Samenwerken met ouders van leerlingen met diverse achtergronden

Samenwerken met ouders: waarom?

Een goede samenwerking met ouders kan bijdragen aan de ontwikkeling van leerlingen. Dit kan hun motivatie en schoolprestaties verbeteren. Leerlingen kunnen zich bijvoorbeeld meer inzetten voor hun schoolwerk.

Ouders en school zien een leerling in verschillende situaties. Door deze ervaringen met elkaar te delen, krijg je een completer beeld van de leerling. Zo kun je beter aansluiten bij wat die nodig heeft. Maak samen afspraken over schoolwerk, gedrag en ondersteuning. Bespreek bijvoorbeeld wat ouders thuis kunnen doen en hoe zij hun kind kunnen helpen met schoolwerk. Zo weten jij en de ouders wat jullie van elkaar kunnen verwachten. En kunnen jullie de leerling thuis en op school op een vergelijkbare manier ondersteunen. Dit is belangrijk voor gelijke kansen. Niet alle ouders weten alle informatie over school en hoe ze hun kind kunnen ondersteunen. Door hier rekening mee te houden, kunnen ouders meer betrokken zijn bij de ontwikkeling van hun kind. Hierdoor worden de verschillen tussen leerlingen kleiner.

Hoe kun je goed samenwerken met ouders?

Leer ouders kennen

Sommige ouders ervaren meer afstand tot school dan andere ouders. Bijvoorbeeld als hun ervaringen, gewoonten en verwachtingen verschillen van wat op school gebruikelijk is. Daardoor herkennen zij zich misschien minder in de manier waarop school werkt en contact maakt met ouders.

Zo blijkt dat ouders met een lage sociaaleconomische status minder mogelijkheden hebben om deel te nemen aan gesprekken of activiteiten op school door bijvoorbeeld werktijden, vervoer of de zorg voor kinderen. Ouders met een migratieachtergrond kunnen bijvoorbeeld minder bekend zijn met het onderwijssysteem of de taal niet goed spreken. Ook kunnen hun ervaringen met school en verwachtingen over het onderwijs en de rol van ouders, verschillen van wat op school gebruikelijk is. Hierdoor kan er meer afstand zijn tussen wat ouders vanuit thuis gewend zijn en wat de school verwacht.

Laat je niet leiden door aannames die je van iemand hebt. Vraag ouders bijvoorbeeld hoe zij het contact met school willen vormgeven, welke ondersteuning zij thuis bieden en of er omstandigheden zijn waar de school rekening mee moet houden. Bespreek ook of taal een belemmering is en of informatie in een andere taal of hulp bij het vertalen nodig is. Zo krijg je een beter beeld van de leerling en kun je samen passende ondersteuning bieden.

Bouw aan een relatie

Het is belangrijk om met een open houding naar ouders te kijken en een vertrouwensrelatie op te bouwen. Nodig ze uit voor een kennismaking aan het begin van het schooljaar. Je kunt beginnen met een algemeen gesprek: Waar wonen ze? Hoe ziet hun gezin eruit? Hoe ziet hun week eruit? 

Bespreek elkaars verwachtingen en behoeften 

Ouders kunnen andere verwachtingen hebben over wat de leerkracht doet, wat de school doet en wat zij zelf kunnen doen om hun kind te ondersteunen. Die verschillende verwachtingen van elkaar kunnen jullie contact lastiger maken. Het helpt om in een kennismakingsgesprek als uitgangspunt te nemen dat jullie allebei het beste willen voor het kind. Bespreek samen wat het kind, de ouders en jij als leerkracht nodig hebben. En wat ze op school belangrijk vinden, zodat het kind zich op school en thuis goed voelt en goede schoolresultaten kan halen. Vertel wat je van ouders verwacht en waarom hun betrokkenheid belangrijk is. 

Luister ook naar wat ouders te vertellen hebben en welke zorgen zij hebben. Laat ook weten wat jij van ouders verwacht. Als de verwachtingen niet overeenkomen, ga daar dan over in gesprek. Vraag ook of er drempels zijn om naar school te komen. Bijvoorbeeld omdat ze geen oppas kunnen vinden voor jonge kinderen of een lange reistijd hebben. Dan kun je samen kijken naar oplossingen. Misschien kunnen ouders hun jonge kinderen bijvoorbeeld meenemen of kun je een afspraak telefonisch doen.

Door in gesprekken specifiek stil te staan bij verwachtingen en behoeften, voorkom je misverstanden en werk je samen gerichter aan de ontwikkeling van de leerling.

