien krijgen ze eindelijk het altijd gewenste zusje, maar een oudere broer kan bijvoorbeeld spannend aanvoelen. Ze krijgen er familie bij met eigen gewoontes of een andere achtergrond. Dat kan even zoeken zijn. Soms gaat het contact vanzelf goed, soms ontstaat er jaloezie, onzekerheid of wrijving. Dat is heel normaal. Ieder kind beleeft de nieuwe situatie op diens eigen manier en in een eigen tempo. Door rust, duidelijkheid en ieder kind aandacht en erkenning te geven, help je kinderen aan elkaar wennen. Een hechte band hoeft niet meteen, samen leren samenleven is al een mooi begin.

Wat kun je als ouder doen?

Hoewel het dus wennen is, kun je het je kinderen als ouder wel makkelijker maken. Breng bijvoorbeeld regelmatig tijd alleen met je kinderen door. Ga iets leuks doen en geef ieder kind individuele aandacht. Dat versterkt het gevoel van samenzijn. En het maakt het voor kinderen makkelijker om in een samengesteld gezin op te groeien. Ook helpt het als zij zien dat je als ouder na de scheiding weer gelukkig bent.

Tips voor ouders in een samengesteld gezin

• Geef jezelf en je kinderen de tijd om te wennen aan de situatie en houd rekening met de behoefte en gevoelens van ieder gezinslid.
• Let op hoe je kind zich voelt. Stel vragen als 'Hoe vind je het gaan?' of 'Wat zou je anders willen?'
• Bespreek alle veranderingen met elkaar. De samenstelling van het gezin is veranderd en dat heeft invloed op hoe gezinsleden met elkaar omgaan. Het jongste kind is misschien ineens niet meer de jongste of er moet een kamer gedeeld worden met een stiefbroer of -zus.
• Wees je ervan bewust dat je het proces niet kan versnellen, maar wel begeleiden.
• Onderneem ook als gezin dingen om de band tussen de kinderen te versterken. 
• Laat iedereen meebouwen aan het nieuwe gezin door erover te praten en na te denken over praktische zaken, zoals de kamerindeling, gezamenlijke uitjes en helpen in huis.
• Maak duidelijk dat er nieuwe regels kunnen ontstaan die voor iedereen gelden, ondanks de leeftijd.

Blijf met elkaar praten

Met elkaar blijven praten is dé sleutel tot succes. Hebben je kinderen vragen of twijfels, of hebben ze het even lastig, dan moeten ze weten dat ze altijd bij jou terechtkunnen. Geef eerlijk antwoord en stel zelf altijd open vragen om onderwerpen bespreekbaar te maken. Dit zorgt voor veiligheid en openheid bij kinderen.

Meer informatie

• Lees over de ervaring van Sandra en Hans over hun samengestelde gezin: Samengesteld gezin: samen bouwen aan een nieuw thuis.
• Kijk ook eens op StiefacademieNederland.nl. Daar vind je verhalen van andere (stief)ouders en professionals.