Ouders met cultureel diverse achtergronden ondersteunen bij opvoeden
Gezinnen ondersteunen betekent vaak ook ouderschap ondersteunen. Moeilijke omstandigheden in of om het gezin kunnen het functioneren van ouders beïnvloeden. Denk bijvoorbeeld aan stress door armoede of psychische problemen. Gezinnen met een migratieachtergrond kunnen ook met andere uitdagingen te maken hebben. Hoe ga je daar als professional mee om? En waar moet je rekening mee houden?
Invloed van omstandigheden
Sommige omstandigheden komen vaker voor bij gezinnen met een migratieachtergrond. Deze omstandigheden kunnen invloed hebben op ouderschap. Het is belangrijk dat je je daar als professional bewust van bent. Voorbeelden zijn armoede, opvoeden in een aandachtswijk of een vluchtverleden. Ouders kunnen hierdoor stress ervaren en dat kan invloed hebben op hoe zij de opvoeding beleven. Ook religie kan een rol spelen.
Wanneer ouders met een migratieachtergrond stress ervaren of steun nodig hebben, zoeken zij vaak hulp in hun eigen netwerk. Bijvoorbeeld bij ouders, grootouders, familieleden of vrienden. Zij maken minder vaak gebruik van preventieve opvoedondersteuning. Dat kan verschillende redenen hebben. Het aanbod van jeugdvoorzieningen sluit bijvoorbeeld niet altijd goed aan bij hun wensen en behoeften.
Programma's voor ouders
In de databank Effectieve Jeugdinterventies zijn verschillende ondersteuningsprogramma's te vinden die kunnen aansluiten bij gezinnen met een migratieachtergrond. Bij deze programma's komen vrijwilligers bij gezinnen thuis om ondersteuning te bieden.
- Home-Start heeft als doel te voorkomen dat alledaagse problemen van ouders met jonge kinderen uitgroeien tot ernstige en langdurige problemen.
- Spel aan Huis biedt een laagdrempelig preventief programma voor gezinnen in kwetsbare posities. Het doel is een positieve ontwikkeling van kinderen te bevorderen door spelstimulering, opvoedondersteuning en het bevorderen van sociale integratie.
- Moeders Informeren Moeders: ervaren moeders bieden opvoedondersteuning, gezondheidsvoorlichting en een steuntje in de rug aan andere moeders. Op deze manier kunnen de moeders hun zelfvertrouwen versterken en hun zelfredzaamheid en sociale netwerk vergroten.
- Bij Steunouder vangen vrijwillige steunouders een of twee dagdelen per week kinderen uit gezinnen in kwetsbare posities op. De ouders hebben daardoor tijd voor zichzelf, en kunnen zo nieuwe energie opdoen. Dat vergroot de kans dat zij zelf voor hun kinderen kunnen blijven zorgen, en het breidt het netwerk van het gezin uit.
Ouders ondersteunen
Hoe kan ik als professional ouders ondersteunen en waar moet ik op letten?
Werk vraaggericht
Let erop dat praktische tips en adviezen aansluiten bij de hulpvraag van ouders. Dit is voor iedere ouder en elk gezin anders.
Houd rekening met de taal
Voor ouders die niet goed Nederlands spreken, kan taal een drempel vormen. Dat kan de communicatie bemoeilijken. Door bijvoorbeeld samen te werken met een tolk of met een sleutelfiguur die ook de taal van de ouders spreekt, kun je de drempel verlagen. Er zal dan minder miscommunicatie ontstaan. Vraag aan ouders waar ze zich het meest prettig bij voelen.
Zorg voor een veilige vertrouwensband met ouders
Probeer met de ouders een vertrouwensrelatie op te bouwen. Dit kan bijvoorbeeld door de gesprekken in eerste instantie in een vertrouwde omgeving te voeren, zoals bij hen thuis. Zoek hierbij aansluiting met de leefwereld van ouders en geef hen de ruimte om over hun ideeën en belevingen te vertellen. Vraag ouders altijd waar zij zelf behoefte aan hebben als het gaat om de communicatie.
Bronnen
Bucx, F., & De Roos, S. (2015). Opvoeden in niet-westerse migrantengezinnen. Een terugblik en verkenning. Den Haag: SCP.
De Gruijter, M., Pels, T., Mesic, A., & Campbell, T. (2021). Opvoeden in gezinnen van statushouders. Utrecht: Kennisplatform Integratie & Samenleving.
Distelbrink, M., Pels, T., & Winkelman, C. (2017). Waardenopvoeding in diversiteit. Het begint met een gesprek. Achtergrondartikel bij een teambijeenkomst. Utrecht: Kennisplatform Integratie & Samenleving.
Distelbrink, M., Day, M., Badou, M., Cové, A., Achahchah, J., & Pels, T. (2020). Moeders van de tweede generatie. Hun waarden en behoeften aan steun. Utrecht: Kennisplatform Integratie & Samenleving.
Pels, T. (oktober 2014). Voorkomen van radicalisering: óók een pedagogische opdracht! Advies aan Directie Integratie/SZW. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut.
Pels, T., & De Gruijter, M. (2005). Vluchtelingengezinnen: opvoeding en integratie. Opvoeding en ondersteuning in gezinnen uit Iran, Irak, Somalië en Afghanistan in Nederland. Assen: Van Gorcum.
Pels, T., Distelbrink, M. & Postma, L. (2009). Opvoeding in de migratiecontext. Review van recent onderzoek naar de opvoeding in gezinnen van nieuwe Nederlanders, in opdracht van NWO. Utrecht: Verwey-Jonker Instituut.
Van den Broek, Kleijnen, E., & Keuzenkamp, S. (eds.) (2010). Naar Hollands Gebruik? Verschillen in gebruik van hulp bij opvoeding, onderwijs en gezondheid tussen autochtonen en migranten. Den Haag: SCP.
Pharos (2019). Factsheet Opvoedondersteuning bij niet-westerse migranten en vluchtelingengezinnen.