Voorzieningen laten aansluiten in een cultureel diverse context

Minder gebruik van voorzieningen

Ouders met een migratieachtergrond maken minder dan gemiddeld gebruik van preventieve voorzieningen en jeugdzorg, blijkt uit cijfers. Sommigen zoeken minder snel contact met professionals, ook wanneer daar wel behoefte aan is. Dit kan verschillende oorzaken hebben, zoals eerdere ervaringen en verwachtingen over de benadering door professionals. Of het gevoel dat hun perspectief en opvoedstijl niet altijd voldoende worden herkend of gewaardeerd.

Sommige groepen met een migratieachtergrond maken bij voorkeur gebruik van voorzieningen, zoals wijkinitiatieven en gebedshuizen die dichter tot hen staan. Het reguliere hulpaanbod sluit vaak voor een deel van hen niet aan bij hun belevingswereld, taalgebruik en kennis.  

Al deze factoren kunnen ertoe leiden dat opvoed- en opgroeiproblemen niet tijdig worden herkend en aangepakt. De kans op escalatie van problemen neemt toe en gezinnen kunnen daardoor terechtkomen bij intensieve of zeer gespecialiseerde zorg. 

Zicht op problematiek 

Het is belangrijk dat ouders en kinderen met een migratieachtergrond de weg naar voorzieningen weten te vinden en vertrouwen hebben in hulporganisaties. Daarnaast kunnen zij specifieke behoeften aan ondersteuning hebben waar zij bij geholpen kunnen worden.

Uit onderzoek blijkt dat ouders met een migratieachtergrond gemiddeld meer onzekerheid ervaren bij het opvoeden. Ook hebben zij rondom de opvoeding meer vragen en vaker problemen. En hun kinderen hebben meer kans op problemen in hun ontwikkeling.

Daarnaast groeien veel jongeren met een migratieachtergrond op in grote steden en naar verhouding vaak in aandachtswijken. Juist hier groeien relatief veel kinderen op in armoede. Dit brengt weer andere uitdagingen met zich mee.

Wanneer helder is welke problemen en behoeften aan ondersteuning urgent zijn voor deze gezinnen, kun je daar als beleidsmaker gericht op inzetten.

Sensitief vakmanschap 

Ouders met een migratieachtergrond die positieve ervaringen hebben met jeugdprofessionals, noemen als positieve voorbeelden de vertrouwensband, de ervaren warmte en getoonde interesse in hun leefwereld. Voor hen is het belangrijk dat hulpverleners meer sensitiviteit, inleving en aandacht voor hun inbreng en culturele achtergrond tonen. 

In het contact met ouders met een migratieachtergrond is sensitief vakmanschap heel belangrijk. Het gaat daarbij om de volgende aspecten: 

• Kennis en bewustwording: basiskennis over de leefwereld van ouders met verschillende achtergronden en kennis van de vragen en behoeften die bij hen spelen. Daarnaast is bewustwording bij de professional van de eigen houding en (onbewuste) vooroordelen belangrijk.
• Open houding en alliantie: een open, respectvolle houding zonder vooringenomenheid. Samen doelen stellen en een gelijkwaardige relatie.
• Nabijheid en betrokkenheid: aanwezigheid in en deelname aan de leefomgeving van ouders en kinderen. Verdiepen in wat de ander bezighoudt.
• Balans tussen exploratie en expertise: houd een open blik en vaar niet uitsluitend op je eigen expertise. 
• Vertrouwen en persoonlijk contact: voor vertrouwen is geloofwaardigheid van de professional belangrijk en de balans tussen een persoonlijke en professionele sfeer. 

Toegankelijker zijn

Organisaties zouden zich toegankelijker kunnen opstellen naar kinderen en ouders met een migratieachtergrond. De volgende aspecten helpen hierbij: 

• Zorg dat het hulpaanbod is afgestemd op de vragen en leefwereld van ouders.
• Zet informele steun in en werk hierbij samen. Verwijs ouders met specifieke opvoedvragen naar het informele steunnetwerk.
• Ga de wijk in of sluit aan bij plekken waar ouders al komen. Werk hierbij samen met sleutelfiguren en zet deze in om wantrouwen te verminderen. 
• Zorg als organisatie voor een divers personeelsbestand en bied ouders mogelijkheden voor hulp in hun eigen taal, bijvoorbeeld door voorlichtingsbijeenkomsten in verschillende talen te verzorgen.
• Blijf aan je professionele kennis, vaardigheden en houding werken.