Maak het contact laagdrempelig

Sommige ouders kunnen een drempel ervaren om naar bijeenkomsten van school te komen. Het helpt om contact laagdrempelig te maken en ouders te laten weten dat ze welkom zijn op school. Nodig ze actief uit om de school binnen te komen, koffie te drinken, met elkaar te praten en samen te zijn.

Het helpt als de leraren en andere professionals op school makkelijk benaderbaar zijn. Bijvoorbeeld door elke ochtend bij de deur te staan om ouders en leerlingen te begroeten en aan te spreken. Ook helpt het als ouders het gevoel hebben dat ze altijd de school mogen binnenlopen of leraren een berichtje mogen sturen, zonder eerst een afspraak te moeten maken.

Houd rekening met alle ouders

Probeer bij het organiseren van activiteiten voor ouders rekening te houden met alle ouders. Bedenk bijvoorbeeld dat niet alle ouders een auto hebben, een oppas kunnen regelen of de kosten kunnen betalen. Het kan ook helpen als je benadrukt dat iedereen welkom is, ongeacht achtergrond.

Maak informatie toegankelijk

Niet alle ouders weten hoe het schoolsysteem werkt. Daardoor is het soms lastiger om vragen te stellen of mee te denken. Door informatie duidelijk en toegankelijk te maken, help je ouders om betrokken te zijn en mee te beslissen over de ontwikkeling van hun kind. Leg bijvoorbeeld uit hoe een schooladvies tot stand komt, welke ondersteuning mogelijk is, bij wie ouders met vragen terechtkunnen en wat eventuele beslissingen voor hun kind betekenen. Vraag daarna of de informatie duidelijk is en geef ze de ruimte om vragen te stellen.

Door drempels te verlagen en ouders actief te betrekken, delen ze gemakkelijker hun vragen, zorgen en ervaringen. Wacht daarom niet tot ouders zelf contact opnemen, maar zoek ook zelf contact. Maak bijvoorbeeld een praatje bij het brengen of halen van hun kind en nodig ouders  uit voor een gesprek of activiteit buiten de vaste oudergesprekken. 

Organiseer activiteiten samen met ouders

Ouders betrekken bij het organiseren van activiteiten helpt om deze beter te laten aansluiten bij hun behoeften. Wil je een bepaalde groep ouders bereiken? Vraag dan een paar ouders uit deze doelgroep om mee te denken. Zij kunnen als sleutelfiguren ook andere ouders enthousiast maken. Zo kunnen een paar betrokken ouders zorgen voor een sneeuwbaleffect. Steeds meer ouders krijgen vertrouwen in de school en nemen deel aan activiteiten. Zij stimuleren op hun beurt andere ouders om ook mee te doen. 

Betrek ouders bijvoorbeeld bij het organiseren van een ouderbijeenkomst, informatieavond, workshop of een gezamenlijke kook-, sport- of creatieve activiteit. Diversiteit is hierin een kracht. Kijk naar wat ouders zelf kunnen en willen bijdragen. Ze kunnen bijvoorbeeld iets vertellen over hun beroep, hun feestdagen of de geschiedenis van hun geboorteland. Zo benut je de verschillende talenten en achtergronden van ouders.

Reflecteer op je eigen normen en waarden

Om beter samen te werken met ouders met een andere achtergrond dan jijzelf, kan het helpen om je ervan bewust te zijn hoe jij naar de wereld kijkt. Hoe en waar je bent opgegroeid bepaalt voor een deel jouw normen en waarden. Ook is het van invloed op hoe je gedrag en communicatie interpreteert. Ouders met een andere achtergrond dan jijzelf kunnen andere ervaringen, verwachtingen en gewoonten hebben. Reflecteer op wat je zelf hebt meegekregen, waar je vandaan komt en wat jij belangrijk vindt. Je kunt hiervoor zelf aan de slag met verdiepende vragen.

Houd rekening met vooroordelen

Iedereen heeft bewuste en onbewuste vooroordelen. Het is belangrijk om te weten welke vooroordelen je hebt. Deze kunnen namelijk de samenwerking met ouders in de weg staan. Dat komt omdat je vooroordelen invloed hebben op hoe je naar ouders kijkt, hoe je ze benadert en je hun gedrag interpreteert. Het is belangrijk dat je open naar ouders kijkt en niet te snel conclusies trekt. Dat sommige ouders bijvoorbeeld niet naar school komen voor de kerstviering, hoeft niet te betekenen dat ze school niet belangrijk vinden, of niet geïnteresseerd zijn.